Blogs

All Posts (1912)

Oproep openbare review Nationale Strategie Digitaal Erfgoed

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de notitie over de nationale strategie digitaal erfgoed online gezet. Het document is open voor commentaar in de vorm van een open review.

Overdracht Protestantse archieven aan Het Utrechts Archief voltooid

Sinds vorige week is 5 kilometer kerkelijk archief uit de periode 1566-2004 beschikbaar in de dienstverlening van Het Utrechts Archief. De archieftoegangen zijn voortaan te vinden op de website van de instelling. Dat meldt het archief in een persbericht.

Bierman Henket ontwerpt nieuwe bibliotheek Deventer

Bierman Henket Architecten uit het Brabantse Esch gaat de nieuwe openbare bibliotheek van Deventer ontwerpen. Het bureau is gekozen uit vijf geselecteerde architectenbureaus, zo hebben de NV Maatschappelijk Vastgoed en de gemeente Deventer bekendgemaakt. Het gebouw komt op de plek van de voormalige SNS-bank op de Stromarkt.

Geschiedenis Online Prijs telt 276 genomineerde websites en apps

Vanaf deze week kan op de website van de Geschiedenis Online Prijs het publiek weer een stem uitbrengen op zijn favoriete geschiedenisapp of –website om die mee te laten dingen naar de Geschiedenis Online Publieksprijs; een geldbedrag ter waarde van 1250 euro.

29 januari: rondetafelconferentie De toekomst van het informatievakgebied

Op donderdag 29 januari 2015 vindt op de Hogeschool van Amsterdam (HvA) de rondetafelconferentie 'De toekomst van het informatievakgebied plaats. De conferentie wordt georganiseerd door de HvA opleiding voor Media, Informatie en Communicatie (MIC) en door samenwerkende leden van initiatiefgroep KEI, KNVI, NVBA en KVAN.

Zeeuwse Bibliotheek lanceert Tijdschriftenbank Zeeland

De Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg heeft gisteren de Tijdschriftenbank Zeeland gelanceerd. De databank maakt deel uit van het portaal De Zeeuwse Bibliotheek Digitaal, dat ook de Krantenbank Zeeland, de Beeldbank Zeeland en een audiocollectie bevat.

TU Delft Library kijkt terug op 3D print week

Om de kennisuitwisseling tussen studenten en wetenschappers te bevorderen organiseerde TU Delft Library van 24 t/m 28 november een ’3D print week’. Het was de eerste keer dat de Library een groot evenement rondom een actueel technisch-wetenschappelijk onderwerp voor haar rekening nam. Wat waren de ervaringen?

Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief zetten samenwerking met Wikipedia voort

De Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Nationaal Archief (NA) zetten de samenwerking met Wikipedia voort. In oktober 2013 ging de eerste Wikipedian-in-Residence (WiR) van Nederland bij de KB en het NA aan de slag.

Miljoenenstrop bibliotheken en universiteiten door faillissement Swets

Universiteiten en bibliotheken gaan minimaal 17 miljoen euro verliezen aan het faillissement van de Leidse abonnementenverzorger Swets & Zeitlinger. Zij kunnen fluiten naar de miljoenen aan vooruitbetalingen voor volgend jaar. Dat schrijft RTL Z.

Opstelten en Nederlande scholen winnaars Big Brother Awards

De winnaars van de speciale, tiende editie van de Big Brother Awards zijn minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten en de Nederlandse Scholen. De Big Brother Awards zetten elk jaar de grofste privacyschenders in Nederland in de schijnwerpers.

Banen
Read more…
Miljoenenstrop bibliotheken en universiteiten door faillissement Swets

Universiteiten en bibliotheken gaan minimaal 17 miljoen euro verliezen aan het faillissement van de Leidse abonnementenverzorger Swets & Zeitlinger. Zij kunnen fluiten naar de miljoenen aan vooruitbetalingen voor volgend jaar. Dat schrijft RTL Z.

Opstelten en Nederlande scholen winnaars Big Brother Awards

De winnaars van de speciale, tiende editie van de Big Brother Awards zijn minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten en de Nederlandse Scholen. De Big Brother Awards zetten elk jaar de grofste privacyschenders in Nederland in de schijnwerpers.

DANS maakt Open Access onderzoeksdata mogelijk

Sinds gisteren kunnen deponeerders hun datasets volledig Open Access beschikbaar stellen in EASY, het online archiveringssysteem van DANS (Data Archiving and Networked Services). Geïnteresseerden kunnen dit type datasets downloaden zonder enige vorm van registratie. DANS hoopt met deze nieuwe service het delen van onderzoeksdata makkelijker te maken.

Net verschenen: IP's jaarlijkse onderwijsspecial

Welke onderwijsontwikkelingen zijn voor instellingen voor cultureel erfgoed en andere kennisorganisaties nu werkelijk relevant, en welke kunnen worden afgeschreven als hype? Kunnen bibliotheken iets met MOOC’s? Of e-learning? En wat is er aan de hand met opleidingen voor informatieprofessionals? Plus: wat is nu belangrijker in ons werk: vakkennis of vaardigheden? Je leest erover in de jaarlijkse onderwijsspecial. Kijk voor een preview opissuu.com.

Spaanse kranten willen maatregelen tegen sluiting Google Nieuws in hun land

De branchevereniging van Spaanse kranten, AEDE, heeft de Spaanse overheid en de Europese mededingingsautoriteiten gevraagd maatregelen te nemen tegen de sluiting van Google Nieuws in hun land. Dat is een opmerkelijk omdat de uitgevers zelf betrokken waren bij de totstandkoming van de nieuwe wet die Google vorige week deed besluiten de stekker uit de dienst te trekken.

ZEEF: contentcuratieplatform met ambities

Zijn curated directories nog wel van deze tijd? Ja, vindt Klaas Joosten, oprichter en CEO van ZEEF. Bij het vergelijken en bundelen van kennis is het menselijk brein veel slimmer dan een zoekmachine. Een blog door Gerrit Visser.

UB: studieplek of kennisinstelling?

‘Universiteitsbibliotheek Groningen weert hbo-studenten in tentamentijd,’ aldus de Volkskrant van 11 december. Iedere tentamenperiode voltrekt zich hetzelfde ritueel en ieder jaar schrijft de Volkskrant erover alsof het nieuws is. Een blog door Peter Becker.

Nederlandse bibliotheken bij koplopers in uitleen e-books

Een goede dialoog en communicatie tussen bibliotheken en uitgevers. De bereidheid aan twee kanten om te experimenteren met verschillende licentiemodellen. Dat zijn de beste ingrediënten voor het succesvol uitlenen van e-books. Dit blijkt uit een eerste internationale benchmark naar de uitleen van e-books, dat vandaag tijdens het Nationale Bibliotheekcongres in Amsterdam is aangeboden aan minister Jet Bussemaker van OCW.

Nationaal Comité 4 en 5 mei draagt collectie over aan Nationaal Archief

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft afgelopen maandag zijn archief overgedragen aan het Nationaal Archief in Den Haag. Het archief bevat 19 meter documenten, foto’s en publiciteitsmateriaal van verschillende instanties die zich hebben beziggehouden met het herdenken van de oorlogsslachtoffers en het vieren van de bevrijding in 1945. Dit complete archief laat de geschiedenis zien van herdenken en vieren in Nederland.

Princeton zet duizenden documenten van Albert Einstein online

Princeton University Press heeft vorige week The Digital Einstein Papers gelanceerd, een website die vrije toegang biedt tot meer dan 7000 pagina’s uit 2900 unieke documenten die tussen 1879 en 1923 werden gepubliceerd door Albert Einstein. Uiteindelijk zal de website de inhoud van meer dan 30.000 unieke documenten ontsluiten.

Read more…
Nationaal Comité 4 en 5 mei draagt collectie over aan Nationaal Archief

Het Nationaal Comité 4 en 5 mei heeft afgelopen maandag zijn archief overgedragen aan het Nationaal Archief in Den Haag. Het archief bevat 19 meter documenten, foto’s en publiciteitsmateriaal van verschillende instanties die zich hebben beziggehouden met het herdenken van de oorlogsslachtoffers en het vieren van de bevrijding in 1945. Dit complete archief laat de geschiedenis zien van herdenken en vieren in Nederland.

Princeton zet duizenden documenten van Albert Einstein online

Princeton University Press heeft vorige week The Digital Einstein Papers gelanceerd, een website die vrije toegang biedt tot meer dan 7000 pagina’s uit 2900 unieke documenten die tussen 1879 en 1923 werden gepubliceerd door Albert Einstein. Uiteindelijk zal de website de inhoud van meer dan 30.000 unieke documenten ontsluiten.

LexisNexis en de nieuwe bibliotheek Almere gaan samenwerken

De nieuwe bibliotheek in Almere en LexisNexis hebben gisteren een samenwerkingsovereenkomst getekend voor het opzetten van een informatieservice voor Zelfstandige Professionals in Flevoland. Dat schrijft RTV Almere.

Lancering Het Digitaal Hulpplein op 16 december

Op 16 december 2014 zal minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het Digitaal Hulpplein lanceren. Het Digitaal Hulpplein is een online platform dat burgers met beperkte digitale vaardigheden doorverwijst naar oefenlocaties waar zij deze vaardigheden kunnen verbeteren.

Beeld en Geluid organiseert Europeana Sounds edit-a-thon

Op 10 januari organiseert het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid de eerste Europeana Sounds edit-a-thon in samenwerking met Wikimedia Nederland, Xeno-canto en Naturalis. Deze schrijfsessie richt zich op vogelgeluiden, met als doel Wikipedia te verrijken met audio en uit te breiden met informatie over specifieke vogelsoorten.

Call for papers Informatie aan Zee 2015

Op 17 en 18 september 2015 organiseert de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie (VVBAD) in Oostende haar tweejaarlijkse congres 'Informatie aan Zee'. Tot 23 januari 2015 kunnen belangstellenden voorstellen indienen voor een presentatie, praatje of poster.

Onderzoek SIOB naar kennisdeling binnen bibliotheekbranche

Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) doet in de periode december-januari onderzoek naar kennisdeling binnen de bibliotheekbranche. In het onderzoek wordt geïnventariseerd in hoeverre kennisdeling momenteel onderdeel is van de werkpraktijk van bibliotheekprofessionals (werkend bij lokale, provinciale en landelijke bibliotheekorganisaties).

Cultuurdeelname in Nederland blijft hoog

De deelname aan cultuur in Nederland behoort tot de hoogste in Europa. Meer kinderen en jongeren hebben in 2013 een museum bezocht. Het publiek van meer traditionele cultuur vergrijst, maar tegelijk zijn de bezoekersaantallen van orkesten gelijk gebleven. Dat blijkt uit de jaarlijkse publicatie ‘Cultuur in Beeld’ van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Nature maakt artikelen deelbaar voor abonnees

Het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Nature heeft gisteren bekendgemaakt dat abonnees artikelen van het tijdschrift voortaan mogen delen met anderen. De nieuwe koers betreft een proef van een jaar en geldt ook voor 48 andere titels van uitgever Macmillan’s Nature Publishing Group (NPG), zoals Nature Medicine, Nature Geoscience en Nature Genetics.

CBS: 26,5 % minder personeel in openbare bibliotheken in vijf jaar tijd

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er in 2013 6695 personeelsleden werkzaam in Nederlandse openbare bibliotheken. In 2008 waren dat er nog 9110, een daling van 26,5 %.

Read more…

Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) doet in de periode december-januari  een onderzoek naar kennisdeling binnen de bibliotheekbranche. In het onderzoek wordt geïnventariseerd in hoeverre kennisdeling momenteel onderdeel is van de werkpraktijk van bibliotheekprofessionals (werkend bij lokale, provinciale en landelijke bibliotheekorganisaties).

Het doel van het onderzoek is om op basis van de resultaten beleid te kunnen ontwikkelen en gerichte kennisdelingsactiviteiten te ontplooien ten behoeve van een sterk, samenwerkend bibliotheekstelsel. Het onderzoek is bedoeld voor alle medewerkers die werkzaam zijn in de bibliotheekbranche. Dit kan voor een openbare bibliotheek zijn, maar ook voor een PSO, of een landelijke bibliotheekorganisatie (zoals B.nl of VOB). 

Op basis van de resultaten uit het onderzoek zal het SIOB beleid (door)ontwikkelen en activiteiten ontplooien die gericht zijn op het creëren van een stevige kennisbasis voor een sterk en samenhangend bibliotheekstelsel. Hiervoor is het belangrijk dat rekening wordt gehouden met zo veel mogelijk ervaringen, behoeften en meningen. 

De vragenlijst is te vinden op de website van Cubiss.

 
Read more…
Cultuurdeelname in Nederland blijft hoog

De deelname aan cultuur in Nederland behoort tot de hoogste in Europa. Meer kinderen en jongeren hebben in 2013 een museum bezocht. Het publiek van meer traditionele cultuur vergrijst, maar tegelijk zijn de bezoekersaantallen van orkesten gelijk gebleven. Dat blijkt uit de jaarlijkse publicatie ‘Cultuur in Beeld’ van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Nature maakt artikelen deelbaar voor abonnees

Het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Nature heeft gisteren bekendgemaakt dat abonnees artikelen van het tijdschrift voortaan mogen delen met anderen. De nieuwe koers betreft een proef van een jaar en geldt ook voor 48 andere titels van uitgever Macmillan’s Nature Publishing Group (NPG), zoals Nature Medicine, Nature Geoscience en Nature Genetics.

CBS: 26,5 % minder personeel in openbare bibliotheken in vijf jaar tijd

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er in 2013 6695 personeelsleden werkzaam in Nederlandse openbare bibliotheken. In 2008 waren dat er nog 9110, een daling van 26,5 %.

Curator Swets Groep publiceert eerste openbare verslag faillissement

Het eerste openbare verslag over de negen failliete Swets vennootschappen is gepubliceerd. Reden voor het faillissement is volgens de curator J.L.M. Groenewegen het niet rendabel krijgen van de bedrijfsexploitatie, die onder druk stond doordat uitgevers steeds minder bereid waren te betalen. Daarnaast kon er geen geschikte overname kandidaat voor de groep worden gevonden.

Derde InnovatieDoeDag op 9 december in Amsterdam

Op dinsdag 9 december, voorafgaand aan Het Nationale Bibliotheekcongres, wordt in in het kader van de landelijke innovatieagenda van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) de derde InnovatieDoeDag georganiseerd in bibliotheek De Hallen in Amsterdam.

Online aangifte politie vanaf 2015 via DigiD

Online aangifte doen bij de politie kan vanaf april 2015 met behulp van DigiD. De politie is de internetaangifte aan het verbeteren zodat burgers er makkelijker gebruik van kunnen maken. De korpsleiding heeft hiervoor opdracht gegeven omdat gebleken is dat er op het punt van gebruikersvriendelijkheid en technische stabiliteit nog winst te boeken is.

Zakelijke berichten #3

In deze editie van Zakelijke berichten aandacht voor onder meer gedigitaliseerde Darwinmanuscripten, het vernieuwde internetmanifest van UNESCO en het rapport State of the Commons, van Creative Commons.

 Springer en universiteiten zetten beslissende stap richting Open Access

Uitgeverij Springer en de Nederlandse universiteiten hebben een onderhandelingsakkoord bereikt over de transitie naar Open Access. Beide partijen zijn het eens: Open Access publiceren is de weg naar de toekomst.

Kadaster presenteert 3D-kaart van Nederland

Tijdens het ECP-jaarcongres is de ontwikkeling van de 3D-kaart van Nederland gepresenteerd. De 3D-kaart is op 20 november gepresenteerd met behulp van de 3D-bril Oculus Rift, in aanwezigheid van minister Kamp van Economische Zaken. De 3D-kaart is landsdekkend, schaal 1:10.000.

Rijksmuseum in zee met Albert Heijn

Albert Heijn is sinds vorige week partner van het Rijksmuseum voor een periode van 3 jaar. De verbintenis tussen het supermarktconcern en het museum krijgt onder andere vorm door een speciaal ontwikkeld Sinterklaas Rijksmuseum assortiment.

Read more…

"Een landelijke, in een wet geregelde digitale bibliotheek die afhankelijk is van de luimen van uitgevers is een heel malle bibliotheek (niet in dezelfde mate als bij papieren boeken vrij om haar eigen tarieven vast te stellen en haar eigen collecties te kiezen – ook al wordt daar uiteraard gewoon voor de aanschaf en het leenrecht betaald). Je kunt je afvragen of de digitale bibliotheek, zolang e-books auteursrechtelijk niet gelijkgesteld zijn aan papieren boeken, eigenlijk wel helemaal aan de in de wet geformuleerde publieke waarde “onafhankelijk” voldoet. De landelijke digitale bibliotheek heeft trekken van een extra outlet voor uitgevers, ook leuk om mee te experimenteren, maar de vraag is of dat een taak van een onafhankelijke, betrouwbare, toegankelijke, pluriforme en authentieke bibliotheek moet zijn.

Ik zou zeggen: van tweeën één: of de gebruikers betalen een tarief voor de e-books (bijvoorbeeld € 20 voor 18 streams/downloads of andere bedragen, ook voor oudere e-books en ook voor gebruikers die geen lid willen zijn van een fysieke bibliotheek), maar dan gaat de onttrekking niet door of wordt die teruggedraaid. Of de gebruiker betaalt géén tarief en de vergoedingen voor uitgevers worden uitsluitend betaald uit het onttrekkingsgeld (€ 8 miljoen in 2015, oplopend naar € 12,2 miljoen in 2018) dat daarvoor ruim voldoende is."

Dit schrijf ik aan het eind van de WWW van december 2014 in een beschouwing over het feit dat er nog geen tarief of tarieven voor gebruik van de landelijke digitale bibliotheek zijn vastgesteld. De minister van OCW had de Tweede Kamer beloofd dat die tarieven er in het 4e kwartaal van 2014 zullen zijn. Ik heb een aantal direct-betrokkenen gevraagd hoe de stand is, maar de antwoorden zijn uiterst ontwijkend of nihil. Wat mij tot de niet gewaagde conclusie brengt dat men nogal wat verschillende belangen ziet. De vraag is hoe die tegenover elkaar worden afgewogen. Bovendien zijn ook de vragen wat nu eigenlijk precies “een landelijke digitale bibliotheek” is en wat het ding aan wie moet bieden nog niet beantwoord. Het is jammer dat er, naar analogie van de Vereniging van Reizigers Openbaar Vervoer, Rover, nog geen Vereniging van Openbare Bibliotheekgebruikers (VOBG) bestaat, want dan had die als allerbelangrijkste stakeholder flink invloed kunnen uitoefenen.

Meer hierover in de WWW.

Daarin ook het nieuws van de afgelopen maand en aandacht voor een essay uit The Economist met zonnige perspectieven voor het boek.

Read more…
 Springer en universiteiten zetten beslissende stap richting Open Access

Uitgeverij Springer en de Nederlandse universiteiten hebben een onderhandelingsakkoord bereikt over de transitie naar Open Access. Beide partijen zijn het eens: Open Access publiceren is de weg naar de toekomst.

Kadaster presenteert 3D-kaart van Nederland

Tijdens het ECP-jaarcongres is de ontwikkeling van de 3D-kaart van Nederland gepresenteerd. De 3D-kaart is op 20 november gepresenteerd met behulp van de 3D-bril Oculus Rift, in aanwezigheid van minister Kamp van Economische Zaken. De 3D-kaart is landsdekkend, schaal 1:10.000.

Rijksmuseum in zee met Albert Heijn

Albert Heijn is sinds vorige week partner van het Rijksmuseum voor een periode van 3 jaar. De verbintenis tussen het supermarktconcern en het museum krijgt onder andere vorm door een speciaal ontwikkeld Sinterklaas Rijksmuseum assortiment.

CollectieGelderland lanceert vernieuwde website en kiest voor Open Cultuur Data

De website CollectieGelderland is vernieuwd en uitgebreid. De collectie is uitgebreid van 100.000 naar 400.000 items, van 40 verschillende Gelderse erfgoedorganisaties. Behalve musea doen nu ook archieven, bibliotheken en historische verenigingen mee, die de content voortaan, waar mogelijk, beschikbaar zullen stellen als Open Cultuur Data.

Onderzoekers Harvard bouwen robot van 10 dollar die kinderen leert programmeren

Onderzoekers van de Harvard universiteit hebben een robot ontwikkeld die kan helpen bij het middelbaar onderwijs in programmeren en kunstmatige intelligentie. De robot kost slecht 10,70 dollar. De onderzoekers hopen dat de robot ook bij zal dragen aan de populariteit van exacte studies.

Website Cultuurindex.nl online

Vorige week is de Cultuurindex gelanceerd. Op deze nieuwe website kunnen bezoekers de meest actuele cultuurcijfers raadplegen. Er is onder andere informatie te vinden over museumbezoek, vrijwilligersaantallen, cultuursubsidies en de omzet van de creatieve industrie.

CLICKNL | Cultural Heritage organiseert Connected Data Event

CLICKNL | Cultural Heritage organiseert op 2 december 2014 het eerste, gratis Connected Data Event, in LAB111 in Amsterdam. Het evenement heeft samenwerking rondom digitale collecties, en open en linked data als thema.

Nieuwe afspraken bibliotheken en uitgevers over uitleen recente e-booktoptitels

De inkoopcommissie digitale content van de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) heeft met een aantal uitgevers nieuwe afspraken gemaakt over het uitlenen van recente e-booktoptitels. Dat laat stichting Bibliotheek.nl (BNL) weten in een persbericht.

Google ontwikkelt nieuwe methode voor fotoherkenning

Een onderzoeksteam van Google en de universiteit van Stanford heeft een computerprogramma ontwikkeld dat in staat is te ‘begrijpen’ wat er op een foto is te zien en dat vervolgens in natuurlijke taal te beschrijven. Dat maakten leden van het onderzoekteam afgelopen maandag bekend op het Google Research Blog.

Maurits Sabbebibliotheek start project ‘Abdijbibliothecarissen, de laatste getuigen’

Een onderzoeksteam van de Maurits Sabbebibliotheek (Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, KU Leuven) is begonnen aan het project ‘Abdijbibliothecarissen, de laatste getuigen’. Klooster- en abdijbibliothecarissen worden geinterviewd om het verhaal over hun beroep en de kennis die daarbij komt kijken voor komende generaties te bewaren.

Read more…

Begin oktober kwamen (handschrift-)bibliothecarissen, archivarissen en onderzoekers uit verschillende Europese landen en de Verenigde Staten in Kopenhagen samen voor het 6th International Conference of the CERL Manuscript Librarians Expert Group de tweejaarlijkse conferentie voor handschriftenbibliothecarissen. De opening naar zowel archivarissen als naar niet-Europese (= Amerikaanse) deelnemers was een opvallende nieuwigheid.

De lezingen werden onderverdeeld in vijf uitdagingen. Hieronder staan de samenvattingen. Wie de presentaties zelf wil bekijken, kan deze downloaden via Dropbox:

https://www.dropbox.com/sh/fibz1pxv5i5ybba/AABNQY5U5XxOOrcvymyGhgNUa?dl=0.

 

Challenge 1: Preserving Born Digital Material

Chris Prom (University Library, University of Illinois)

KEYNOTE PAPER: Acquiring and Preserving Digital Archives: Our Great Opportunity

In de afgelopen tien jaar hebben vele archieven de capaciteit ontwikkeld om digitale materialen die individuen genereren te behouden. Digitale bewaardiensten geven ons de gelegenheid om de ontwikkelaars en gebruikers van archieven en manuscripten als partners te betrekken bij het ontwikkelen van een afdruk van de moderne samenleving. We moeten die kans grijpen.

Door een beter begrip van de context waarin individuen leven en werken kunnen we bouwen aan de relaties die alle succesvolle archiveringsprojecten schragen. Uitgaande van de werkzaamheden aan de Universiteit van Illinois en andere repositories, gaf deze lezing voorbeelden van hoe archieven kunnen werken aan het verwerven en behouden van e-mail, communicatie via sociale media en andere digitale documenten. Door het volgen van een paar eenvoudige principes kunnen alle archieven voldoen aan de uitdagingen van de grote migratie van analoge naar digitale communicatietechnologieën. Deze principes zijn: bouw een actief model op, ontmoet de mensen in hun digitale ruimte, gebruik eenvoudige toepassingen die makkelijker combineerbaar zijn (bv. Google Drive, Internet Archive) en bouw gemeenschappen op (bv. voor het bewaren van e-mails).

 

Ivan Boserup (Koninklijke Bibliotheek, Kopenhagen)

MyArchive. A Simple Solution for Preserving Born Digital Personal Archives

Correspondenties vormen sinds de renaissance een belangrijk onderdeel van het geschreven cultureel erfgoed waarop veel historisch onderzoek is gebaseerd. E-mail, d.w.z. digitaal geboren correspondentie, bestaat nu al meer dan veertig jaar en is uitgegroeid tot het favoriete medium van de dagelijkse communicatie. Als nationale bibliotheek heeft de Koninklijke Bibliotheek van Denemarken een lange traditie m.b.t. het verwerven en beheren van correspondentie van Deense fictie-auteurs, kunstenaars, geleerden, wetenschappers, en andere belangrijke actoren binnen het culturele domein. Die correspondentie kwam meestal binnen als onderdeel van geschonken particuliere archieven of archieven van niet-gouvernementele organisaties zoals uitgevers en beroepsverenigingen. Tijdens de laatste tien jaar zijn er een aantal onderzoeken en experimenten geweest voor het bewaren van e-mail, maar die hebben niet geleid tot een standaard van best practice voor de verwerving, het behoud en de communicatie van digitale geboren correspondenties. Het is bovendien duidelijk dat al vele jaren belangrijk materiaal voor toekomstig historisch onderzoek elke dag gewist wordt. Dit is des te verbazingwekkender omdat de gestandaardiseerde digitale vorm van e-mails het vandaag en in de toekomst moet mogelijk maken - en zonder grote kosten - om dergelijk materiaal op een veel grotere schaal dan vroeger te bewaren. Om op dit probleem een antwoord te bieden ontwikkelde de Deense Koninklijke Bibliotheek (KB) MyArchive Service. Het gaat om een eenvoudig concept dat bedoeld is om een nationale bibliotheek of een andere instantie met een sterke digitale infrastructuur de e-mails en bijlagen van nog levende auteurs e.d., die zij relevant vinden, te bewaren, met zeer weinig extra inspanning. De belangrijkste en meest uitdagende taak is geweest om een digitale dienst uit te bouwen waarin de archiefvormer de vrijheid krijgt om te beslissen wat er moet worden bewaard, wanneer er kan worden gecommuniceerd, etc. Het is inderdaad de archiefvormer die hierover beslist, de bewaarinstelling levert enkel de toepassing en heeft gedurende de eerste jaren geen toegang tot de inhoud van de hier bewaarde e-mails. Hoe lang die termijn loopt, moet nog beslist worden.

De toepassing loopt nu tien maanden maar kent slechts een beperkt succes, met dertien gebruikers, waarvan enkelen expliciet op de vraag van de KB. Meer informatie over dit project is terug te vinden op http://www.kb.dk/en/nb/samling/myarchive/index.html. Via MyArchiveCurator@kb.dk kunnen test-logins aangevraagd worden zodat andere instellingen dit systeem ook eens kunnen uitproberen.

 

Jean-Paul Fourmentraux (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS) en Université de Lille 3)

Net Art. Preserving Digital, Interactive Art

Sinds de tweede helft van de jaren '90 heeft Net Art volledig de manier waarop de moderne kunst wordt verspreid en ontvangen, veranderd. Het gaat hierbij niet om kunst die het internet enkel als vitrine gebruikt, maar om een kunstvorm die haar bestaansreden online vindt, vaak onder de vorm van samenwerkingsverbanden. In deze context is het correct conserveren van kunstwerken niet langer een doel op zich, aangezien Net Art impliceert dat het werk op ieder moment toegankelijk moet zijn voor het publiek. Sommige kunstenaars vinden het ook niet nodig dat de werken bewaard blijven, anderen wel. Hierbij duiken problemen op zoals de veroudering van technieken en / of technologische componenten die interageren met deze werken.

Deze digitale kunstwerken kunnen ondergebracht worden in drie categorieën:

1) ‘mediologische’ werken die bv. ‘artistieke’ virussen op computers loslaten waarbij een computercrash bij gebruikers gesimuleerd wordt (zie bv. www.jodi.org)

2) algoritmische werken gebaseerd op software en de algoritmes die daaraan ten grondslag liggen, bv. Christophe Bruno “The human browser” (http://christophebruno.com/index.php?s=gogol)

3) interactieve werken zoals The file room van Antoni Muntadas (http://www.thefileroom.org/), Dead drops van Aram Bartholl (https://deaddrops.com/nl/), waarbij (gevulde) usb-sticks in muren worden gemetseld, en Humanpedia van David Guez (www.guez.org).

 

Henrik Smith-Sivertsen & Sebastian Svegaard (Koninklijke Bibliotheek, Kopenhagen)

Problems of Web-archiving a Digital Social Event

In mei 2013 won de Deense zangeres Emmelie de Forest het Eurovisiesongfestival (ESF). In overeenstemming met de regels van het ESF, werd Denemarken aangesteld om de show te organiseren in 2014. Het Eurovisiesongfestival is een van de belangrijkste jaarlijkse media-evenementen in de wereld. De show ontstond in 1956 als een van de eerste experimenten rond gedeelde televisie-uitzendingen, en verzamelde sindsdien een groot publiek. Met ingang van 2014 is het ESF niet alleen een tv-programma, maar ook een internetevenement van enkele maanden, waarbij een aantal aspecten zelfs het hele jaar duren.

In deze bijdrage presenteerden bibliothecaris Henrik Smith-Sivertsen en wetenschappelijk onderzoeker Sebastian Svegaard de resultaten van een project gericht op het documenteren van het ESF 2014 als een internetevenement. Dit project startte in december 2013, en dat bleek net op tijd te zijn. De ESF-relevante activiteiten online waren talrijk (bv. 321.000 video’s op YouTube), en dat niet alleen binnen het geografisch gebied van het ESF, maar over het hele world wide web. De vraag was of en hoe het mogelijk is een dergelijke gebeurtenis te documenteren en te archiveren en waarvoor het verzamelde materiaal kan worden gebruikt. Het gaat echt om grote aantallen van gegevens, die bovendien vaak dynamisch zijn. Het is echter mogelijk om manueel de video’s te harvesten, voor Facebook en Twitter werd er dan weer vaak materiaal verzameld en opgeslagen via schermafdrukken. Het verzamelen van deze gegevens is belangrijk omdat de sociale media tonen wat er leeft in de maatschappij, bovendien is er ook nog een voortdurende interactie met de ‘oude media’. Oostenrijk plant daarom iets gelijkaardigs te organiseren voor het ESF van 2015.

 

Challenge 2: Creating New Digital Contents with New Technology: Interoperability, Crowdsourcing, Digital Editing

 

Matthieu Bonicel (Bibliothèque nationale de France)

The Biblissima Project, Middle Ages and Renaissance (http://www.biblissima-condorcet.fr/)

Biblissima (= Bibliotheca bibliothecarum novissima) is een observatorium voor het geschreven cultureel erfgoed van de middeleeuwen en de renaissance. Het project loopt van 2012 tot 2019. Het observatorium richt zich op geschreven documenten in de belangrijkste cultuurtalen van de middeleeuwen en renaissance in Europa (Latijn, Arabisch, Frans, Grieks, Hebreeuws, etc.) en draagt bij tot een beter begrip van de verspreiding van de teksten, de evolutie van de bibliotheken en de overdracht van kennis in Europa van de 8ste tot de 18de eeuw. Doelpubliek zijn zowel onderzoekers als een zo breed mogelijk publiek.

Het Biblissima-webportaal zal een interoperabele image viewer (Mirador) en een repository (opgesteld in FRBR00) bevatten, evenals een zeer grote cluster van semantische data. De inhoud wordt aangeleverd door meer dan vijftig databanken en bibliotheekcatalogi, waaronder specifieke databanken gericht op verluchting, herkomstgegevens, boekbanden e.d. Ook drie grote digitale bibliotheken (Gallica, BVMM en BVH) zullen hun materiaal ter beschikking stellen, en er zal ook gebruik gemaakt worden van TEI-uitgaven en gelijkaardige toepassingen.

Bij de ontwikkeling wordt vooral aandacht geschonken aan de interoperabiliteit van de beelden (image API) en van de metadata (Shared canvas, IIIF). Op het einde van dit jaar zou het mogelijk moeten zijn dat de Universiteit van Stanford beelden kan tonen die geharvest worden in de BnF.

Het portaal zal beschikbaar zijn eind 2016, een testviewer is nu al beschikbaar. De website zal tweetalig zijn, de documentatie vooral Franstalig.

 

Henrik Dupont (Koninklijke Bibliotheek, Kopenhagen)

Crowdsourcing: Denmark seen from the air – before Google

Het crowdsourcing project Denmark seen from the airwerd in september 2012 opgestart met 40.000 luchtfoto's. Sindsdien zijn er meer dan 250.000 andere luchtfoto's gedigitaliseerd en gepubliceerd.

Deze foto's zijn een onderdeel van de uitgebreide KB-collectie van meer dan 3,5 miljoen Deense schuine en verticale luchtfoto’s uit de periode 1890 tot 2008. De foto's komen van verschillende luchtfotografiebedrijven, en vaak is er zeer weinig informatie beschikbaar over de foto's; in de meeste gevallen is het exacte adres niet bekend. De collectie is echter van groot belang voor vele personen, van onderzoekers in familiegeschiedenis tot geografen en anderen die veranderingen in het landschap en gebouwen, met inbegrip van stadsontwikkeling, bestuderen.

De bibliotheek heeft een website waar gebruikers de foto's via een kaart of via een zoekfunctie kunnen vinden. Deze site geeft de gebruiker de mogelijkheid om de foto's op de juiste geografische locatie te plaatsen en andere soorten metadata en informatie aan de foto toe te voegen.

Het project bleek een groot succes; meer dan 95% van de foto's zijn al door crowdsourcing correct geplaatst. Het project zal worden voortgezet en opent met een nieuw gebied en ongeveer 200.000 extra foto's in oktober 2014.

 

Karen Skovgaard-Petersen (Danish Society for Language and Literature)

Digital Editing: The Born Digital Critical and Commented Edition of the Collected Works of Ludvig Holberg (1684-1754).

De Deens-Noorse schrijver Ludvig Holberg (1684-1754) is een centrale figuur uit de Scandinavische Verlichting. Tegenwoordig is hij vooral bekend om zijn meer dan dertig komedies, maar hij schreef tal van andere teksten in een breed scala aan genres. Onder zijn werken zijn een aantal omvangrijke historische werken, de utopische roman Niels Klims Reis naar de onderwereld, een groot aantal morele filosofische essays enz.

Sinds 2009 bereidt een team van Noorse en Deense filologen een nieuwe kritische en becommentarieerde editie van zijn verzamelde geschriften voor, die beschikbaar zal zijn vanaf 2015. Vanaf het begin is dit project ontworpen als een online-editie, op basis waarvan ook zo’n 20 gedrukte boeken zullen worden geproduceerd, met een gemoderniseerde spelling.

Het digitale medium biedt nieuwe mogelijkheden om te voldoen aan de verschillende behoeften van de diverse doelgroepen. Het doel is zowel wetenschappers als een breder publiek te bereiken. Voor wetenschappelijke doeleinden probeert het team een efficiënt onderzoeksinstrument met goede zoekmogelijkheden en diepgaande documentatie en discussies te creëren. Zo zal het bv. mogelijk zijn om de teksteditie te vergelijken met de correspondeerde afbeeldingen in de handschriften bewaard in de Koninklijke Bibliotheek of elders en met de eerste editie. Er zullen ook links gelegd worden naar andere digitale tekstedities, bv. www.toutmoliere.net en het Gutenberg-project.

Tegelijkertijd is het de ambitie om de minder ervaren lezer toegang tot Holbergs teksten te verlenen door het aanbieden van voldoende inleidend materiaal. De praktische uitvoering om de belangen van de diverse doelgroepen te combineren is echter geen eenvoudige taak.

Een andere uitdaging bestaat in de totstandbrenging van een duurzaam en stabiel model voor het onderhoud en de ontwikkeling. Vanwege het dynamische karakter van digitale middelen zijn er bij online-edities voortdurend toezicht en aanpassingen nodig, en moet er een permanente regeling ontworpen worden voor de redactionele en technische verantwoordelijkheid.

Meer informatie over dit project is ook beschikbaar op http://holbergsskrifter.dk/holberg-public/view?docId=adm/main.xml&lang.set=en.

 

Challenge 3: Reuniting Digitally Dispersed Items, Archives, and Collections

 

Ramona Fritschi (University of Fribourg)

Fragmentarium. A Project of an International Research Environment for Medieval Manuscript Fragments

e-codices – de virtuele handschriftenbibliotheek van Zwitserland is bedoeld om toegang te bieden tot alle geselecteerde middeleeuwse en vroegmoderne handschriften van Zwitserland via een virtuele bibliotheek (www.e-codices.ch). e-codices heeft slechts in sommige gevallen fragmenten opgenomen, meestal voor uitzonderlijke stukken. Toch blijkt er een algemene behoefte aan een gespecialiseerd platform voor handschriftfragmenten. Daarom worden er nu fondsen gezocht voor een nieuw project, genaamd "Fragmentarium”. 12 instellingen, waaronder de BnF, de Bibliotheca apostolica vaticana, de British Library, Harvard University en UB Leipzig, hebben hiervoor begin 2014 een opstartvergadering gehouden. Bedoeling is dat er later nog andere partners bijkomen. Uit de lijst blijkt alvast dat er momenteel geen bibliotheken uit Nederland of België meedoen. Indien mogelijk wordt er in januari 2015 gestart met dit project, en zal het lopen tot eind 2018.

Fragmentarium beoogt het gebruik van het internet als een centrale werkplek voor het inventariseren, catalogiseren en onderzoeken van middeleeuwse fragmenten. Bibliotheken, onderzoekers en studenten zijn hierbij het doelpubliek. De mogelijkheid tot crowdsourcing zal verder onderzocht worden. Het is ook de bedoeling dat fragmenten van eenzelfde handschrift die nu verspreid zijn over verschillende bibliotheken via dit project worden samengebracht (codices restituti). Hiervoor zal in december 2014 een nieuwe webapplicatie van e-codices in gebruik genomen worden, die gebaseerd is op IIIF, een nieuwe techniek die ook gebruikt wordt in het hogervermelde Biblissima-project.

 

Jutta Weber (Staatsbibliothek zu Berlin)

The Humboldt Papers

Na de spectaculaire aankoop (12 miljoen euro!) van de dagboeken van Alexander von Humboldt, geschreven tijdens zijn reis in Amerika tussen 1798 en 1804, is de Staatsbibliothek zu Berlin, samen met de Universiteit van Potsdam, een digitaliseringsproject begonnen. Dit omvat ook onderzoek naar de dagboeken (5 doctoraten) en het catalogiseren en digitaliseren van alle Humboldt-documenten uit de Staatsbibliothek zu Berlin, dat zijn persoonlijke archief bewaart sinds de 19de eeuw (14 dozen met o.a. miljoenen korte nota’s en schetsen). Binnen dit project zullen ook de Humboldt-documenten die vandaag door de Biblioteka Jagiellonska in Krakau worden bewaard (als gevolg van evacuaties tijdens de Tweede Wereldoorlog), worden gedigitaliseerd.

Het project, dat wordt ondersteund door het Duitse Ministerie van Onderwijs en Onderzoek, brengt vrijwel alle belangrijke onderdelen van het Humboldt-archief samen. Dit is vooral interessant omdat het archief ook duizenden ongepubliceerde brieven bevat, die een van de meest interessante communicatienetwerken van de 19de eeuw vormen. Het project richt zich op het beschikbaar stellen van zoveel mogelijk informatie over de manier van werken van een van de beroemdste geleerden van zijn tijd. Hiervoor wordt er ook samengewerkt met andere instellingen die Humboldt-documenten bewaren, zoals het Musée d’histoire naturelle in Parijs. Andere bibliotheken die Humboldt-documenten hebben en aan dit project willen meewerken, mogen zich melden bij de projectverantwoordelijke. Voor meer info, zie http://staatsbibliothek-berlin.de/die-staatsbibliothek/abteilungen/handschriften/nachlaesse-autographen/projekte/humboldt-projekt/  

 

Elizabeth Williamson (Cultures of Knowledge, Oxford)

Networking the Republic of Letters, 1550-1750.

De communicatierevolutie van de vroegmoderne periode vergemakkelijkte de uitwisseling van wetenschappelijke correspondentie in heel Europa en leidde tot een internationale, op kennis gebaseerde civiele samenleving. Tegenwoordig biedt de huidige IT-revolutie ongekende middelen om via samenwerking dit transnationaal literair erfgoed ter beschikking te stellen. Deze voordracht documenteerde hoe Cultures of Knowledge (CofK, Oxford) met Early Modern Letters Online (EMLO) probeert dit doel te realiseren. Gefinancierd sinds 2009 door de Andrew W. Mellon Foundation, begon CofK als een poging om een aantal overlappende 17de-eeuwse correspondenties uit te geven. Dit breidde zich ondertussen uit tot een open access platform en digitale toolkit waarbinnen wetenschappers, onderzoeksprojecten, archieven en bibliotheken hun epistolaire data voor de periode 1550-1750 kunnen verzamelen, opslaan, publiceren, analyseren en visualiseren. De volgende aspecten kwamen bod: de redactionele inhoud (van 60.000 naar meer dan 100.000 records), de plannen i.v.m. prosopografie en visualisatie, de technische ontwikkeling, de vooruitgang in het opbouwen van een wetenschappelijke gemeenschap, en de aspiraties om een echte 'wetenschappelijke sociale machine' te hosten. Er werd ook aandacht besteed aan het bijbehorende vierjarig project gefinancierd door de European Cooperation in Science and Technology (COST), getiteld Reassembling the Republic of Letters, 1500-1800: A digital framework for multi-lateral collaboration on Europe’s intellectual history. Dit project heeft tot doel een internationale gemeenschap van bibliothecarissen, archivarissen, onderzoekers en computeringenieurs op te bouwen, om de technische, redactionele, wetenschappelijke, juridische en materiële uitdagingen te bespreken die gepaard gaan met het creëren van een pan-Europese digitaal platform zoals dat wat wordt beheerd door CofK.

 

Frédéric Lemmers (KBR)

Europeana Collections 1914-1918. A Retrospective Critical View

Van mei 2011 tot april 2014 hebben tien nationale bibliotheken en twee technische partners uit acht Europese landen samengewerkt binnen het project Europeana COLLECTIES 1914-1918 met de ambitie om een selectie van meer dan 400.000 documenten uit de Eerste Wereldoorlog te digitaliseren en online te publiceren in www.europeana1914-1918.eu. Het portaal geeft toegang tot individuele en collectieve ervaringen van de oorlog uit alle geografische gebieden die betrokken waren in dit conflict. Dit digitaal corpus van ongeveer 3 miljoen pagina’s beslaat een grote diversiteit aan bronnen (handschriften, boeken, brieven, fronttijdschriften, kaarten, foto's, prenten, tekeningen, kaarten, medailles, ...) en vele talen. Bij gedrukt materiaal werd OCR toegepast.

Samenwerking via Europeana had als voordeel dat de EU 50% van de digitaliseringskosten op zich nam. Maar Europeana is nog altijd niet erg gekend, laat staan veel gebruikt. Daarom was het heel belangrijk dat er een aparte projectwebsite gecreëerd werd, waarop al het materiaal is verzameld, ook dat van de Collection days.

 

Wolfgang-Valentin Ikas (Bayerische Staatsbibliothek, Munich)

Europeana regia. Problems of Reconstructing Dispersed Libraries

In de loop van het door de EU gefinancierde project Europeana Regia (van januari 2010 tot juni 2012) hebben vijf grote bibliotheken uit vier Europese landen (BnF, KBR, Bayerische Staatsbibliothek, Herzog August Bibliotheek, UB Valencia) nauw samengewerkt aan het digitaliseren van meer dan 1.300 zeldzame en kostbare manuscripten vanaf de vroege middeleeuwen tot de renaissance. Allemaal maakten ze ooit deel uit van de drie grote (koninklijke) collecties die momenteel verspreid zijn en vertegenwoordigen ze de Europese culturele activiteit tijdens drie verschillende periodes in de geschiedenis: de Bibliotheca Carolina (8ste en 9de eeuw), de bibliotheek van de Franse koning Karel V en zijn familie (14de eeuw) en de bibliotheek van de Aragonese koningen van Napels (15de en 16de eeuw). Catalogisering en digitalisering werden uitgevoerd met behulp van de gebruikelijke gereedschappen en workflows van de verschillende deelnemende bibliotheken, om dan alles op Europeana te presenteren via een meertalige website (http://www.europeanaregia.eu/nl). Het was niet altijd evident om de interoperabiliteit te creëren tussen de verschillende lokale toepassingen. De respectievelijke metadata werden ook in zes talen vertaald en er werden een aantal filters ontwikkelend om geavanceerde zoekopdrachten naar kopiisten en herkomsten mogelijk te maken. De metadata zijn ondertussen wijd verspreid in verschillende catalogi en portaalsites (in het bijzonder Europeana, Manuscripta Mediaevalia, Belgica, WorldCat). Dit project diende daarnaast ook als pilootproject rond de digitalisering van handschriften bij de Deutsche Forschungsgemeinschaft.

Twee jaar na het beëindigen van het project dringen zich een aantal vragen op, waarvan de belangrijkste is hoe er verdergegaan wordt. Waar en hoe worden al deze gegevens bewaard, en wie betaalt de opslagkosten? Een mogelijke oplossing is hosting door CERL. Daarnaast is het voor een website noodzakelijk dat er constant nieuw materiaal wordt toegevoegd en dat er zelfs nieuwe partners bijkomen, maar het is niet altijd duidelijk of en hoe dit kan binnen Europeana. Een mogelijke nieuwe partner is de British Library, die nu al/slechts twee handschriften heeft toegevoegd.

Het ideale eindresultaat is een virtuele reconstructie van deze middeleeuwse verzamelingen, maar voorlopig is dat nog niet het geval. Zo werden er rond de 800 Karolingische handschriften gedigitaliseerd, maar in de literatuur zijn er 6000 à 7000 bekend.

 

Challenge 4: Promoting Digital Discovery: Reports on Selected National and International Resources: Databases, Networks, Services, and Portals

 

Jonathan Cates (National Archives, London)

Discovery: Developing a National Archives’ Catalogue

In de afgelopen paar jaren hebben de Britse National Archives, opgericht in 2003, gewerkt een volledige nieuwe presentatie van hun onlinebronnen en aan een uitbreiding van hun discovery tool om ook de documenten van andere archieven (inclusief musea) te beschrijven. Het eindresultaat (http://discovery.nationalarchives.gov.uk/) is de grootste online-archiefdatabank in het Verenigd Koninkrijk, met meer dan 32 miljoen beschrijvingen van records uit de National Archives en uit meer dan 2.500 archieven in het hele land. Uit testen bleek o.m. dat er best gewerkt werd met een enkelvoudige zoekbalk. Omdat ‘slechts’ 70% van de opzoekingen met een pc gebeuren, werd er ook een mobiele app ontwikkeld.

 

Hanno Wijsman (Institut de recherche et d'histoire des textes (IRHT), Paris)

Bibale, a database on manuscript provenance, and other digital services of the Institut de recherche et d'histoire des textes

H. Wijsman gaf een presentatie van de Bibale databank (http://bibale.irht.cnrs.fr), een elektronisch hulpmiddel dat gegevens over middeleeuwse en vroegmoderne collecties beschikbaar maakt i.v.m. de transmissie van middeleeuwse handschriften. Deze toepassing werd de voorbije jaren ontwikkeld door het Institut de recherche et d’histoire des textes (IRHT-CNRS) in Parijs en is officieel online in een (beperkte) interface sinds mei 2014. Herkomsten staan centraal in deze toepassing, die gericht is op onderzoek over historische collecties. De databank bestaat uit zeven onderdelen: individus en instellingen, collecties (bibliotheken), composants (handschriften), boekbanden, teksten, bronnen en werken. De data komen in de eerste plaats uit de heraldische kaartindex van het IRHT dat meer dan 7000 bronnen beslaat en wordt o.m. aangevuld met de steekkaarten over herkomst.

Daarnaast zijn er nog verschillende andere IRHT-toepassingen waarnaar gelinkt wordt vanuit Bibale zoals Medium (repertorium van handschriften), Bibliothèque virtuelle des manuscrits médiévaux (BVMM – middeleeuwse handschriften bewaard in andere Franse bibliotheken dan de BnF), Jonas (catalogus van Franse handschriften met uitgebreide informatie), Initiale (verluchte handschriften bewaard buiten de BnF). Voor een overzicht, zie http://www.irht.cnrs.fr/fr/ressources/les-ressources-electroniques. Ook met het het Biblissima-project (http://www.biblissima-condorcet.fr/, zie eerste lezing Challenge 2) wordt er samengewerkt.

 

Gerhard Müller (Staatsbibliothek zu Berlin)

The New Kalliope Database (Letters in German language libraries)

Kalliope, de union catalogue voor zowel collecties met persoonlijke papieren en autografen als voor de archieven van uitgeverijen in Duitsland, is de opvolger van de voormalige Centrale Catalogus van Autografen uit 2002, die toen meer dan een miljoen records bevatte. Vandaag geeft de nieuwe catalogus, met enkelvoudige zoekbalk, online toegang tot meer dan 18.000 zoekmiddelen voor collecties verspreid in meer dan 950 bibliotheken, archieven, musea en soortgelijke instellingen. Deze zoekmiddelen bevatten bijna 2,3 miljoen beschrijvende records, inclusief de namen van meer dan 600.000 personen en rechtspersonen. Vanaf dag één maakt de catalografietoepassing het mogelijk dat bibliothecarissen en archivarissen online collecties beschrijven op basis van internationale archief- en bibliotheekstandaarden (vooral EAD). Dit impliceert, onder andere, dat de catalografietoepassing volledige toegang heeft tot de authority records van de Duitse nationale bibliotheek. Bij de ontwikkeling van de nieuwe onlinecatalogus waren de ontwikkelaars voor de eerste keer in staat om optimaal te profiteren van het enorme potentieel van deze authority records om deze te verbinden met de eigen metadata: eenduidigheid van namen van personen en rechtspersonen, verbindingen tussen records buiten de gebruikelijke grenzen van inventarissen, linken naar aanvullende onlinebronnen zoals Wikipedia en uiteindelijk - op basis van meer dan 1,8 miljoen correspondenties - het visualiseren van sociale netwerken als een middel van exploratie en ontdekking. Er zijn echter nog veel meer mogelijkheden om via de metadata kwantitatieve gegevens te extraheren en historische sociale netwerken te analyseren.

 

Ivan Boserup (KB, Kopenhagen)

The CERL Portal (Manuscripts and Rare Books)

Europese onlinecatalogi van handschriften en archiefmateriaal zijn veel minder internationaal gestandaardiseerd dan OPAC’s met records van gedrukte boeken. Dit is deels te wijten aan waardevolle en sterke lokale catalografietradities, deels aan een gebrek aan middelen voor conversiedoeleinden, en deels aan het ontbreken van een internationale standaard. Op nationaal of taalvlak zijn er echter meer en meer Europese landen die projecten uitwerken om de informatie over deze unieke, niet-gedrukte bronnen in overkoepelende onlinefaciliteiten aan te bieden, zoals het MANUS-project in Italië, of - voor brieven en archieven - KALLIOPE voor de Duitstalige landen en gebieden van Europa. Het CERL-portaal (gehost door de UB van Uppsala) functioneert al een aantal jaren als een gratis 'meta-index' voor zoveel mogelijk internationale, nationale en institutionele handschriftbestanden en wil bestaande databanken promoten en meer zichtbaar maken. Op dit moment gaat het om 24 bibliotheken of netwerken, waaronder UGent, en bevat de databank zo’n 2 miljoen records van handschriften. Technisch gaat het om een MODS-databank en wordt er toegang tot de records gegeven via Z39.50. Het CERL-portaal heeft een meertalige interface en maakt gebruik van de CERL-Thesaurus om zoekopdrachten uit te breiden. Daarnaast geeft het portaal gratis toegang (met verminderde display) tot de vijf miljoen records van drukken uit de periode 1450-1830, die de CERL Heritage of the Printed Book database (HPB) vormen, die integraal toegankelijk is via het lidmaatschap van CERL.

 

Challenge 5: Making Use of Advanced Technical Opportunities

 

Łukasz Kozak (National Library, Warsaw)

Medieval Manuscripts on the Web: Memes or Discarded Images?

Het enorme aantal middeleeuwse handschriften dat online beschikbaar is wordt niet alleen geraadpleegd door onderzoekers, maar ook door een brede gemeenschap van gebruikers. Middeleeuwse teksten en vooral beelden kregen zo een nieuw bestaan via sociale netwerken, projecten, blogs en microblogs. Bepaalde middeleeuwse miniaturen die online gepubliceerd werden gingen zelfs viraal en kenden een ongeziene populariteit. Het klinkt verrassend, maar deze "mediëvalisering" van sociale media door de grote verspreiding van "middeleeuwse inhoud", zelfs buiten hun iconografische en tekstuele context, kan ons waardevolle informatie geven over het gebruik en hergebruik van bronnen van digitale bibliotheken en de mogelijke toepassingen voor de promotie van cultureel erfgoed. Zelf is de spreker actief op Tumblr en Facebook met Discarding images (http://discardingimages.tumblr.com/ en https://www.facebook.com/discardingimages).

Als bijkomend voorbeeld kregen de toehoorders in première de animatiefilm De herinacio te zien, gebaseerd op de Latijnse Physiologus uit het Rochesterbestiarium (Londen, British Library, Royal 12 F XIII). Deze film staan nu online op https://vimeo.com/109377646, een aanrader!

 

Timo Schleier (State and University Library, Göttingen)

EROMM Web Search: Collecting Digitized Material on the Web

The European Register of Microform and Digital Masters (EROMM) is een consortium van twaalf bibliotheken / bibliotheeknetwerken uit tien Europese landen, waaronder de KBR, dat werd opgericht in 1990. Zie http://www.eromm.org/.

Om de microfilmactiviteiten te coördineren werd er een databank ontwikkeld voor de mastercopies van microfilms en -fiches (en later ook voor digitale reproducties) van tekstmateriaal (boeken, kranten, handschriften, kaarten, archiefmateriaal,…). Digitaal geboren materiaal wordt niet opgenomen.

De databank bevat ondertussen gedetailleerde beschrijvingen van meer dan 23 miljoen microvormen. In de laatste jaren werd het echter duidelijk dat de databank geen gelijke tred kon houden met de snelle opkomst van digitaliseringsprojecten. EROMM besloot daarom om een nieuwe zoektoepassing te ontwikkelen, de EROMM Web Search. In deze nieuwe toepassing worden de oude beschrijvingen aangevuld met meer geautomatiseerde en minder gedetailleerde beschrijvingen van nieuwe projecten. De gebruiker vertrekt voor beide onderdelen van één enkelvoudige zoekbalk die full text search toelaat. Wat het technische aspect betreft, werd er gekozen voor OAI-PMH en Dublin Core (DCMES).

 

Slotmoment: CERL and International collaboration

De Manuscripts Expert Group is overgegaan van LIBER naar CERL. Het directiecomité van de expertgroep bestaat uit Jutta Weber (D), Ivan Boserup (DK), Scott McKenderick (UK) en Bernard Meehan (IRL). Jutta Weber en Ivan Boserup vertegenwoordigen de expertgroep bij CERL. Daarnaast worden op de website ook de verschillende leden vermeld. (Omdat het om één vertegenwoordiger per land gaat, zou de benaming “National representatives” beter zijn dan “Members”). Tweejaarlijks wordt er een congres georganiseerd, het volgende zal doorgaan in Dublin, in mei of juni 2016.

De expertgroep heeft een eigen website via de CERL-site. Naast de namen van de leden staan hier ook rapporten per land (tabblad Explore). Voor België is er momenteel geen informatie beschikbaar. Bedoeling is dat hier een keer per jaar, bv. in maart, nieuwe informatie wordt toegevoegd. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van de nationale vertegenwoordiger (voor België is dat Ann Kelders van de KBR), maar natuurlijk met input van alle betrokken bibliotheken. Alle andere onderdelen van de website zijn nog “onder constructie”. Wat de tab ‘Mailing list’ betreft, wordt er momenteel gedacht aan een mailinglijst via Facebook.

Ideeën voor de inhoud van site, en helpende handen voor het onderhoud, zijn welkom. Een mogelijke piste is de hosting van grote projecten zoals Europeana regia. Wat niet meer gezegd is tijdens de slotmeeting, maar wel eerder tijdens het congres, is dat een lijst met alle (grote) projecten rond handschriften meer dan welkom zou zijn. Deze webpagina lijkt me daar een ideale plaats voor. Een ander voorstel is het oplijsten van films en tv-programma’s die gebaseerd zijn op middeleeuwse handschriften. Wat het onderhoud betreft, is het momenteel niet mogelijk dat bv. de nationale vertegenwoordigers zelf informatie toevoegen. Het zou beter zijn als dit wel kon, zodat de site een meer dynamisch karakter krijgt.

Read more…
Google ontwikkelt nieuwe methode voor fotoherkenning

Een onderzoeksteam van Google en de universiteit van Stanford heeft een computerprogramma ontwikkeld dat in staat is te ‘begrijpen’ wat er op een foto is te zien en dat vervolgens in natuurlijke taal te beschrijven. Dat maakten leden van het onderzoekteam afgelopen maandag bekend op het Google Research Blog.

Maurits Sabbebibliotheek start project ‘Abdijbibliothecarissen, de laatste getuigen’

Een onderzoeksteam van de Maurits Sabbebibliotheek (Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, KU Leuven) is begonnen aan het project ‘Abdijbibliothecarissen, de laatste getuigen’. Klooster- en abdijbibliothecarissen worden geinterviewd om het verhaal over hun beroep en de kennis die daarbij komt kijken voor komende generaties te bewaren.

Hanna Jochmann wint Victorine van Schaickprijs 2014, Bibliotheekinitiatiefprijs naar Frysklab

Gisteren is op het Jaarcongres KNVI|NVBA|SOD in Nieuwegein de Victorine van Schaickprijs 2014 uitgereikt aan Hanna Jochmann, voor haar promotieonderzoek naar zoekinterfaces van websites voor kinderen. De Bibliotheekinitiatiefprijs ging dit jaar naar Jeroen de Boer, Bertus Douwes en Aan Kootstra, voor het project Frysklab. Eline Corée won de Victorine van Schaick-Scriptieprijs voor haar adviesrapport ‘Leiden en Omstreken op de virtuele kaart’.

Rusland wil eigen Wikipedia

Rusland werkt aan een eigen versie van Wikipedia. Dat maakte de Russische presidentiële bibliotheek vorige week bekend. De overheid vindt dat de Russen toegang moeten kunnen krijgen tot ''betrouwbaardere en meer gedetailleerde'' informatie over hun land.

Eerste Kamer neemt bibliotheekwet aan

De Eerste Kamer heeft vandaag het wetsontwerp Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), kortweg de bibliotheekwet, aangenomen. Vanaf 1 januari 2015 is deze van kracht.

Brabants Historisch Informatiecentrum winnaar IVI Award 2014

Tijdens het KNVI-congres in Nieuwegein werd vanmiddag voor de eerste keer de IVI Award uitgereikt. Het Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) kreeg de prijs uit handen van juryvoorzitter Bas Savenije voor hun website Het geheugen van Brabant.

Start nationale dialoog over de toekomst van het onderwijs

Staatssecretaris Dekker is gisteren gestart met ‘een nationaal gesprek’over de belangrijkste vraag in het onderwijs: wat moeten kinderen leren op school zodat ze klaar zijn voor hun toekomst?

Portfolio Uitgeverij IP uitgebreid met Bibliotheekblad

Het fonds van Uitgeverij IP, onderdeel van KBenP, wordt vanaf 2015 aangevuld met Bibliotheekblad. Uitgeverij IP, dat onder meer het vakblad InformatieProfessional uitgeeft, nam in januari 2014 VIP Enterprise Information Management over.

Wetenschappers maken zich zorgen over toekomst Belgische wetenschapsinstellingen

Meer dan 1600 wetenschappers uit binnen- en buitenland hebben in een petitie aan staatssecretaris voor wetenschapsbeleid Elke Sleurs hun bezorgdheid kenbaar gemaakt over de voorgenomen bezuinigingen op de federale wetenschapsinstellingen (Koninklijke Bibliotheek, Rijksarchief, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten).

Voortbestaan Archieven Portaal Europa verzekerd door oprichting stichting

Het Archieven Portaal Europa (APE) blijft bestaan. Door de oprichting van Stichting Archives Portal Europe (APEf) is de voortzetting van het Archieven Portaal Europa (APE) verzekerd. Doel van de stichting is het borgen van een goede werking van het archiefportaal.

Banen
Read more…

Sociale Big Data

Sociale Big Data, http://www.mavenpublishing.nl/boeken/sociale-big-data

De Schrijver, Alex Pentland, is hoofd van de afdeling Big Data van het MIT http://nl.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_Institute_of_Technology

Het analyseren van patronen in de broodkruimels, de Big Data, die ieder van ons om zich heen strooit door telefoongegevens, pin betalingen en positiebepalingen middels gps, daar gaat om bij "Social Fysics". In het Nederlands is dat geworden: "Sociale Big Data". Onderzoek in gigantische informatiebestanden wordt “reality mining” genoemd. En als je een dergelijk onderzoek doet naar grote populaties, kun je dingen verklaren - en zien aankomen – als krachs, revoluties, de uitbraak van een epidemie en speculatieve zeepbellen. De Sociale Fysica maakt het mogelijk een instant organisatie uit de grond te stampen, steden – en zelfs landen – onder de loep te nemen en te kijken op welke punten zaken als gezondheidszorg, stedelijke indeling, vervoer en het verstandig gebruik van natuurlijke hulpbronnen beter geregeld kunnen worden.

Een paar begrippen die nodig zijn om  uitkomsten van onderzoek in Big Data te doorgronden, gecombineerd met uitkomsten van onderzoek.:

1 De Ideeënstroom is de verspreiding van ideeën, via voorbeelden of verhalen, door een sociaal netwerk – of dat nu een bedrijf, een familie of een stad is. De Ideeënstroom is essentieel voor het ontstaan van tradities en uiteindelijk cultuur.

  • Blootstelling een gelijken, aan gedragsvoorbeelden in de directe omgeving heeft een enorm sterke invloed op mensen, bijv. bij gewichtsverandering, politieke voorkeuren en consumentgedrag.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Uit de Volkskrant van 5 november j.l.”Facebook beïnvloedde opkomst kiezers”: http://www.volkskrant.nl/media/facebook-beinvloedde-opkomst-kiezers-vs~a3782817/

In dit artikel kwam nauwelijks aan de orde dat er onder leiding van James Fowler van de Universiteit van California een experiment onder maar liefst 61miljoen Facebook-gebruikers was uitgevoerd. Een deel van deze groep mensen kreeg een verzoek om te gaan stemmen. Dat verzoek had geen invloed op hun uiteindelijke stemgedrag. Een ander deel van deze groep kreeg het bericht “ga stemmen” en zag daarbij het gezicht van vrienden die hun stem al hadden uitgebracht. Dat bericht had wel degelijk invloed op het stemgedrag van vele miljoenen Amerikanen. Vrienden uit de echte wereld hebben een veel groter invloed op ons gedrag dan onze virtuele vrienden. Uit de bevindingen van de onderzoekers kwam naar voren dat elke stemhandeling gemiddeld drie extra stemmen genereerde wanneer dit gedrag zich via het sociale netwerk in de echte wereld verspreidde. https://psychology.stanford.edu/node/2729

 _____________________________________________________________________________________________________________________________________________

  • Als de externe informatiebronnen, kranten, bladen, TV, teveel op elkaar gaan lijken, bestaat er het risico van groepsdenken. Het te grote vertrouwen dat in een zgn, echokamer ontstaat, kan leiden tot rages en zeepbellen.

2 Betrokkenheid is sociaal leren, meestal binnen een groep van gelijken, dat doorgaans leidt tot het ontwikkelen van gedragsnormen en sociale druk om naleving van die normen af te dwingen.

  • Regelmatig voorkomende coöperatieve acties in een gemeenschap, leiden op den duur tot coöperatief gedrag.
  • Wanneer een digitaal sociaal netwerk met sprongen groeit, groeit het harder dan wanneer het geleidelijk groeit. Omdat mensen eerder bereid zijn zich een bepaalde handelwijze eigen te maken als ze zien dat hun gelijken dat ook doen.

3 Collectieve intelligentie: een kenmerk is een interactiepatroon dat bevorderlijk is voor het bundelen van een diverse reeks ideeën van iedereen, gecombineerd met een doeltreffend selectieproces om consensus te bereiken.

  • Voorspellende factor voor collectieve intelligentie is een gelijkmatige verdeling van de spreektijd, ook belangrijk is het aandeel van vrouwen omdat zij goed zijn in het interpreteren van sociale signalen.
  • De creatieve output van verschillende groepen wordt versterkt naarmate de groepen onderling meer fysiek contact hebben.

______________________________________________________________________________________________________________________________________

Om te vieren dat internet veertig jaar bestond schreef ARPA (de organisatie die verantwoordelijk was voor het eerste “internet”) een wedstrijd uit. Degenen die in staat waren tien rode ballonnen in de VS als eerste te vinden, zouden een prijs van 40.000 dollar in de wacht slepen. De prijs werd gewonnen door een team van MIT o.l.v. Alex Pentland. Pentland en zijn team hadden bedacht dat wat hen te doen stond was een instant organisatie op poten zetten. Een organisatie die niet alleen de uiteindelijke vinder van een ballon zou belonen, maar ook degenen die de vinder  een plaats hadden gegeven binnen die organisatie. Zij motiveerden mensen niet zozeer om de ballonnen te vinden, maar om een team te vormen dat de ballonnen zou vinden. Dat team bestond uiteindelijk uit twee miljoen mensen. http://newsoffice.mit.edu/2011/red-balloons-study-102811

Het is belangrijk dat wij anders over onze eigen data gaan denken: als ons eigendom en iets van waarde. Als wij onze data in een wereldwijde datapool zouden zetten, waarbij we zelf aangeven, qua privacy,  hoe ver we willen gaan en als een groot deel van de wereldbevolking dat ook doet, dan kunnen uit die data belangrijke conclusies worden getrokken voor de wetenschap en zijn we meteen van het probleem af dat al die data alleen in handen zijn van commerciële partijen die ermee doen wat ze willen. Een New Deal voor Big Data. http://www3.weforum.org/docs/WEF_ITTC_PersonalDataNewAsset_Report_2011.pdf

Als wij blijven toekijken terwijl onze Big Data alleen voor de commercie of door de overheid gebruikt worden, dan verliezen we onze privacy. Iets waar een organisatie als Bits Of Freedom https://www.bof.nl/ zich terecht grote zorgen om maakt.

De afgelopen jaren heeft het accent gelegen op hoe we, als individu, moeten of kunnen omgaan met media/informatie. We staan nu voor een veel grotere uitdaging: hoe gaan we, niet alleen ons onderwijs, onze financiële wereld: onze samenleving  herinrichten?  En hoe zien wij, informatiespecialisten, onze rol, nu er steeds meer onderzoeksresultaten bekend worden, waarin alleen een correlatie en geen causaliteit aangetoond kan worden?

 

Read more…
Wetenschappers maken zich zorgen over toekomst Belgische wetenschapsinstellingen

Meer dan 1600 wetenschappers uit binnen- en buitenland hebben in een petitie aan staatssecretaris voor wetenschapsbeleid Elke Sleurs hun bezorgdheid kenbaar gemaakt over de voorgenomen bezuinigingen op de federale wetenschapsinstellingen (Koninklijke Bibliotheek, Rijksarchief, Koninklijke Musea voor Schone Kunsten).

Voortbestaan Archieven Portaal Europa verzekerd door oprichting stichting

Het Archieven Portaal Europa (APE) blijft bestaan. Door de oprichting van Stichting Archives Portal Europe (APEf) is de voortzetting van het Archieven Portaal Europa (APE) verzekerd. Doel van de stichting is het borgen van een goede werking van het archiefportaal.

Gamedienst OnLive beschikbaar in Benelux

OnLive, een streamingdienst voor games, is sinds gisteren ook beschikbaar voor gamers uit de Benelux. De dienst, die in 2010 werd gelanceerd in de Verenigde Staten en wereldwijd inmiddels 1,5 miljoen abonnees heeft, biedt toegang tot ongeveer 250 titels voor minder dan tien euro per maand.

SIOB en VOB presenteren toolkit 'de Bibliotheek, hart van de samenleving'

Het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) hebben onder de noemer 'de Bibliotheek, hart van de samenleving' een toolkit ontwikkeld die zes inspiratiesheets bevat die bibliotheken en hun (lokale) samenwerkingspartners handreikingen biedt om een partner te zijn van gemeenten in de processen rondom de decentralisaties van de zorg, de jeugdzorg en de Participatiewet.

Rijksdienst lanceert website Landschap in Nederland

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft vorige week de nieuwe websitewww.landschapinnl.nl gelanceerd. De website is bedoeld voor iedereen die beroepsmatig betrokken is bij het landschap in Nederland.

Amazon opent Nederlandse webwinkel voor e-books en e-readers

Amazon betreedt vandaag de Nederlandse markt. Vanaf woensdagochtend 08.00 uur worden e-books en e-readers aangeboden via www.amazon.nl, dat tot op heden klanten doorverwees naar de Britse webpagina van het Amerikaanse bedrijf. In september werd al bekend dat Amazon met Nederlandse uitgevers in onderhandeling was over het aanbieden van Nederlandstalige e-books.

Programma Nationale Bibliotheekcongres bekend

Op woensdag 10 december wordt in de Beurs van Berlage Het Nationale Bibliotheekcongres georganiseerd. Het thema dit jaar is: ‘De Bibliotheek: Altijd. Overal. Voor iedereen.

Archief Ateliers organiseren masterclass Privacy en Openbaarheid ‘by design’

Het atelier Actieve Openbaarheid van Archief Ateliers organiseert op 25 november een masterclass over privacy en actieve openbaarheid ‘by design’. Het beschermen van persoonsgegevens is een belangrijk aandachtspunt bij het actief openbaar maken van overheidsinformatie. Valt de bescherming van persoonsgegevens in te bouwen in de processen en systemen van de overheid? Dat is de centrale vraag die in deze masterclass centraal staat.

Call for papers voor conferentie The School Library Rocks: IASL 2015

Het Welten Instituut van de Open Universiteit en Meles Meles School SMD organiseren in de zomer van 2015 de 44e editie van de internationale Conferentie van IASL (International Association of School Librarianship) en het 19e International Forum on Research in School Librarianship in het MECC in Maastricht. De organisatie plaatste onlangs een call for papers op de website.

British Museum laat gebruikers objecten uit collectie 3D-printen

Vanaf deze week kunnen scans van objecten uit de collectie van the British Museum in Londen worden gedownload via de website Sketchfab. Het museum biedt iedereen met een 3D-printer de gelegenheid reproducties van de artefacten te maken.

Banen
Read more…

Nieuwe competenties voor het informatievak?

Dinsdag 18 november vindt het jaarlijkse KNVI-congres voor informatieprofessionals plaats in Nieuwegein ( http://congres.knvi.info). Samen met Peter Becker (Haagse Hogeschool) heb ik track 2 op deze conferentie georganiseerd, onder de titel 'De uitvinders'. Centraal staat de vraag of er in het hedendaagse en toekomstige informatielandschap behoefte is aan IP'ers met nieuwe competenties en zo ja, welke. Sprekers zijn Erik de Vries (co-auteu van het boek Informatieprofessional 3.0) en Thomas Bruning (secretaris Nederlandse Vereniging van Journalisten) die ons een spiegel vanuit een aanpalend vakgebied voorhoudt. Discussiant is Eric Ketelaar, emeritus hoogleraar Archiefwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. De track sluit af met een paneldiscussie tussen de zaal, de sprekers, Eric Ketelaar en Peter Becker onder leiding van Mirjam Boer. Komt allen!

Voor meer informatie zie mijn website.

Read more…
Call for papers voor conferentie The School Library Rocks: IASL 2015

Het Welten Instituut van de Open Universiteit en Meles Meles School SMD organiseren in de zomer van 2015 de 44e editie van de internationale Conferentie van IASL (International Association of School Librarianship) en het 19e International Forum on Research in School Librarianship in het MECC in Maastricht. De organisatie plaatste onlangs een call for papers op de website.

British Museum laat gebruikers objecten uit collectie 3D-printen

Vanaf deze week kunnen scans van objecten uit de collectie van the British Museum in Londen worden gedownload via de website Sketchfab. Het museum biedt iedereen met een 3D-printer de gelegenheid reproducties van de artefacten te maken.

KNAW organiseert informatiebijeenkomst ESFRI Roadmap 2016

Op 14 november organiseert de KNAW een informatiebijeenkomst over de ESFRI Roadmap 2016. Het European Forum on Research Infrastructures (ESFRI) startte onlangs het proces dat in 2016 moet leiden tot een herziene roadmap voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten. Tijdens de informatiebijeenkomst worden belangstellenden bijgepraat en kunnen ideeën worden uitgewisseld.

Conflict universiteitsbibliotheken en Elsevier over Open Access

De Nederlandse universiteitsbibliotheken en de wetenschappelijke uitgever Elsevier hebben een conflict over Open Access. Onderhandelingen over een nieuw contract zijn vastgelopen. Dat meldt de vereniging van universiteiten (VNSU) vandaag.

KB en Meertens Instituut crowdsourcen transcripties historische kranten

De Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Meertens Instituut zijn een crowdsourcingproject gestart waarin een beroep wordt gedaan op vrijwilligers die willen helpen met het omzetten van gotische teksten uit kranten uit de 17e eeuw naar het Romeins schrift.

Getuigenissen van de razzia van Rotterdam digitaal beschikbaar

Naar aanleiding van de 70-jarige herdenking van de razzia van Rotterdam hebben Stichting Reis van de Razzia, het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies en DANS unieke getuigenissen van deze razzia van Rotterdam toegankelijk gemaakt viagetuigenverhalen.nl en EASY.

Overheid gestart met campagne iBewustzijn

De Taskforce Bestuur en Informatieveiligheid Dienstverlening (BID) en het ministerie van BZK zijn vorige week gestart met de campagne iBewustzijn. Met deze campagne willen gemeenten, provincies, waterschappen, Rijksoverheid en ZBO’s hun medewerkers stimuleren en ondersteunen in het ontwikkelen van het bewustzijn rond informatieveiligheid.

DANS sluit zich aan bij GreyNet International

Data Archiving and Networked Services (DANS) is onlangs lid geworden van GreyNet International, een organisatie die zich bezighoudt met zogenoemde grijze literatuur. Als Associate Member kan DANS ook van dit type gegevens de duurzame beschikbaarheid bevorderen.

KNVI organiseert Jaarcongres samen met SOD en NVBA

Op 18 november vindt het Jaarcongres plaats in het Congrescentrum Nieuwegein, onder de titel ‘Daar staat een informatieprofessional voor’. Dit jaar werkt de KNVI samen met de Vereniging SOD en NVBA (Netwerk voor Bedrijfsmatig Archiveren). Het ochtendprogramma staat in het teken van 'Information Ethics', in de middag vinden verschillende tracks plaats. Thema's zijn onder andere 'Data: big, open, linked', 'de fysieke plek', 'competenties' en 'positionering'.

Erfgoed Leiden en Omstreken genomineeerd voor verkiezing Website van het Jaar 2014

De website van Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO) is genomineerd om ‘Website van het Jaar 2014’ te worden. In de categorie Overheid neemt de gemeentelijke instelling het op tegen onder meer het Historisch Centrum Overijssel, en landelijke organisaties als de Belastingdienst, de Politie en de Rijksoverheid.

Read more…

Een nieuwe horizon?

Al sinds de professionalisering van de openbare bibliotheek heeft de overheid een flinke vinger in de pap gehad bij de bekostigen van de organisaties. Hoewel de openbare bibliotheken een gedecentraliseerde sector is streeft de rijksoverheid sinds het doorzetten van de digitalisering naar centralisatie. Een brede informatievoorziening heeft nooit hoog op de politieke agenda gestaan. En dus is er ook nooit nagedacht over de rol die de openbare bibliotheek daarin zou kunnen spelen.

Waren bibliotheken eind jaren zeventig nog verankerd in een eigen bibliotheekwet, tijdens de bezuinigingen van eind jaren tachtig werd de openbare bibliotheek ondergebracht in de welzijnswet waarbij de verantwoordelijkheid kwam te liggen bij gemeenten en provincies. Het laatste kabinet Lubbers (CDA/PVDA) laat de openbare bibliotheek verdwijnen in de wet op het specifieke cultuurbeleid waar de bibliotheek tot op de dag van vandaag nog onder valt (tot 31 december 2014). De bibliotheek is ondertussen verworden tot een culturele instelling.

Marktwerking
Met de komst van het Kabinet Kok 1 in 1994 (in de volksmond Paars 1) komt ook het idee van marktwerking binnen de non-profit sector in zwang. Ook in de bibliotheek moet men mee in deze nieuwe zakelijkheid. Waar het voor die tijd nog veelal ging over volksverheffing op het gebied van informatie, educatie en leesbevordering, werd de bibliotheek midden jaren negentig steeds meer afgerekend op uitleencijfers (het gemiddelde van uitgeleende boeken). Informatie en educatie verdwenen naar de achtergrond.
Begin 2000 heeft de overheid getracht de openbare bibliotheek te vernieuwen. Dit traject mislukte omdat men zich bezig ging houden met de vorm, schaalvergroting en kostenreductie. Vernieuwing van de inhoud in een nieuwe tijd vond niet plaats en dat terwijl de informatiesamenleving dan al op gang is gekomen. De 2.0 beweging draait op volle toeren.

Stilte
Op het binnenhof blijft het oorverdovend stil. Hoewel nieuwe digitale ontwikkelingen zich in een hoog tempo opvolgen blijft een brede visie op nieuwe maatschappelijke meerwaarden uit. En als er al beleid is rond de informatiesamenleving dan is deze versnipperd over een groot aantal departementen. Ook voor de openbare bibliotheek volgt geen nieuw beleid. Zij blijven zich voor een groot deel bezighouden met het uitlenen van boeken. Digitale middelen worden alleen ingezet om te besparen op de dienstverlening of om de klant meer gebruikersgemakken te geven. Zo kan men vanuit huis boeken reserveren, verlengen en de catalogus bekijken. Daarnaast zet de lokale bibliotheek in op de studie en de ontmoetingsfunctie.
De bibliotheken vieren de literatuur en laten de digitale samenleving links liggen. Er is geen visie over de rol van de bibliotheek in de digitale samenleving. En zolang er nog mensen zijn die boeken komen lenen heeft de bibliotheek bestaansrecht.
Het vinden en zoeken van informatie laat men over aan commerciële partijen. Google lijkt synoniem geworden voor zoeken en vinden. En een betrouwbare informatievoorziening lijkt verder weg dan ooit.

Door bezuinigingen lijkt de bibliotheek rond 2013 dan toch op de landelijke politieke agenda te komen. Men zet een nieuwe bibliotheekwet in de steigers en geeft landelijke bibliotheekorganisaties de opdracht digitale producten te ontwikkelen die voortborduren op de dienstverlening die lokale bibliotheken aanbieden. Vele miljoenen euro's worden gestoken in een landelijke boekencatalogus en in een platform voor e-books. Ondertussen bezuinigen lokale overheden noodgedwongen op hun bibliotheken en halen commerciële spelers de bibliotheek in. Vele soorten diensten worden aangeboden om e-books aan te kopen, te lezen of te verhandelen. Vaak is de collectie en de prijs van zodanige kwaliteit dat de vraag komt opborrelen of het platform van de bibliotheken niet gaat uitdraaien op het zoveelste mislukte ICT-project van de rijksoverheid.

Participeren
Niet alle taken blijven bij de rijksoverheid. Door het omvormen van het nationale zorgstelsel en de invoering van de participatie maatschappij komen sociale taken die het rijk tot op heden zelf uitvoert bij lagere overheden te liggen. Ondertussen verwacht men van de burgers dat ze meer zelfregie en verantwoordelijkheid gaan nemen. Maar over de impact op het dagelijkse leven van kwetsbare groepen binnen de samenleving en hoe zij aan betrouwbare informatie kunnen komen binnen het Google geweld, daar staan zowel de overheid als de bibliotheeksector niet bij stil. Terwijl hier juiste meer publieke meerwaarde voor de openbare bibliotheken te vinden is. Nergens binnen het publieke domein is een onafhankelijke betrouwbare informatie leverancier te vinden.

In een veranderende wereld kunnen bibliotheken niet alleen blijven draaien om het uitlenen van boeken. Ook op de ontmoetingsfunctie heeft de bibliotheek geen alleenrecht. Landelijke bibliotheekorganisaties blijven zich bezighouden met digitale producten voor algemeen gebruik. Ondertussen hebben we de 2.0 samenleving achter ons gelaten en een nieuw type samenleving heeft zich aangediend. Een waarin het individu voorop komt te staan en vele verbindingen en dwarsverbanden kunnen ontstaan.
Een belangrijke rol is weggelegd voor een speler die deze verbindingen of dwarsverbanden lokaal kan faciliteren, betrouwbare lokale informatie beschikbaar kan stellen aan groepen die hier zelf niet toe in staat zijn, of ontmoetingen faciliteren voor digitale of fysieke community's.

De openbare bibliotheek is uitermate geschikt om deze rol op zich te nemen en is al jaren diepgeworteld in de lokale samenleving.  Zij kunnen zich, als ze zich niet langer exclusief blijven bezig houden met het uitlenen van boeken, ontwikkelen tot de informatiehubs van de toekomst. Maar dan moet men nu wel met de toekomst bezig zijn anders is het te laat.

Read more…

WWW november 2014

In de WWW van november 2014 kom ik nog even terug op de e-bookcampagne van Bibliotheek.nl (BNL).

BNL had die campagne uitgevoerd in opdracht van de VOB. Maar hoe was dat opdrachtgeverschap precies geregeld? Wie wist binnen de VOB van tevoren welke posters er zouden verschijnen? Lees het in deze WWW.

Ik ga ook nog een keer in op de onttrekking van gelden uit het gemeentefonds voor e-content en de gevolgen die dit heeft voor bibliotheken, n.l. extra bezuinigingen. Met als voorbeeld Almere.

Je kunt natuurliijk proberen argumenten aan te dragen die tegen die extra bezuinigingen pleiten, maar misschien is het maar beter, als die argumenten echt niet meer helpen, snel door de zure appel heen te bijten. Dan maar kiezen voor de versnelde invoering van de landelijke digitale bibliotheek met een zeer aantrekkelijk aanbod van e-content. Elke defensieve houding laten varen. Stoppen met dat gezeur over die nationale bibliotheekpas die alleen via lokale bibliotheken verkrijgbaar zou zijn. Voor een digitale bibliotheek is helemaal geen pas nodig, maar hoef je (daar waar registratie en/of betaling vereist zijn) alleen maar in te loggen. Even door de zure appel heen bijten, dan komt daarna weer het zoet. Moedig voorwaarts gaan. En natuurlijk campagnes zo ver en laag mogelijk blijven delegeren. Ik las in een door de VOB voor de KB gemaakt stuk “Agenda en afspraken” dat de concentratie van marketingactiviteiten zoals die nu bij BNL ligt, in de nieuwe situatie onder de KB wordt voortgezet. Dan is er geen sprake meer van door bibliotheken geleverde omslaggelden, maar van de aanwending van een deel van het onttrekkingsgeld dat OCW aan de KB gaat verstrekken. Binnen de € 12,2 miljoen is voorzien in € 2 miljoen voor “ontsluiting van content en de ontwikkeling en marketing van nieuw aanbod”. De VOB zegt dat dit KB-geld eventueel gematcht kan worden met “middelen vanuit de branche ten behoeve van gezamenlijke campagnes”.

Om die zure appel zo snel mogelijk achter de kiezen te krijgen, raad ik alle bibliotheken aan, zo lang er ook buiten de grotere steden nog iets van lokaal bibliotheekwerk over is, flink te matchen. Hoe dan ook gaan we naar nieuwe tijden, waarin de Rozetten en de Eemhuizen het nog wel zullen redden, maar de mazen van het in de Stelselwet vaag omschreven fysieke bibliothekennetwerk sterk vergroot worden: van gemeentelijk naar regionaal/provinciaal, met de plaats- en tijdonafhankelijke voor een ieder toegankelijke bibliotheekvoorziening van de KB als compensatie voor die veel grotere maaswijdte.

Read more…
KNVI organiseert Jaarcongres samen met SOD en NVBA

Op 18 november vindt het Jaarcongres plaats in het Congrescentrum Nieuwegein, onder de titel ‘Daar staat een informatieprofessional voor’. Dit jaar werkt de KNVI samen met de Vereniging SOD en NVBA (Netwerk voor Bedrijfsmatig Archiveren). Het ochtendprogramma staat in het teken van 'Information Ethics', in de middag vinden verschillende tracks plaats. Thema's zijn onder andere 'Data: big, open, linked', 'de fysieke plek', 'competenties' en 'positionering'.

Erfgoed Leiden en Omstreken genomineeerd voor verkiezing Website van het Jaar 2014

De website van Erfgoed Leiden en Omstreken (ELO) is genomineerd om ‘Website van het Jaar 2014’ te worden. In de categorie Overheid neemt de gemeentelijke instelling het op tegen onder meer het Historisch Centrum Overijssel, en landelijke organisaties als de Belastingdienst, de Politie en de Rijksoverheid.

Meertens Instituut lanceert gratis e-tijdschrift Vertelcultuur

Het Meertens Instituut heeft vorige week het gratis e-tijdschrift Vertelcultuur gelanceerd. Het tijdschrift staat onder redactie van Theo Meder en Marianne van Zuijlen. In Vertelcultuur verschijnen wetenschappelijk verantwoorde, toegankelijke Nederlandstalige artikelen, die op een breed, volwassen lezerspubliek zijn gericht. De bijdragen zijn voornamelijk geschreven door onderzoekers, studenten en verhalenvertellers.

EYE digitaliseert oude beelden Amsterdam met crowdfunding

Filmmuseum EYE heeft vier oude films van Amsterdam gedigitaliseerd in het project 'Breng Amsterdam in Beeld'. Met een crowdfundactie via de website Voordekunst heeft het museum eerder dit jaar 16.975 euro opgehaald bij 262 donateurs. Sinds gisteren zijn de beelden online te bekijken.

Petitie studenten IBW tegen opheffing opleiding Universiteit Antwerpen

In navolging van het protest van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw (VVBAD) tegen de plannen van de Universiteit Antwerpen om de postacademische vorming (PAVO) Informatie- en Bibliotheekwetenschap (IBW) binnenkort stop te zetten, doen studenten van de opleiding een oproep om een petitie tegen de opheffing te ondertekenen.

VOB publiceert afspraken rondom integratie SIOB en BNL in Koninklijke Bibliotheek

Ter voorbereiding van de geplande integratie van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en stichting Bibliotheek.nl (BNL) in de De Koninklijke Bibliotheek (KB), in januari 2015, hebben de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) en de KB op 12 september over de uitgangspunten van de nieuwe taken van de KB gesproken en hierover afspraken gemaakt. Die afspraken zijn vastgelegd in een document dat de VOB afgelopen week online heeft gezet.

Nieuwe methode onderzoekers UvA helpt Google Translate aan betere vertaling

Een team van onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam heeft een nieuwe methode ontwikkeld om computervertaalsystemen, zoals Google Translate, te verbeteren. Door de methode kunnen de systemen eenvoudiger vaststellen welke woorden de beste vertaling vormen van een bepaalde zin.

OCD roept erfgoedinstellingen op deel te nemen aan impactmeting open cultuurdata

Open Cultuur Data (OCD) wil meer inzicht krijgen in het hergebruik en bereik van open cultuurdata in Nederland. De organisatie nodigt erfgoedinstellingen daarom uit om mee te doen met een eerste overkoepelde meting op basis van openbare gebruikersstatistieken van Wikimedia Commons en Europeana.

Stedelijk Museum lanceert Mood App

Het Stedelijk Museum zal tijdens de Museumnacht op 1 november 2014 de Mood App lanceren. Met deze app kunnen bezoekers audiotours volgen die aansluiten bij hun stemming. De app, die beschikbaar komt voor zowel Android als iOS, laat bezoekers ontdekken dat er voor iedere stemming kunstwerken te vinden zijn in het Stedelijk. Ze kunnen kiezen uit de stemmingen brak, bang, verdrietig, verliefd, mysterieus of vrolijk.

Amsterdam Museum neemt De Digitale Stad op in collectie

Amsterdam Museum neemt De Digitale Stad op in de vaste collectie. De Digitale Stad (DDS) was een Nederlands Freenet, dat op 15 januari 1994 van start ging in de gemeente Amsterdam. Het was een initiatief van cultureel centrum De Balie in de Amsterdam, en van het blad Hack-Tic. DDS was de eerste virtuele stad in de wereld en de eerste online community in Nederland.

Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix