Blogs

stelselwet (3)

WWW juni 2016: Stelselwet bron van frustratie

Volgens mr. drs. Alwien Bogaart van de DSP-groep biedt de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) veel ruimte voor interpretatie, “wat niet snel leidt tot een situatie waarin apert duidelijk is dat een interpretatie zich niet correct verhoudt tot de wet.” En: “De wettelijke taken zijn op hoofdlijnen benoemd, definities ontbreken en de rolverdeling tussen de onderscheiden netwerkpartners (Koninklijke Bibliotheek, provinciale ondersteuningsinstellingen en lokale bibliotheken) is op voorhand niet steeds duidelijk. Normen met betrekking tot omvang en kwaliteit ontbreken.”
Hij zegt dit in een adviesrapport voor de provincie Groningen, die graag wil weten of haar interpretatie van de Stelselwet juist is. Die interpretatie zou een forse bezuiniging inhouden op de provinciale subsidie aan Biblionet Groningen en zij zou de Groninger gemeenten, bij gelijkblijvende dienstverlening, met veel hogere kosten opzadelen.

Graatmager
De heer Bogaart heeft gelijk en ik kan het nog sterker vertellen: de Wsob verplicht gemeenten niet een bibliotheek in stand te houden en een provincie niet een provinciale ondersteuningsinstelling (POI) overeind te houden. De wet is geen Bibliotheekwet maar slechts een stelselwetje. We hebben te maken met een graatmagere wet, een wet vol goede bedoelingen maar meer ook niet. De wet kent geen instandhoudingsverplichtingen en geen sancties, ik heb het meermalen geschreven. De Nederlandse politiek wilde daar niet voor kiezen. Daardoor kan ook een gemeente als Lopik rustig met Karmac in zee gaan. En met een piepklein beetje moeite ook nog aan het stelselwetje voldoen, want, zoals Bogaart terecht zegt, kwaliteitsnormen ontbreken.

Boodschap en boodschapper
Natuurlijk krijgen mensen als Bogaart en Theo Doreleijers van Karmac veel kritiek over zich heen vanuit het reguliere openbare bibliotheekwerk. Maar dat is: de boodschapper de schuld geven. Ik begrijp de boosheid, maar deze wet is, doordat mensen er steeds maar weer meer van verwachten dan er feitelijk inzit, nu eenmaal een bron van frustratie voor wie graag wettelijke bepalingen had willen zien voor goed openbaar bibliotheekwerk. In Haagse kringen – ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Koninklijke Bibliotheek (KB), Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) - is het gebruikelijk te zeggen dat het beter is een wet te hebben, hoe mager dan ook, dan helemaal geen wet. Want als er helemaal geen wet zou zijn, zou het allemaal nog erger kunnen zijn. Het is mogelijk, maar bewijs is er niet voor. Juist nu er een wet bestaat, is het aanlokkelijk voor bezuinigende overheden om te kijken hoe ver ze kunnen gaan om er nog net aan te voldoen. En dat is héél ver. De wet gaat uit van drie harmonieus samenwerkende overheidslagen, maar dat is helaas vaak een fictie, zoals ook de beide HEC-rapporten over de Stichting Bibliotheek.nl (BNL) al lieten zien. Ook interessante lectuur voor de KB, die nu met dezelfde problemen te maken krijgt als destijds BNL en daar, blijkens af en toe wat stresserig gedrag op 19 mei tijdens de KB-OB-dag, nog een beetje aan moet wennen. Dat was met name het geval toen het ging om de eisen van uitgevers inzake de tariefstelling van bibliotheken als voorwaarde voor lenen van e-books bij de digitale bibliotheek. Daar maakt de KB de bibliotheken niet blij mee. Maar ook hier geldt: je kunt niet de boodschapper, in dit geval de KB, de schuld geven van het feit dat “de digitale bibliotheek” een rare bibliotheek is.

Draaideur-adviseurs
Ondertussen is de Stelselwet, net als jarenlang de er aan voorafgaande bibliotheekvernieuwing, een mooie bron van inkomsten voor de ABC- t/m XYZ-groep. In dit soort organisaties lopen ook draaideur-adviseurs rond, dat zijn mensen die dan weer eens gemeenten of provincies adviseren en dan weer eens bibliotheken of POI’en van hun inzichten voorzien.

Dit staat in de WWW van juni 2016. Ook veel nieuws daar.

Read more…

WWW mei 2015: NBC uit de hand gelopen hobby?

Eén van de drie zogeheten “sleutelprojecten Open Deuren” in de strategie 2012-2016 van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB)  is de NBC. De VOB was voor de totstandkoming afhankelijk van Bibliotheek.nl (BNL) en is dat nu van de Koninklijke Bibliotheek (KB). De NBC is een langdurige en moeizame bevalling waarvan het eindresultaat nog niet in zicht is. Eigenlijk begon het zogenoemde sleutelproject al in 2008, met het verschijnen van het rapport Innovatie met effect (pdf) van de commissie-Calff. Dat was voor het ministerie van OCW het startsein om ingaand 2009 jaarlijks zo’n € 17 miljoen OCW-geld in landelijke digitale ontwikkelingen voor openbare bibliotheken te steken. Sindsdien doken er van tijd tot tijd berichten op over de voortgang of juist de stagnatie, maar voor mij bleef met name die NBC een ijsberg waarvan veel onder water zit.

Ik schrijf dat in een gastblog voor Bibliotheekblad.nl dat ik opnam in de WWW van mei 2015

Er is bij die NBC sprake van metadata, van verschillende opvattingen over wat er allemaal in “de velden” van die metadata moet zitten, van exploitatierechten en van financiële belangen. Twee namen duiken hierbij steeds op: Online Computer Library Center Inc. (OCLC) en NBD Biblion. Ook is sprake van ingewikkelde koppelingen met de lokale/regionale bibliotheeksystemen.

Je kunt je afvragen of iets wat al in 2008 een uiterst belangrijk project gevonden werd en in april 2015 nog steeds niet voor alle openbare bibliotheken beschikbaar is, een “sleutelproject” genoemd mag worden. Ik denk dat er vrijwel geen openbare bibliotheek (meer) is die op de NBC zit te wachten. Bibliotheken hebben al lang eigen, lokale sleutels moeten vinden om relevant te blijven voor hun voornaamste financier, de gemeente. Is de NBC eigenlijk niet een heel erg uit de hand gelopen hobby van enkele specialisten?

Veel meer, met reacties, in deze WWW. Daarin opnieuw ook aandacht voor dBos. Plus veel ander nieuws en opinies

Read more…

"Een landelijke, in een wet geregelde digitale bibliotheek die afhankelijk is van de luimen van uitgevers is een heel malle bibliotheek (niet in dezelfde mate als bij papieren boeken vrij om haar eigen tarieven vast te stellen en haar eigen collecties te kiezen – ook al wordt daar uiteraard gewoon voor de aanschaf en het leenrecht betaald). Je kunt je afvragen of de digitale bibliotheek, zolang e-books auteursrechtelijk niet gelijkgesteld zijn aan papieren boeken, eigenlijk wel helemaal aan de in de wet geformuleerde publieke waarde “onafhankelijk” voldoet. De landelijke digitale bibliotheek heeft trekken van een extra outlet voor uitgevers, ook leuk om mee te experimenteren, maar de vraag is of dat een taak van een onafhankelijke, betrouwbare, toegankelijke, pluriforme en authentieke bibliotheek moet zijn.

Ik zou zeggen: van tweeën één: of de gebruikers betalen een tarief voor de e-books (bijvoorbeeld € 20 voor 18 streams/downloads of andere bedragen, ook voor oudere e-books en ook voor gebruikers die geen lid willen zijn van een fysieke bibliotheek), maar dan gaat de onttrekking niet door of wordt die teruggedraaid. Of de gebruiker betaalt géén tarief en de vergoedingen voor uitgevers worden uitsluitend betaald uit het onttrekkingsgeld (€ 8 miljoen in 2015, oplopend naar € 12,2 miljoen in 2018) dat daarvoor ruim voldoende is."

Dit schrijf ik aan het eind van de WWW van december 2014 in een beschouwing over het feit dat er nog geen tarief of tarieven voor gebruik van de landelijke digitale bibliotheek zijn vastgesteld. De minister van OCW had de Tweede Kamer beloofd dat die tarieven er in het 4e kwartaal van 2014 zullen zijn. Ik heb een aantal direct-betrokkenen gevraagd hoe de stand is, maar de antwoorden zijn uiterst ontwijkend of nihil. Wat mij tot de niet gewaagde conclusie brengt dat men nogal wat verschillende belangen ziet. De vraag is hoe die tegenover elkaar worden afgewogen. Bovendien zijn ook de vragen wat nu eigenlijk precies “een landelijke digitale bibliotheek” is en wat het ding aan wie moet bieden nog niet beantwoord. Het is jammer dat er, naar analogie van de Vereniging van Reizigers Openbaar Vervoer, Rover, nog geen Vereniging van Openbare Bibliotheekgebruikers (VOBG) bestaat, want dan had die als allerbelangrijkste stakeholder flink invloed kunnen uitoefenen.

Meer hierover in de WWW.

Daarin ook het nieuws van de afgelopen maand en aandacht voor een essay uit The Economist met zonnige perspectieven voor het boek.

Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix