Loterijbriefjes als bladwijzers

[Marjolein Lolkema]

We zijn verzamelaars, of we nu willen of niet. Iedereen verzamelt. Of het nu postzegels zijn of zegels van de plaatselijke supermarkt. Ik word zo af en toe door Frank op mijn vingers getikt. Dan schijnt hij van mij weer een pakken-rijst-verzameling te hebben ontdekt in onze voorraadkast. En dat vindt hij nergens voor nodig. Of de macaroni en spaghetti puilt de kasten uit. Ikzelf vind het best handig. Stel dat er ineens heel veel gasten op bezoek komen of we sneeuwen in? Dan heb ik in ieder geval nog rijst, macaroni of spaghetti in de aanbieding.

Jan van Herreweghe, werkzaam bij de Stadsbibliotheek in het Belgische Harelbeke, houdt ook een verzameling bij. Tijdens het vijftienjarig jubileum van de bibliotheek werd zijn verzameling tentoongesteld en hij is van plan om op het moment dat hij met pensioen gaat, de tentoonstelling te herhalen. Zijn tentoonstelling kreeg de titel “Bladwijzers” en gaf de bezoekers een overzicht van alle mogelijke bladwijzers die Jan van Herreweghe van zijn boekenlezers verzamelde: "'t Is een vreemd maar boeiend verschijnsel wat er allemaal in bibliotheekboeken achterblijft. Boodschappenlijstjes, kattebelletjes aan huisgenoten, loterijbriefjes, liefdesepistels. Nagelvijltjes, brilpoetsdoekjes, ingevulde belastingaangiften. En in tegenstelling tot de leraren vinden wij de spiekbriefjes wél. Ellenlange fysicaformules, spreekbeurten, rapporten, bidprentjes. Doktersrecepten, ongebruikte condooms, een strip pillen voor meisjes, waar er dan nog een paar in zitten."

Bron: Boeken vol leesvoer

Natuurlijk was ik nieuwsgierig naar de ervaringen van mijn collega’s in Nederland en ik deed een oproep op Bibliotheek 2.0. Hans van der Weij gaf mij deze alleraardigste reactie: “In schoolmediatheken meer dan eens opgemerkt dat het vrouwelijke publiek een foto uit de privé-sfeer als bladwijzer gebruikt. Vaak is de laatste lener herkenbaar afgebeeld.
Maar meestal tref je niets aan en is bij gebrek aan een bladwijzer een bladzijde van het geleende boek omgevouwen. Hierbij zijn de volgende categorieën te onderscheiden:
- Schaamteloos, lener levert het boek in met verkreukelde bladzijden.
- Schuldbewust, lener heeft zelf weer teruggevouwen.
- Creatief, lener heeft zich uitgeleefd in een poging tot origami.”

Hans Krol bleek zelf een hele serie over dit onderwerp te hebben geschreven onder de titel “Uitgelezen vondsten in boeken”. Krol blijkt een kenner te zijn en een verzamelaar pur sang. Zelf verzamelde hij meer dan 10.000 verschillende boekenleggers: van een damesslipje, een testament tot zelfs eenmaal een biljet van duizend gulden. In “Uitgelezen vondsten in boeken” schrijft Krol over de vondsten van anderen. Zo vertelt hij over de oudst gedrukte kaart van Nederland die gewoonweg in een boek werd gevonden. De gravure dateerde van 1556 en was naar alle waarschijnlijkheid vervaardigd door Arnout Nicolai in Antwerpen. De kaart werd getaxeerd op een waarde van 10.000 gulden.

Hebben wij zoiets ooit in Zwartewaterland gevonden? Een rondje bij de bibliotheekmedewerkers in Zwartewaterland leverde de volgende vondsten op: koekjes, snoeppapiertjes, ijslollystokjes, bankpasjes, vakantiekaarten, foto’s van kleinkinderen en bierviltjes.

En ach, een gedroogde klaproos. Helaas was deze romantische geste niet voor ons bedoeld. Een hevig verliefde jongeman meldde zich bij de bibliotheekdames en samen gingen ze op zoek naar het door hem ingeleverde boek. Zo vertrok er een lener niet met boek, maar dolgelukkig met een teruggevonden klaproos naar huis (met dank aan Janny, Iet en Bep. Bibliotheek Zwartewaterland).

Tot slot voor u een gedicht dat ik toegezonden kreeg van mijn Bibliotheek 2.0 collega Arda Nieuwland:

SIGNETS SAUVAGES

Onvermoede boekenleggers:
kassabonnen, kledingmerkjes,
blaadjes uit vergeten herfsten,
pleisters (niet zo'n goed idee),
ganzenveren, bankbiljetten,
nieuwe veters, enveloppen,
vloeitjes, foto's, tafelzilver,
uitgedroogde plakjes ham,
dubbelzacht toiletpapier,
wikkels van de chocola,
elastiekjes, ezelsoren,
paperclips et cetera.

Ingmar Heytze

Eerder gepubliceerd in Literatureluurtje www.zwartewaterkrant.nl