Blogs

wob (3)

WWW maart 2017: boek op komst

In het voorjaar zal mijn boek Twintig jaar bibliotheekvernieuwing verschijnen. Momenteel legt vormgever Patrick Parris (ProBiblio) er de laatste hand aan.
Het boek is al te bestellen door een mailtje te sturen aan mevrouw N.E. Brand, nellybrand49@gmail.com, onder vermelding van naam, adres en indien werkzaam in een bibliotheek of provinciale ondersteuningsinstelling ook de naam daarvan.
De prijs is tot een maand na verschijnen € 10 (voor snelle beslissers) en wordt voor bestellingen die daarna binnenkomen € 14. De genoemde prijzen zijn exclusief verzendkosten. In de vorige WWW (februari) stond wat de inhoud van het boek is.
Het boek bestrijkt de periode 1995-2015 en kan daarmee gezien worden als een aanvulling op het onvolprezen, in 1990 verschenen standaardwerk van Paul Schneiders, Lezen voor iedereen, geschiedenis van de openbare bibliotheek in Nederland.

Meer duidelijkheid

"In het bestuur van de Stichting NBD zitten vier leden op voordracht van de VOB. Inmiddels is daar een vacature ontstaan. Ons bestuur heeft ingestemd met het voorstel van het NBD-Biblion-bestuur om deze vacature niet in te vullen tot er meer duidelijkheid is over de positionering en de governance van de NBD.”
Dit zinnetje las ik in een bericht van 17 februari van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) over een bestuursvergadering op 9 februari.
Wat is NBD Biblion, behalve een BV? Is het een commerciële onderneming, een culturele onderneming, een maatschappelijke onderneming, een maatschappelijk verantwoord ondernemende onderneming, een bibliotheekbranchebedrijf, een bedrijf voor en van de boekensector of van alles wat? Ik ben benieuwd wie er precies meer duidelijkheid wenst en wat die gevraagde duidelijkheid gaat opleveren in een branche die zelf niet weet wat zij in wezen is en wil zijn.

Wel duidelijk is geworden dat OCW de bibliotheekbranche een grote dienst bewezen heeft door tegen de zin van de VOB en 73 bibliotheken positief te reageren op een Wob-verzoek inzake bibliotheekgegevens. Mark Deckers, strategisch adviseur bij Rijnbrink, maakte er op zijn weblog mooie grafieken van en die lokten weer discussies uit over de waarde van cijfers. Zijn cijfers onbelangrijk en gaat het alleen om de verhalen? Of gaat het alleen om cijfers en zijn verhalen niet van belang? Tja, daar is geen ondubbelzinnig antwoord op te geven. Zolang de gemeente de grootste financier van de bibliotheek is, hangt het natuurlijk vooral van de houding en wensen van de gemeente af.
Persoonlijk hou ik van de duidelijkheid die cijfers bij verhalen kunnen geven en vind ik bibliotheken die er niet aan hechten erg lijken op politieke partijen die hun programma niet door het Centraal Planbureau laten doorrekenen. Maar de cijfers moeten dan wel betrekking hebben op heldere begrippen. Om meer te laten zien dan klassieke aantallen leden en uitleningen, wordt nu bijvoorbeeld ook melding gemaakt van aantallen “activiteiten”. Maar zo’n begrip zegt helemaal niets over de maatschappelijke opbrengst van “de maatschappelijke bibliotheek”. Want wat is “een activiteit”? Werk aan de winkel voor de opbrengstmeters.

Meer in de WWW van maart 2017.

Wim Keizer

Read more…

WWW februari 2017: Boek Bibliotheekvernieuwing

Wat kwam er tussen 2001 en 2007 bovendrijven in de erwtensoep? En was het in 2008 genomen besluit van minister Ronald Plasterk om de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) te ontvlechten nu wel of niet een idioot idee? Erik Jurgens (VOB-voorzitter van 2004 tot en met 2011) meende begin 2012, vlak na zijn aftreden, van wel, maar zei erbij de OCW-ambtenaren beloofd te hebben er niet telkens op terug te komen. Wie er in 2016 wel op wilde terugkomen was Jan Ewout van der Putten (VOB-directeur van 1999 tot en met 2009). Hij vindt het nog steeds een idioot idee en meent dat de bibliotheekvernieuwing beter verlopen zou zijn als OCW de stelselgelden via de VOB had laten blijven lopen en de VOB niet gedwongen had zich te “ontvlechten”.
Van der Putten zegt dit in een interview dat is opgenomen in mijn boek Twintig jaar bibliotheekvernieuwing. Van der Putten: “Mijn grootste frustratie is dat we gedwongen werden het allemaal op te geven, terwijl de VOB met de Agenda voor de toekomst 2009-2012 en met op sleutelposities goede mensen klaar stond om de met de branche gemaakte afspraken na te komen.”
Niet alleen Van der Putten komt aan het woord, maar ook Wim Kamerman (procesmanager Bibliotheekvernieuwing van 2001 tot en met 2007), Ap de Vries (VOB-directeur van 2010 tot en met 2015), Marjan Hammersma (in 2008 bij OCW directeur Media, Letteren en Bibliotheken en via directeur-generaal Cultuur en Media opgeklommen tot secretaris-generaal) en Aad van Tongeren (senior beleidsadviseur bij OCW).

Meer over de inhoud van het boek in de WWW van februari 2017.


Twintig jaar bibliotheekvernieuwing verschijnt in voorjaar 2017. Het boek is al te bestellen door een mailtje te sturen aan mevrouw N.E. Brand, nellybrand49@gmail.com, onder vermelding van naam, adres en indien werkzaam in een bibliotheek of provinciale ondersteuningsinstelling ook de naam daarvan.
De prijs is tot een maand na verschijnen € 10 (voor snelle beslissers) en wordt voor bestellingen die daarna binnenkomen € 14.

(Een vooraankondiging met verwachte verschijning eind januari staat ook in Bibliotheekblad 1/2017, maar vormgeving en productie van het boek nemen meer tijd in beslag dan ik bij het schrijven van dat artikel nog dacht).

Read more…

WWW december 2016: Vier opmerkelijke berichten

Het ministerie van OCW heeft op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) een verzoek gekregen de in het Bibliotheekonderzoeksplatform (BOP) verzamelde gegevens van openbare bibliotheken openbaar te maken. OCW is van plan het verzoek in te willigen, maar vroeg de belanghebbenden om hun zienswijze. Dat is de gebruikelijke procedure. In de brief (pdf) wijst OCW op de weigeringsgronden zoals genoemd in de Wob. De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) liet weten juridisch advies te zullen vragen.
Juridisch advies? Ik zou zeggen: meteen instemmen. Er zou nauw verwantschap moeten bestaan tussen de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en de Wob. Beide hebben als belangrijk doel te bevorderen dat er kennis en informatie ter beschikking wordt gesteld.

Ik heb jarenlang ervaring met verzamelen van subsidiegegevens van openbare bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland. Steevast was het verzoek van de laagst gesubsidieerden deze gegevens te publiceren, want het zou de gemeente op een goed idee kunnen brengen. Van de hoogst gesubsidieerden kam het verzoek deze gegevens niet te openbaren, want de gemeente zou eens op verkeerde gedachten kunnen komen. Onzin natuurlijk, gemeenten wisselen ook onderling informatie uit.

Er zou een landelijke digitale openbare bibliotheek moeten bestaan, waarop alle gegevens van met publiek geld gefinancierde voorzieningen te vinden zijn en waarop alle in het kader van de Wob verstrekte informatie gepubliceerd wordt.

Verschillen in opgaven
De VOB-site had ook nog een ander opmerkelijk bericht. Het is gebleken dat in opgaves over uitleningen van bibliotheekorganisaties verschillen zitten tussen wat enerzijds aan de Stichting Leenrecht werd doorgegeven en anderzijds aan de Koninklijke Bibliotheek (KB) en in 2014 aan de VOB. Dit bleek uit een enquête in het kader van het onderzoek naar de afdracht van leenrechtgelden.
Zo’n bericht roept natuurlijk de vraag op hoe betrouwbaar gegevens op basis van eigen opgaven zijn. Maar gelukkig is volgens artikel 4 van de Wsob betrouwbaarheid een publieke waarde in het kader van de publieke taak van de openbare bibliotheek.

Innovatiekracht on demand
Een derde opmerkelijk bericht is dat de KB een project “Innovatiekracht on demand” is gestart, met concrete begeleiding van lokale innovatietrajecten. Maar nu had ik uit de door de KB gepubliceerde Innovatieagenda (pdf) en uit artikel 16 van de Wsob begrepen dat het primaat voor innovatie bij de provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’en) ligt. Gaat de KB nu met een boogje om de POI’en heen rechtstreeks innovatiezaken doen met lokale bibliotheken, nog voordat de door POI’en te maken Actieagenda er is? Was het niet logischer geweest creatieve coach Erik Boekesteijn bij de Stichting Samenwerkende POI’s Nederland (SPN) te plaatsen in plaats van bij de KB?
Over die Innovatieagenda zelf is ook nog wel wat te zeggen, al was het maar dat de kleur van het omslag niet het openbare-bibliotheek-oranje is. Op pagina 22 wordt ineens gesproken over “het openbare bibliotheekgedeelte van de nationale digitale bibliotheek”. Blijkbaar is (of komt) er ook een niet-openbare-bibliotheek-gedeelte, Maar gaat de KB dat niet-OB-gedeelte ook betalen uit de 21,4 miljoen euro die zij van OCW op haar begroting heeft staan voor stelseltaken en digitale infrastructuur? In het Bibliotheekcharter 2010-2012 waren de digitale bibliotheek en de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC) de belangrijkste innovatieonderwerpen. Is het raar de vragen te stellen, voordat je begint met een nieuwe Innovatieagenda, wat het einddoel is en wanneer die twee dingen eindelijk eens klaar zijn?

Kerstboom met kluit
Ik begreep dat ook bij het onderzoek naar één bibliotheeksysteem, die een nauwe relatie zal moeten hebben met de landelijke digitale infrastructuur, de vraag zich voordoet wat OCW (via de KB) zal betalen en wat de gemeenten en provincies (via bibliotheken en POI’en) gaan betalen. Eigenlijk weer het vraagstuk van “de kerstboom met kluit”, waar programmamanager Projectgroep Bibliotheekinnovatie Bart Drenth in 2009 over sprak: OCW betaalt de kluit (de digitale infrastructuur) en de branche betaalt de kerstballen (waar de Agenda voor de toekomst 2009-2012 zo’n 50 tot 55 miljoen euro voor nodig achtte). Maar OCW betaalt na een greep uit het gemeentefonds inmiddels ook de e-content-ballen. Tja, alles hangt met alles samen. Het zou me niet verbazen als er meer grepen in het gemeente- en/of provinciefonds op komst zijn, nu om het ene landelijke bibliotheeksysteem te bevorderen.

VOB sluit zich op
Tot slot een vierde opmerkelijk bericht: geen externe relaties en geen Bibliotheekblad meer bij de ledenvergaderingen van de VOB. Het doet me denken aan de discussies over internet als echokamer. Het lijkt erop dat de VOB de buitenwereld alleen nog kennis wil laten nemen van haar boodschappen via eigen VOB-tweets en gecontroleerde berichten op de eigen site. Ik ben het geheel eens met de open brief die hoofdredacteur Eimer Wieldraaijer hierover publiceerde. 

Meer in de WWW van december 2016.

Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix