Blogs

vob (17)

WWW december 2016: Vier opmerkelijke berichten

Het ministerie van OCW heeft op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) een verzoek gekregen de in het Bibliotheekonderzoeksplatform (BOP) verzamelde gegevens van openbare bibliotheken openbaar te maken. OCW is van plan het verzoek in te willigen, maar vroeg de belanghebbenden om hun zienswijze. Dat is de gebruikelijke procedure. In de brief (pdf) wijst OCW op de weigeringsgronden zoals genoemd in de Wob. De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) liet weten juridisch advies te zullen vragen.
Juridisch advies? Ik zou zeggen: meteen instemmen. Er zou nauw verwantschap moeten bestaan tussen de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en de Wob. Beide hebben als belangrijk doel te bevorderen dat er kennis en informatie ter beschikking wordt gesteld.

Ik heb jarenlang ervaring met verzamelen van subsidiegegevens van openbare bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland. Steevast was het verzoek van de laagst gesubsidieerden deze gegevens te publiceren, want het zou de gemeente op een goed idee kunnen brengen. Van de hoogst gesubsidieerden kam het verzoek deze gegevens niet te openbaren, want de gemeente zou eens op verkeerde gedachten kunnen komen. Onzin natuurlijk, gemeenten wisselen ook onderling informatie uit.

Er zou een landelijke digitale openbare bibliotheek moeten bestaan, waarop alle gegevens van met publiek geld gefinancierde voorzieningen te vinden zijn en waarop alle in het kader van de Wob verstrekte informatie gepubliceerd wordt.

Verschillen in opgaven
De VOB-site had ook nog een ander opmerkelijk bericht. Het is gebleken dat in opgaves over uitleningen van bibliotheekorganisaties verschillen zitten tussen wat enerzijds aan de Stichting Leenrecht werd doorgegeven en anderzijds aan de Koninklijke Bibliotheek (KB) en in 2014 aan de VOB. Dit bleek uit een enquête in het kader van het onderzoek naar de afdracht van leenrechtgelden.
Zo’n bericht roept natuurlijk de vraag op hoe betrouwbaar gegevens op basis van eigen opgaven zijn. Maar gelukkig is volgens artikel 4 van de Wsob betrouwbaarheid een publieke waarde in het kader van de publieke taak van de openbare bibliotheek.

Innovatiekracht on demand
Een derde opmerkelijk bericht is dat de KB een project “Innovatiekracht on demand” is gestart, met concrete begeleiding van lokale innovatietrajecten. Maar nu had ik uit de door de KB gepubliceerde Innovatieagenda (pdf) en uit artikel 16 van de Wsob begrepen dat het primaat voor innovatie bij de provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’en) ligt. Gaat de KB nu met een boogje om de POI’en heen rechtstreeks innovatiezaken doen met lokale bibliotheken, nog voordat de door POI’en te maken Actieagenda er is? Was het niet logischer geweest creatieve coach Erik Boekesteijn bij de Stichting Samenwerkende POI’s Nederland (SPN) te plaatsen in plaats van bij de KB?
Over die Innovatieagenda zelf is ook nog wel wat te zeggen, al was het maar dat de kleur van het omslag niet het openbare-bibliotheek-oranje is. Op pagina 22 wordt ineens gesproken over “het openbare bibliotheekgedeelte van de nationale digitale bibliotheek”. Blijkbaar is (of komt) er ook een niet-openbare-bibliotheek-gedeelte, Maar gaat de KB dat niet-OB-gedeelte ook betalen uit de 21,4 miljoen euro die zij van OCW op haar begroting heeft staan voor stelseltaken en digitale infrastructuur? In het Bibliotheekcharter 2010-2012 waren de digitale bibliotheek en de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC) de belangrijkste innovatieonderwerpen. Is het raar de vragen te stellen, voordat je begint met een nieuwe Innovatieagenda, wat het einddoel is en wanneer die twee dingen eindelijk eens klaar zijn?

Kerstboom met kluit
Ik begreep dat ook bij het onderzoek naar één bibliotheeksysteem, die een nauwe relatie zal moeten hebben met de landelijke digitale infrastructuur, de vraag zich voordoet wat OCW (via de KB) zal betalen en wat de gemeenten en provincies (via bibliotheken en POI’en) gaan betalen. Eigenlijk weer het vraagstuk van “de kerstboom met kluit”, waar programmamanager Projectgroep Bibliotheekinnovatie Bart Drenth in 2009 over sprak: OCW betaalt de kluit (de digitale infrastructuur) en de branche betaalt de kerstballen (waar de Agenda voor de toekomst 2009-2012 zo’n 50 tot 55 miljoen euro voor nodig achtte). Maar OCW betaalt na een greep uit het gemeentefonds inmiddels ook de e-content-ballen. Tja, alles hangt met alles samen. Het zou me niet verbazen als er meer grepen in het gemeente- en/of provinciefonds op komst zijn, nu om het ene landelijke bibliotheeksysteem te bevorderen.

VOB sluit zich op
Tot slot een vierde opmerkelijk bericht: geen externe relaties en geen Bibliotheekblad meer bij de ledenvergaderingen van de VOB. Het doet me denken aan de discussies over internet als echokamer. Het lijkt erop dat de VOB de buitenwereld alleen nog kennis wil laten nemen van haar boodschappen via eigen VOB-tweets en gecontroleerde berichten op de eigen site. Ik ben het geheel eens met de open brief die hoofdredacteur Eimer Wieldraaijer hierover publiceerde. 

Meer in de WWW van december 2016.

Read more…

WWWW november 2015: aanbestedingen en dorpsgesprekken

In de WWW van november aandacht voor ontwikkelingen in Nijkerk, Leudal (gelegen tussen Weert en Roermond) en Alphen aan den Rijn met als gemeenschappelijk element dat gewoon subsidie verstrekken aan publieke instellingen voor maatschappelijke doelen niet overal meer “in” is. Een mooie gelegenheid voor adviseurs om gemeenten te helpen nieuwe, aan het bedrijfsleven ontleende aanbestedingsmethodieken in te voeren.

Ook zijn er adviseurs die gemeenten in een door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) georganiseerde masterclass over bibliotheekwerk hebben geleerd vragen te beantwoorden als: Hoe kan de klant blijven worden bediend vanuit minder vestigingen? Hoe gaat een gemeente het aanbod beoordelen van nieuwe marktpartijen die op het bibliotheekveld actief zijn? En op welke wijze kan een strategie worden ontwikkeld om digitaal lezen te ondersteunen?
In deze WWW ook een artikel over “dorpsgesprekken” in de gemeente Neder-Betuwe, waarbij bibliotheken die lid zijn van de Bredebieb-community een ander lid, Bibliotheek Rivierenland, te hulp kwamen.

Zeilen bijzetten
“We komen steeds minder tot goede besluitvorming. En dat terwijl we alle zeilen moeten bijzetten om als branche te overleven. De verschillen tussen de verschillende spelers zijn groot en soms ook onoverbrugbaar.” Woorden van bestuurslid Marc Jacobs van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), op 8 oktober tijdens de VOB-ledenvergadering. Namens het bestuur gaf hij een toelichting op de opdracht die het bestuur gegeven heeft aan interim-directeur Cor Wijn om onderzoek te doen naar de positionering en het functioneren van de VOB en voorstellen voor verbetering te brengen. Meer daarover in deze WWW in het verslag van de desbetreffende ledenvergadering. Daarnaast ook een beschouwing over de VOB in relatie tot de officiële bibliotheekvernieuwing.

Op de VOB-site konden we lezen dat de Koninklijke Bibliotheek (KB) de minister van OCW een voorstel heeft gedaan voor een “digital-only-tarief”. Maar aangezien de minister het moet goedkeuren, mogen we nog niet weten wat dat voorstel is. Wel dat in “een geanimeerde discussie met de VOB-commissie Marketing alle voor- en nadelen besproken zijn.” Mijn advies aan KB en VOB, net als in de vorige WWW over die KB-gesprekstafels: hou op met dit soort non-nieuws of meld gewoon het echte nieuws.

Veel meer in deze WWW.

Read more…

Duidelijk is dat gebrek aan goede informatie, gebrek aan adequate opinievorming en gebrek aan open debat als basis voor gedragen besluiten tekenen zijn van niet slim omgaan met de onvermijdelijke spanningen. Wat openbare bibliotheken in de samenleving willen bevorderen (opinievorming en debat, goed geïnformeerde mensen) laten ze na als het om henzelf gaat. Dat schrijf ik o.a. in de WWW van juli 2015 , naar aanleiding van het aannemen tijdens de laatste VOB-vergadering van wat ik een "malle motie" noem.

Verder weer een overzicht van het nieuws.

Read more…

WWW januari 2015

Zes jaar lang, van 2009 t/m 2014, heeft OCW jaarlijks zo’n € 17 miljoen in Bibliotheek.nl en haar voorganger in 2009, de Projectgroep Bibliotheekinnovatie, gestoken. Voorlopig gaat dit verder in de Koninklijke Bibliotheek (KB) en daar komt dan in 2015 € 8 miljoen bij voor e-content (oplopend naar € 12,2 miljoen in 2018). Het kan heel goed zijn dat dit allemaal nuttig besteed geld was en is. Je kunt in elk geval zeggen dat het mooie werkgelegenheid heeft geschapen voor ICT-deskundigen.

Wat er nog meer over te zeggen is, staat in WWW van januari 2015. Daarin ook aandacht voor pensioenperikelen, Questum, Karmac, de OBA, de VOB-ledenvergadering van 11 december, Maarten Crump (Bredebieb), Floris Kolvenbach (Digital Film Center) en Joost Heessels (geen zombie).

Read more…

Voeren mag!

Alignmenthouse
In het NRC van 2 januari verscheen een artikel van Winand Steggerda van The Alignmenthouse. Een zwak artikel waar ik op 4 januari dan ook een blog over schreef en weinig van heel liet. Toch waren ze bij The Alignmenthouse zo sportief om met deze eenvoudige blogger en informatiemedewerker in dialoog te gaan. En nog sportiever was men om mij kosteloos uit te nodigen voor hun seminar op 14 februari. Daarnaast ben ik ook actief de dialoog aangegaan met Maarten Crump van The Alignmenthouse. Luisteren naar elkaar heeft het meest zin. Misschien vallen er kruisverbanden te trekken waar beide partijen iets aan hebben. Mijn mening over het artikel van 2 januari is onveranderd, en dat ik nog steeds van mening ben dat er te veel geld naar dure adviesbureaus gaat vanuit de sector mag geen nieuws heten. Maar open staan voor dialoog hoeft niet te betekenen dat een mening radicaal moet veranderen.

Persoonlijk
Het is eind februari. Op linkedin voer ik een kleine discussie over het VOB manifest 'Mijn Bibliotheek moet blijven'. In mijn mailbox verschijnt een antwoord op de discussie en een uitnodiging van Liesbeth Vogelaar, directeur van Bibliocenter om eens kennis te maken en van gedachten te wisselen over de toekomst van de bibliotheek.
Een sportieve en daadkrachtige uitnodiging. Het aangaan van een dialoog is altijd goed. En op dinsdag 18 maart reisde ik dan ook af naar Weert voor een zeer gezellig en informatief gesprek over bibliotheken, toekomst en andere zaken. Meningen kunnen verschillen maar door met elkaar in gesprek te gaan kan je leren van elkaar.

Een keer per jaar praten Huub van Dommelen (Webbiebnl) en ik elkaar bij op een terrasje ergens in het land. Gewoon omdat het goed is om met elkaar te praten, elkaar op de hoogte te houden van ontwikkelingen en omdat het gezellig is.
Net als trouwens de 'georganiseerde' uitstapjes die ik zo nu en dan maak met vakgenoten. Onder het genot van een uitstapje met elkaar van gedachten wisselen over het vak en of aanverwante zaken.

Handreiking 

Ik sta open voor dialoog. Want zonder goede gesprekken staan wij allemaal stil. Dus laat ik nu eens een handreiking doen naar Francine van Bohemen (@francienvb) en de VOB (Vereniging Openbare Bibliotheken) om eens een keer echt de dialoog aan te gaan. Ik kan namelijk de VOB op twitter wel blijven bestoken met mijn (in hun ogen) afwijkende mening maar het lijkt mij zo goed om elkaar eens echt te leren kennen. Laten we eens in gesprek gaan over de verschillende zaken die spelen in Bibliotheekland. Even geen 140 tekens of digitaal emmeren maar face-to-face naar elkaar luisteren.

Want laten we wel wezen we moeten wel naar elkaar luisteren als we vooruit willen komen. Gaan voor lokale verankering zonder het gemeenschappelijk (landelijk) belang uit het oog te verliezen. We moeten dus in dialoog blijven met elkaar voor een gezonde bibliotheektoekomst.

Read more…

Op een niet al te drukbezochte bijeenkomst is door EBLIDA-voorzitter Klaus-Peter Böttger en VOB-directeur Ap de Vries de petitie ‘The right to e-read’ overhandigd aan D66-Europarlemetariër Marietje Schaake. Dit gebeurde ter gelegenheid van World Book and Copyright Day op 23 april. Eerder op de dag werd in Brussel de petitie aangeboden aan een ander lid van het Europees Parlement, Luigi Berlinguer.

 

Böttger, De Vries en EBLIDA-bestuurslid Erna Winters lichtten de redenen achter de petitie toe. Weliswaar is het in een aantal Europese landen, waaronder Nederland, inmiddels mogelijk voor bibliotheken om e-books uit te lenen aan hun gebruikers. Daarvoor moet in elk land worden onderhandeld met koepels van rechthebbenden – uitgevers, auteurs en andere ‘makers’. De laatsten staan het sterkst in die onderhandelingen, aangezien de leenrechtuitzondering op het auteursrecht dat geldt voor fysieke materialen niet geldt voor digitale content. Althans, dat is de communis opinio onder rechtsgeleerden (daarover verderop meer). In de praktijk betekent dit dat bibliotheken niet kunnen collectioneren, dus niet zelf kunnen bepalen welke boeken ze aan hun gebruikers willen aanbieden. Ook komt het voor dat uitgevers de voorwaarden dicteren waaronder bibliotheken het mogen doen.

Hier te lande is met de 5.000 titels op het landelijke e-book-platform ongeveer een kwart van alle als e-book beschikbare titels beschikbaar voor uitlening. Een veelgehoorde klacht is dat dit niet altijd de titels zijn waar de gebruikers op zitten te wachten. De Europese bibliotheekkoepel EBLIDA is daarom met deze Europabrede campagne gestart om het auteursrecht op dit punt gewijzigd te krijgen. Bibliotheken willen zelf kunnen bepalen welke titels ze tegen welke voorwaarden mogen aanbieden, en eisen ook dat ze daarvoor niet meer dan een redelijke prijs hoeven te betalen.

 

Directeur Hans van Velzen van de openbare bibliotheek Amsterdam presenteerde als voorzitter van de VOB-inkoopcommissie de thans gesloten overeenkomst tussen bibliotheken en uitgevers. Er is een basispakket e-content waar bibliotheekleden zonder meerkosten thuis gebruik van kunnen maken. Daarnaast komt er in de zomer een pluspakket waar leden tegen betaling van € 20 het recht verwerven om 18 titels te lenen. Dit wordt een strippenkaartmodel: zodra de 18 uitleningen ‘op’ zijn, kan een nieuwe strippenkaart worden gekocht.

In het basispakket komen in principe alleen titels uit de ‘long tail’ die 3 jaar of langer geleden zijn verschenen. Per uitlening wordt hiervoor een bedrag van € 0,12 (in het eerste jaar dat ze worden aangeboden € 0,24) afgedragen aan de rechthebbenden. In het pluspakket komen ook nieuwere titels te leen. Voor deze wordt in de eerste 6 (met uitloop naar 12) maanden € 0,48 afgedragen. Voor de CPNB-top-60-titels komt daar nog een opslag bovenop van € 0,12 (in totaal dus € 0,60 per uitlening). Nadat het echt nieuwe van het boek af is, in principe na 6 en ten laatste na 12 maanden, daalt het vergoedingsbedrag naar € 0,36, tot de 3-jaarsgrens wordt bereikt en de € 0,12 gaat gelden. Voor de 18 uitleningen per strippenkaart van € 20 wordt in totaal minder afgedragen dan er bij de leden wordt geïnd; wat er overblijft, vloeit in de bibliotheekkas ter dekking van de gemaakte kosten.

Gezocht wordt naar een businessmodel dat voor bibliotheken én rechthebbenden aantrekkelijk is, benadrukte Van Velzen: “Bibliotheken willen laten zien dat zij een rol kunnen spelen in het ‘legaliseren’ van het e-book-aanbod. Gelezen boeken worden door de bibliotheken betaald, en mensen raken eraan gewend dat voor het lezen van e-boeken betaald moet worden.” Ondanks deze wil tot samenwerking met rechthebbenden is de petitie volgens Van Velzen voor bibliotheken een noodzakelijke stok achter de deur om uit het totaal beschikbare aanbod een eigen selectie te kunnen maken en deze tegen eigen voorwaarden te kunnen uitlenen.

 

Rechtsgeleerde en advocaat Dirk Visser lichtte vervolgens in een geanimeerd betoog toe waarom de VOB een proefproces is gestart omtrent de leenrechtuitzondering. Hoewel de gangbare opvatting is dat de leenrechtuitzondering op het Nederlandse auteursrecht niet van toepassing is voor digitale content, is er toch een sprankje hoop dat de wet toch zo kan worden uitgelegd. Dit sprankje heeft te maken met de uitspraak van het EU-Hof in de zaak Oracle vs. UsedSoft, waarbij tegen de verwachting in het recht op het doorverkopen van licenties op software werd bevestigd. Waar iedereen verwachtte dat het Hof zou oordelen dat je licenties op gedownloade en gebruikte software niet mag doorverkopen als je die niet meer gebruikt, gebeurde het tegenovergestelde. De overwegingen die het Hof tot deze uitspraak brachten, zouden ook op het leenrecht van toepassing kunnen zijn.

“Noch de VOB, noch de Nederlandse overheid kan zelf naar het EU-Hof stappen om hierover een uitspraak te vragen. De enige weg is het beginnen van een proefproces bij de rechtbank. De rechtbank kan vervolgens het Hof om een uitspraak vragen.” De hoogleraar intellectueel eigendomsrecht (RU Leiden) hoopt dat partijen er gezamenlijk bij de rechter op zullen aandringen meteen om een uitspraak van het Hof te vragen en het niet op een slepende procedure bij het Gerechtshof en de Hoge Raad zullen laten aankomen. In dat geval komt er relatief snel duidelijkheid voor alle partijen. Visser stelde dat dat in ieder geval in het belang van de auteurs zou zijn. Die ontvangen per digitale uitlening nu namelijk een hogere vergoeding dan voor een ‘papieren’ uitlening.

Op 27 mei is er voor de Haagse rechtbank een comparitie der partijen. De gedaagde koepelorganisatie Stichting Leenrecht stelt zich neutraal op en voegt zich naar het oordeel van de rechter. De koepels van uitgevers en auteurs alsmede de Stichting Pictoright zijn echter 'tussengekomen' met een tegenclaim. Het lijkt erop dat in ieder geval de uitgevers niet in de wens van de VOB-raadsman zullen meegaan en het toch op de langdurige rechtsweg willen laten aankomen.

 

Europarlementariër Marietje Schaake (D66, Alliance of Liberals and Democrats for Europe) maakte duidelijk waarom zij zich in de komende jaren in Europa sterk gaat maken voor hervorming van het auteursrecht. In de digitale werkelijkheid van nu gaat dit recht, ontstaan in het pre-digitale tijdperk, steeds meer knellen. Het auteursrecht was en is bedoeld om een goede balans te vinden tussen twee aspecten van het algemeen belang. Enerzijds een economische prikkel voor makers om goede content te produceren en aan hun werk een goede boterham te verdienen. Anderzijds het belang van het algemene publiek om tegen zo laag mogelijke drempels gebruik te kunnen maken van wat er aan kennis en cultuur beschikbaar is. Al vaak is vastgesteld dat de nationale wetten in de 28 EU-landen danig van elkaar verschillen, wat het uiterst lastig maakt om tot een uniforme Europese richtlijn te komen. Dat mag Europese beleidsmakers en politici er volgens haar niet van weerhouden het toch te gaan doen. De intentie met wetten en regels is dat zij het algemeen belang, the public interest, dienen, en niet zoals nu dat algemeen belang in de weg zitten, aldus Schaake. Niet alleen bij het uitlenen van e-books, zoals de haar sympathieke EBLIDA-petitie onderstreept, maar ook bij zaken als het ontsluiten van cultureel erfgoed op het web en het hergebruik van tekst en data voor onderzoeksdoeleinden.

De Europarlementariër, bekend van haar succesvolle acties in het Europees Parlement tegen het ACTA-verdrag en vóór het veiligstellen van netneutraliteit, noemde het opnemen van open access als beleidsdoelstelling in het Horizon 2020-programma van de EU als voorbeeld van hoe het ook kan. Tevens brak zij een lans voor het gelijkschakelen van btw op fysieke en digitale boeken. In veel landen, ook hier, geldt voor papieren boeken het lage en voor e-books het hoge tarief. Wat Schaake betreft komen beide in het lage tarief. Ze beloofde zich sterk te gaan maken voor eerlijke systemen met eerlijke prijzen: “Uitgevers moeten zich realiseren dat er geen competitie is tussen van papier en van scherm lezen, maar dat het eerder gaat tussen lezen versus sport en andere vormen van vrijetijdsbesteding.” Het wegnemen van onnodig hoge drempels om te kunnen lezen zou volgens haar de hoogste prioriteit moeten hebben. 

Zie ook deze uitstekende post van Raymond Snijders voor meer achtergrondinformatie over de EBLIDA-campagne en het uitlenen van e-books door bibliotheken. 

Read more…

Open brief VOB internetvrijheid en hoe verder?

Korte tijd geleden schreven we een brief aan de VOB. Daarin riepen we op tot een stellingname inzake de aantasting van internetvrijheid. Hierop werd gereageerd door Ab de Vries (waarmee we blij zijn), maar op de aard ervan hebben we veel aan te merken. De cruciale zinsnede uit de reactie is de volgende:

Auteursrechtelijke bescherming en vrije toegang tot informatie gaan hand in hand. Bibliotheken dragen daar medeverantwoordelijkheid voor. Om die reden hebben bibliotheken ook belang bij goede afspraken en regelgeving op het gebied van downloaden. Dat mag niet vergeten worden. De ACTA ondertekening door de Europese commissie op 26 jan. j.l. betekent nog niet dat het een feit is. Het Europees Parlement zal er ook nog mee in moeten stemmen. Dat is nog geen gelopen race. Daarom stel ik me voor dat jullie met jullie vaardigheden op internet mee helpen om bewustzijn te creëren en het belang van bibliotheken in deze te versterken.”

Naar onze mening is een afwachtende houding juist datgene wat niet juist is. Het is nú de tijd om nog een rol van betekenis te spelen in dit debat. Blijkbaar is dit niet de gedachte bij de VOB en draagt zij dit stokje graag over aan ons en "onze vaardigheden op internet". Dit stuit ons tegen de borst, maar maakt tegelijkertijd energie in ons los. En uitgaande van dat laatste gaan we daarom in ieder geval twee dingen doen om dan toch, met de woorden van Ab de Vries, te trachten “het belang van bibliotheken in deze te versterken”:

1. We geven de bibliotheek in het debat een gezicht door vanavond aanwezig te zijn bij het burgerinitiatief Steunfonds Open en Stabiel Internet (SOS Internet). Dit is een rechtstreeks antwoord op de constatering van Marleen Stikker van Waag Society (en eveneens één van de intiafneemsters van SOS Internet), die tijdens het NVB Congres in november 2011 aangaf dat bibliotheken onzichtbaar zijn op de momenten dat het erom gaat. Dit is zo'n moment.

2. We werken aan een website openbibliotheken.nl. Hierop zal een keur aan online content ontsloten worden die onder vuur komt te liggen wanneer verdragen als ACTA of Brein-webblokkades doorgang vinden. Tegelijkertijd ontsluiten wij op deze site bronnen waarnaar bibliotheken momenteel (nog) niet verwijzen.

Op deze manier hopen we een zinvolle bijdrage te leveren aan de discussie. Daarnaast vergroten we de zichtbaarheid van bibliotheken. Dat vinden wij namelijk hoognodig. Het moge tot slot duidelijk zijn dat we ondersteuning in wat voor zin dan ook zeer op prijs stellen. Dat kan, naast morele support, heel concreet zijn: zo zoeken we bijvoorbeeld een ontwikkelaar om openbibliotheken.nl site te realiseren.

Jeroen de Boer & Edwin Mijnsbergen

Read more…

Interview: 'De Verhalencoach'

Op 8 december won 'De Verhalencoach' de Bibliotheek Innovatieprijs 2011. Bibliofuture.nl stelt 7 vragen aan Pieter Offermans, consultant bij Biblioservice Gelderland en (samen met Joyce Sternheim) bedenker van het project.

Wat is de Verhalencoach?

'Boeken en films zijn er in overvloed. Maar welke passen nu eigenlijk bij mij? Die vraag kan de Verhalencoach beantwoorden. In een persoonlijk gesprek verkent de klant samen met de Verhalencoach zijn lees- en kijkhistorie. Welke boeken en films zijn 'm altijd bijgebleven? Waarom is dat zo en wat zegt het over zijn persoonlijke belangstelling? Aan de hand van deze en andere vragen maakt de Verhalencoach een analyse. Na afloop volgt een advies met boeken, films en soms ook liedteksten die passen bij persoonlijkheid, levensfase en interesses van de klant.

Op dit moment loopt er een pilot in Bibliotheek Veluwezoom. Welmoed Bijlsma, een bibliothecaris, is daar onze vaste Verhalencoach.'

Wat is er innovatief aan de Verhalencoach?


Lees verder via Bibliofuture.nl 

Read more…

(Dat) doet de bibliotheek

Dat doet de bibliotheek, dat doet de deur dicht. De VOB gaat met het actieplan Dat doet de bibliotheek, de in slecht weer verkerende openbare bibliotheek ondersteunen. Ik slaak een zucht.

Het bedenken van een slogan is ook een kunst. Natuurlijk is dat te vervangen door een keur van andere woorden. Bibliotheken doen namelijk erg veel. Vooral in overleven zijn we tegenwoordig erg goed. Overleven dat doet de bibliotheek gelukkig.

Lees heel het blog opBibliofuture.nl 

Read more…
De afgelopen week is er veel te doen geweest over het gebruik van internet filters in de bibliotheek.

Dit allemaal naar aanleiding van de uitzending van het programma Tros Regelrecht. In deze uitzending komt onder andere de Stichting Ouders Online aan het woord die aangeven een echte klacht te hebben gekregen van een ouder van onwenselijk gedrag en veel reacties van ouders te hebben die bezorgd zijn. Gedurende de uitzending wordt vervolgens de indruk gewekt dat kinderen in de bibliotheek massaal naar porno en geweld op zoek gaan en dat dit een groot probleem is binnen de bibliotheek. De uitzending wordt vervolgens afgesloten met de opmerking dat dit echt niet kan en dat de Tros hier actie op gaat ondernemen.

De actie van de Tros bestaat uit een online petitie waarin de bibliotheek wordt opgeroepen om internet filters te installeren. Hierop is door verschillende bibliotheken en ook de VOB gereageerd. Volgens veel bibliotheken gaat het gebruik van filters in tegen het idee van open informatie en zouden bibliotheken zich zo schuldig maken aan censuur. Dit heeft vervolgens weer geleid tot een reactie van de Stichting Mijn kind online die vervolgens stelt dat het standpunt van de VOB tegen de wet in gaat.

Er wordt veel over dit onderwerp gezegd en geschreven, maar helaas niet constructiefs. Zowel de Tros als de VOB als de stichting Mijn kind online slaan volgens mij de plank helemaal mis, zijn enorm langs elkaar heen aan het praten en negeren eigenlijk het echte probleem.

Het probleem is namelijk niet dat kinderen porno zouden kunnen kijken in de bibliotheek en dat dit massaal voorkomt. Deze indruk wordt wel gewekt door de uitzending van de Tros, maar die aanname is gebaseerd op een kijkje in de grotere (stads)bibliotheken zoals Amsterdam en Delft. De veelal kleinere bibliotheken waar het toezicht relatief gezien een stuk hoger is zijn hierin niet mee genomen. Ook heeft de Tros geen echte cijfers om hun bewering op te baseren alleen meningen van klanten die allemaal vinden dat het niet normaal is om porno te kijken in de bibliotheek. Dit is natuurlijk een terechte mening van deze klanten, dit is namelijk ook niet normaal. Maar dit wil nog niet zeggen dat het veel gebeurd en dat het kijken van porno een of het probleem is.

Het probleem is ook niet dat er in de bibliotheek niet gefilterd wordt. Dit heeft overigens helemaal niets te maken met de opvatting van de VOB dat de bibliotheek een punt van vrije toegang moet zijn en dat dit een vorm van censuur zou zijn. Dit is natuurlijk grote onzin, het blokkeren van porno heeft namelijk niets met de vrijheid van informatie te maken, maar is een kwestie van goed fatsoen. Net zoals er veel computers in bibliotheken zo zijn afgesloten dat alleen de bibliotheekcatalogus geraadpleegd kan worden zou je een computer volgens mij ook mogen afschermen zodat bepaalde sites niet te bekijken zijn. Dit heeft niets nogmaals niets met censuur te maken, maar meer met de maatschappelijke verantwoordelijkheid van een bibliotheek.
Hoewel ik principieel niet tegen het filteren van internet ben, ben ik hier wel praktisch tegen. Want hoe mooi het in theorie ook klinkt weet ik dat het in de praktijk een stuk minder goed werkt. Filters maken het werken op internet vaak erg traag, houden nooit alle "schadelijke" sites tegen en blokkeren ook zeer regelmatig onschuldige websites. Hoewel het natuurlijk mooi klinkt zijn filters vaak geen oplossing voor een probleem, maar een probleem en bron van ergernis op zich.
De VOB gebruikt volgens mij helemaal het verkeerde argument om aan te geven dat filters niet werken en jaagt hiermee de stichting Mijn kind online weer tegen hem in het harnas om te vechten voor een niet werkende oplossing.


Beste Tros, VOB, Ouders online, mijn kind online en bibliotheken. Hou nu eens op met het langs elkaar heen praten en te discussiëren over problemen die er niet zijn. Ga in plaats daarvan met elkaar om de tafel zitten om problemen die zich kunnen voordoen, zich soms inderdaad voordoen en bijzonder nare gevolgen hebben samen op te lossen en te voorkomen.

De bibliotheek biedt inderdaad vrije toegang tot het internet aan. Van deze toegang kan iedereen jong of oud gebruik maken. 99% van de gebruikers jong of oud weten zich donders goed welke informatie zij wel en niet kunnen bekijken en misdragen zich niet in de bibliotheek.
Helaas is er ook een groep bibliotheekbezoekers die in de bibliotheek op zoek gaan naar informatie die niet geschikt is om in een openbare ruimte waar ook kinderen komen te vertonen en/of zich in de bibliotheek op een enorme ongepaste manier gedragen.

Het probleem is hierbij niet de toegankelijkheid van deze informatie, maar het gedrag van de bibliotheekbezoekers die deze informatie opzoeken.
De oplossing is hierbij dan ook niet het aanpakken van de informatiebron, maar zou moeten zijn het aanpakken van die bibliotheekbezoekers die zich misdragen. Pas dan pak je echt het probleem aan en kunt je dit oplossen.

Ik snap dat dit voor zowel de Tros als de bibliotheken als ouders online als mijn kind online een stuk lastiger is dan de discussie over het wel of niet filteren van het internet.
Het installeren van een filter om bepaalde type sites te blokkeren hoef je maar een keer te doen en dan ben je klaar, kun je zeggen dat je actie hebt ondernomen en kun je rustig achterover hangen. Maar voor het aanpakken van ongewenst gedrag in de bibliotheek moet je met elkaar gaan kijken wat ongewenst gedrag is en in welke situatie. Hierbij zullen alle partijen misschien wel compromissen moeten sluiten. Binnen de bibliotheek moet er met elkaar gekeken worden naar de beste manier om mensen aan te preken op ongewenst gedrag. Medewerkers van bibliotheken zullen hier misschien wel in geschoold moeten worden en ook in actie moeten kunnen komen tegen mensen die overlast blijven veroorzaken. Maar ouders zullen ook geconfronteerd worden met jongeren die de bibliotheek uitgezet worden omdat ze overlast veroorzaken. Als programmamaker zul je een minder interessante televisie uitzending kunnen maken, want wat is er nou leuk aan een genuanceerd in beeld gebrachte documentaire.


Hierbij dus nogmaals mijn oproep aan de Tros, VOB, Ouders online, mijn kind online en bibliotheken. ga nu eens echt met elkaar het probleem aanpakken in plaats van online te bekvechten over een niet werkende oplossing!
Read more…

De branchevereniging, het sectorinstituut en stichting Bibliotheek.nl slaan de handen ineen om samen de sector optimaal van dienst te kunnen zijn.
Er wordt een nieuwe traditie in het leven geroepen: een gezamenlijk jaarlijks, tweedaags bibliotheekcongres.
Noteer in uw agenda: donderdag en vrijdag 9 en 10 december.
Locatie: MECC in Maastricht
Het worden twee spetterende dagen voor iedereen die bibliotheekwerk vormgeeft: professionals, bestuurders, samenwerkingspartners. Kennisuitwisseling, nieuwe producten, prijsuitreikingen, ontmoeting en debat, de algemene ledenvergadering en natuurlijk een diner en een swingend feest op de eerste avond. Dit mag niemand missen.
Het evenement is toegevoegd aan de Agenda van B20: http://bibliotheek20.ning.com/events/nationaal-bibliotheekcongres



Read more…

Met de aanstelling per 1 juni 2010 van Leo Voogt (50) tot directeur van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken is het SIOB erin geslaagd de juiste man aan te trekken om de bibliotheeksector te vernieuwen en te versterken. Voogt (50) is nu directeur van het Haagse Museum Meermanno. Hij heeft er sinds zijn aantreden eind 2003 voor gezorgd dat de naamsbekendheid van dit 'Huis van het boek' fors is toegenomen. Ook vergrootte hij het publieksbereik, mede door een gericht pr- en marketingbeleid en door succesvolle allianties aan te gaan met instellingen uit de wereld van cultuur en wetenschap.
Voogt deed ook elders ervaring op waarvan de bibliotheeksector kan profiteren. Zo was hij eerder Director Global Library Relations bij wetenschappelijk uitgever Elsevier, directeur van de Koninklijke Vereniging van het Boekenvak (KVB) en secretaris-generaal van de International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). Daarvoor werkte hij bij de Koninklijke Bibliotheek en de Raad voor Bibliotheekwezen en Informatievoorziening.
Bestuurlijk is Leo Voogt o.a. actief voor de AKO Literatuurprijs, het Genootschap Onze Taal en uitgeverij NAi Publishers. Eerder maakte hij deel uit van de Raad van Toezicht van het NAi het landelijk sectorinstituut voor de architectuur, en de Raad voor Cultuur.
Voor het SIOB is deze combinatie van ervaringen van groot belang. Het sectorinstituut bestaat sinds 1 januari 2010 en is door het ministerie van OCW opgericht om bibliotheken beter te laten functioneren. Het SIOB wil de positie van bibliotheken in de samenleving versterken en wil als platform dienen voor reflectie en onderzoek. Ook coördineert het SIOB de promotie van de sector en de dienstverlening van bibliotheken aan leesgehandicapten. Meer hierover vindt u op www.siob.nl.
Read more…
Marktonderzoek mogelijkheden en opportuniteiten van bibliotheekinnovatie Bron: http://www.debibliotheken.nl/nieuws/artikel/article/onderzoeksresultaten-marktonderzoek/ Zie ook http://tyke63.blogspot.com/2010/01/marktonderzoek-in-de-oba.html enhttp://www.zbdigitaal.nl/2010/01/marktonderzoek-mogelijkheden-en.html Hebben jullie nog iets interessants in de onderzoeksresultaten ontdekt?
Read more…

Boekstart van start in Rotterdam

Pilot BoekStart: opening in Rotterdam een succesBaby’s houden van boeken.

Dat bleek wel toen vorige week de eerste baby’s en hun ouders enthousiast het BoekStartkoffertje met boekjes in ontvangst namen. In de vestigingen Nesselande, Hoogvliet en Het Oude Noorden.Hiermee is het project BoekStart succesvol van start gegaan. In twee dagen tijd werden er 75 baby’s lid. De pilot loopt nog door tot het eerste kwartaal van 2010.BoekStart in het kortBoekStart is hét leesbevorderingsprogramma voor baby’s en hun ouders. Kinderen die al op heel jonge leeftijd spelenderwijs boeken ontdekken, ontwikkelen een voorsprong. Het project is een inititief van Stichting lezen en de VOB. En momenteel zijn er in het hele land pilots. Rotterdam probeert het project uit als grote stadsbibliotheek.De pilot in Rotterdam wordt uitgevoerd in drie vestigingen, Nesselande, Oude Noorden en Hoogvliet.Baby’s in deze wijken krijgen een waardebon om het BoekStartkoffertje op te halen in de bibliotheek.Deze waardebon krijgen ze:- in de brievenbus- op het consultatie bureau- óf bij aangifte van geboorte.Voorwaarde is wel dat het kind ingeschreven wordt als lid.In de vestigingen staat een ruime collectie boeken voor de allerjongsten, verzorgingsboeken voor volwassenen en tijdschriften.

Naast het koffertje kunnen ouders de komende tijd nog ouderbijeenkomsten verwachten waarbij het voorlezen aan baby’s centraal staat. Op de consultatiebureaus in deze wijken staat ook een kleine collectie en een lekker voorleesstoel. Tijdens het consult wordt verteld over BoekStart.

Meer weten?Projectleider is Eveline Hurkmanse.hurkmans@bibliotheek.rotterdam.nl
Read more…
Als ik denk aan de toekomst van openbare bibliotheken is de architectuur van bibliotheekgebouwen niet het eerste waar ik aan denk. Dat is best gek, als je bedenkt hoe belangrijk een gebouw is voor de uitstraling van een organisatie, het welzijn van de klanten en het personeel én voor de presentatie van alles wat je te bieden hebt. Gelukkig denken andere mensen meer na over dit soort dingen. Rob Bruijnzeels attendeerde mij op een serie lezingen en workshops die de VOB samen met het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) organiseert: The Architecture of Knowledge. Op de website van dit evenement kun je meer lezen over dit initiatief. Het ingesloten document hierboven vat een en ander samen in het Nederlands.
Architecture, of all the arts, is the one which acts the most slowly, but the most surely, on the soul -Ernest Dimnet-
Deze bijdrage verscheen ook op ZB Digitaal
Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix