Blogs

tijdsbesteding (1)

BNL-blog: e-books, p-books en bibliotheken

Gaat het goed met papieren boeken?
Gaat het e-boek het papieren boek verdringen? Die vraag houdt velen en natuurlijk vooral ook veel vakgenoten bezig zonder dat daar een bevredigend antwoord op komt. Immers, niemand kan in de toekomst kijken en de beschikbare onderzoeksgegevens zijn voor meerderlei uitleg vatbaar. Vorige week dinsdag stond er een mooi artikel (zie ook de vele reacties) over de aangekondigde ondergang van het papieren boek in ‘The Guardian’ waarin schrijver Lloyd Shepherd alle onheilstijdingen stevig relativeert. Shepherd stelt dat het eigenlijk erg goed gaat met papieren boeken. Hij wijst er terecht op dat in de afgelopen 10 jaar in Engeland het aantal gepubliceerde boektitels met 42% is gestegen. Ook de verkoopcijfers stegen in die jaren indrukwekkend. Er werden bijvoorbeeld 44% meer romans verkocht. De verkoop van jeugdboeken verdubbelde zelfs. Vrijdag in dezelfde week viel er echter in NRC te lezen dat in Nederland de uitgevers er voor kiezen om in het licht van de crisis en onder het motto van ‘minder is meer’ het aantal titels met zo’n 30% terug te brengen. Maar wat mij betreft nog te vroeg om daar een rappe ondergang van het p-boek op te baseren.
 
Het gaat nog beter met e-boeken (in de VS dan)
Aan de andere kant kun je je, op basis van de berichtgeving in de media dan, niet aan de indruk onttrekken dat het in de VS met die verschuiving van p-boeken naar e-boeken heel hard gaat. Veel harder dan in de rest van de wereld. Er worden indrukwekkende verkoopcijfers van e-boeken genoemd waaruit je zou kunnen afleiden dat er een einde gaat komen aan het tijdperk van het papieren boek. Dit is vooral te danken aan de dominante positie van online winkel Amazon met z’n zeer laagdrempelige Kindle Store voor e-books. Ook Lloyd Stephens meldt dit in z’n artikel maar weet ook hier weer interessante nuanceringen aan te brengen. In het geval van Amazon meldt Stephens bijvoorbeeld dat de online megastore weliswaar meer e-books verkocht dan p-books maar dat wel bóvenop een nog altijd stijgende verkoop van p-books t.o.v. het vorige jaar. Kortom Amazon is in de VS natuurlijk wél een enorme bedreiging voor de lokale boekhandel maar naast de stevige ontwikkeling van e-books gaat het dus ook in de VS hartstikke goed met de (online) verkoop van p-boeken. Dus hoezo ondergang van het p-boek?
 
Bibliotheken en e-boeken
De Amerikaans openbare bibliotheken willen natuurlijk ook graag meedoen in de e-race maar moeten daar een flink gevecht met uitgevers en intermediairs voor leveren. Een mooi overzichtsartikel in The Phoenix laat zien dat de openbare bibliotheken in de VS behoorlijk wat titels aanbieden via hun intermediair Overdrive. Dat is zeker positief. In het Phoenix-artikel valt echter ook te lezen dat Bibliotheken per e-book een hogere aanschafprijs moeten betalen dan particulieren en vervolgens niet eens de eigenaar worden van het e-book. Dat is dus minder positief. Feitelijk koopt een bibliotheek bij Overdrive alleen de licentie waarmee het recht op tijdelijke beschikbaarstelling van het boek wordt geregeld. En dan zijn er ook nog eens grote boze uitgevers zoals Harper/Collins die vinden dat een bibliotheek al na 26 uitleningen de licentie op het e-book opnieuw moet aanschaffen. In dat licht moet je ook de deal zien die Amazon met Overdrive heeft gesloten. Bij een aantal bibliotheken in de VS kunnen bibliotheekleden vanaf september via Overdrive e-boeken van Amazon op hun Kindle lezen op basis van tijdelijke beschikbaarheidstelling. Heel leuk natuurlijk voor de leden. Maar ook hier betaalt de bibliotheek nog een te hoge prijs.

Bibliotheken en e-boeken in Nederland
In Nederland is de situatie niet zo heel verschillend met de VS. Ook hier zijn bibliotheken afhankelijk van de bereidwilligheid van uitgevers en kunnen de leden nu alleen nog uit een zeer beperkte hoeveelheid e-boeken kiezen via intermediair Ebsco. Uitgevers zien een grote rol voor bibliotheken op het gebied van e-boeken eigenlijk niet zo zitten. Het is vooral aan doortastend optreden van de Stuurgroep E-books te danken dat de uitgangspositie voor bibliotheken langzaam verbetert. De stuurgroep probeert het voor elkaar te krijgen dat ook Nederlandse openbare bibliotheken op grotere schaal e-books ter beschikking van hun leners kunnen stellen. Of dat dan via het nieuwe nog te bouwen ‘Nederlandse Digitaal Platform voor de opslag en distributie van digitale boeken’ moet gaan verlopen óf via een eigen platform van de bibliotheken of op nóg een andere manier is de vraag. Volgens Boekblad verlopen de gesprekken tussen de Stuurgroep en de Groep Algemene Uitgevers (GAU), die namens de uitgevers de onderhandelingen met de stuurgroep voert, in ieder geval weer in goede harmonie. De persberichten in Boekblad zijn nog wel vaag, in de woorden van Voorzitter stuurgroep Hans van Velzen:  ‘We hebben over en weer voorstellen gedaan, daar wordt nu naar gekeken. Ook zal er overleg zijn met de achterbannen. Waarschijnlijk vergadert in september het GAU-bestuur erover, daarna zullen we met concrete inhoud naar buiten komen.’ Mijn advies aan de stuurgroep zou zijn om toch vooral niet op 1 paard te wedden, maar ook zelf rechtstreeks met uitgevers te blijven praten. En natuurlijk de eregalerij met gratis e-books uitbreiden.
Voor meer informatie over de Stuurgroep zie de informatie over de Stuurgroep op BNL's nieuwe corporate website..

Doorbraak of geen doorbraak?
2011 zal in ieder geval in Nederland nog zeker niet het jaar zijn van de verwachte grote doorbraak van het e-boek en zal het geduld van in e-boeken geïnteresseerde bibliotheekleden nog wat langer op de proef worden gesteld. Wat inmiddels wél duidelijk is, dat Nederlands eigen Bol.com een interessante deal met Sony heeft gesloten. Met Sony’s in oktober uit te brengen PRS-T1 kun je via draadloos internet met een paar drukken op de knop e-boeken uit de winkel van Bol downloaden en lezen. Dat gaat dus al een beetje op de combinatie Amazon/Kindle lijken. Ik denk maar zo dat Bol dit graag geregeld wilde hebben vóór de in het najaar verwachte introductie van de Nederlandse editie van Google’s platform voor e-boeken ‘Google eBooks’. Ook Google gaat z’n online winkel voor e-boeken voorgeïnstalleerd op bepaalde e-readers aanbieden. Nu nog wat doen aan die veel te hoge prijs voor e-boeken en de grote doorbraak in Nederland kan ook komen. Nog even terug naar de beginvraag van dit stuk. Is de de vraag of p door e wordt verdrongen eigenlijk wel zo relevant? Ook in NRC stond afgelopen weekeinde een mooi stuk van Raymond van den Boogaard over cultuurbezoek en tijdsbesteding. Van den Boogaard laat daar haarscherp zien dat het bij steeds minder beschikbare vrije tijd en steeds meer aanbieders op de vrijetijdsmarkt een hell-of-a-job wordt voor de  aanbieders van meer tijdrovende culturele geneugden om de huidige sterke positie te behouden. Van den Boogaard heeft het in het artikel niet over boeken. Maar is boeken lezen niet de meest tijdrovende ‘culturele’ activiteit van allemaal? Kortom alles wat rond boeken lezen, lenen, kopen, terugbrengen etc. maar enigszins tijd kan besparen is welkom. Vanuit de consument gezien is het perspectief voor het e-book op langere termijn daarom gewoon veel gunstiger dan voor p-boeken. Ik weet uit eigen ervaring hoe ongelooflijk gemakkelijk zo’n Kindle in de praktijk werkt. Boeken zoeken en bestellen bij Amazon is letterlijk secondenwerk en het lezen op een Kindle is even plezierig als bij een p-boek. Als bibliotheken met aanbod en services bij die ervaring weten aan te sluiten dan ziet de toekomst er eigenlijk best zonnig uit.
foto door 3dom
Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix