Blogs

bibliotheeknl (19)

BNL zoekt deelnemers social media team

Van de website van stichting Bibliotheek.nl:

"Social media bieden de Bibliotheek een unieke kans om in direct contact te treden met haar (potentiële) leden en zo een grotere betrokkenheid te creëren. Daarom is een groep bibliotheken in 2013 samen met de Rijnbrink Groep een pilot gestart met een landelijk Bibliotheek-Twitteraccount en -Facebookaccount. Het motto hierbij is: ‘U zendt, wij luisteren’, waarbij het gaat om het luisteren naar de online gesprekken van derden, het beantwoorden van vragen en het bieden van tips en informatie. Na een jaar zijn veel inzichten verkregen en de potentie voor onze branche is succesvol in kaart gebracht.

In 2014 en 2015 wil BNL dit project graag landelijk uitrollen en uitbreiden. Hiervoor zoeken we bibliotheekorganisaties die ook willen deelnemen aan het landelijke social media-team. Deelname aan het landelijke team betekent een prachtig opleidingstraject, toegang tot onze bank van gestandaardiseerde berichten en profiteren van onze landelijke Twitterads-campagnes. Professionalisering en het uitbreiden van onze volgers is het gezamenlijke doel.
Op 22 april wordt een eerste introductiebijeenkomst georganiseerd in Utrecht om u kennis te laten maken met het LSMT. U ontdekt wat deelname aan het team betekent en hoe u een mooie vertaling kunt maken naar de sociale media van uw eigen bibliotheek."


Meer informatie en aanmelden
U kunt zich aanmelden voor de introductiebijeenkomst bij projectleider Margot Bosch, margot@embush.nl.

Read more…

Het kritische artikel van Jan de Waal over het ebookplatform, op de site van BNL, riep veel reacties op. Het bericht werd meer dan 100 keer geretweet, besproken in andere media, enz. Een goede zaak, want daardoor komen dingen in beweging. Jan plaatste onder het bericht ook een brief die BNL op 3 april verstuurde naar de directies van alle bibliotheken. Het is een verhelderende toelichting.

Vanmiddag is deze brief gestuurd aan alle directies in Nederland.

Van: Directie Bibliotheek
Aan directies


Datum: 3 april 2014 13:36
Onderwerp: Ontwikkelingen e-book dienst
Aan:

Beste collega,

We hebben in januari het lezen van e-books van de bibliotheek gelanceerd: een vernieuwend uitleenmodel waarbij een paar belangrijke uitgangspunten voor het uitlenen van e-books zijn gerealiseerd. We hebben er in nauw overleg met de VOB bewust voor gekozen om het e-bookplatform in de markt te zetten om te voldoen aan de grote vraag naar e-books van de bibliotheek en omdat we wilden beginnen en niet afwachten.

Speelveld
U kent de randvoorwaarden waaronder wij moeten opereren, toch noem ik voor alle duidelijkheid nog de twee elementaire:

1. Leenrecht: Nederland kent (nog) geen leenrecht voor e-books. We moeten dus met alle uitgevers individuele afspraken maken over in te kopen titels. Daardoor bepalen de uitgevers nog in grote mate het aanbod op het e-bookplatform. Desondanks hebben we al 5.000 titels beschikbaar en signaleren we een groeiende belangstelling vanuit uitgeverijen.

2. Aanbesteding en ICT-complexiteit: de bouw van het e-bookplatform moest aanbesteed worden. Dat levert beperkingen op in de keuze van leveranciers en in de mogelijkheid om tussentijds wijzigingen door te voeren. Door koppelingen met andere onderdelen van de infrastructuur en de complexiteit van dit nieuw te ontwikkelen product, zijn er maar liefst 5 bibliotheeksysteem- en nog eens 8 andere leveranciers bij betrokken. Bij een ‘stand alone’ dienst als de VakantieBieb-app is dat slechts één leverancier, daar zijn geen koppelingen nodig met de bibliotheeksystemen, de inlog en catalogus waardoor dit veel eenvoudiger, goedkoper en gebruiksvriendelijker te realiseren is. Echter, we willen met elkaar toe naar een volledig geïntegreerd platform, dat vraagt dus – helaas – om deze meer complexe aanpak. Tegelijkertijd constateren we dat we daarin grote stappen hebben gezet en daarmee oogsten we ook veel lof als branche.

Realiseert u zich alstublieft goed: dit is een gezamenlijke reis in een complex speelveld en we zijn nog maar net gestart.

Eerste ervaringen
Nu we twee maanden operationeel zijn met e-books uitlenen, zien we wat de ervaringen zijn en waar we staan: we hebben ruim 50.000 e-bookgebruikers die meer dan 100.000 titels gedownload hebben. Maar we zien ook dat er nog veel verbeteringen nodig zijn. En uiteraard luisteren we naar reacties van lezers en bibliotheekmedewerkers. Voor ons is dat belangrijke input.

Uitstel campagne
We hebben in overleg met de VOB besloten het e-bookplatform eerst verder te verbeteren en bibliotheken beter te ondersteunen in de dagelijkse contacten met leden en potentiële gebruikers. Dat heeft echter wel gevolgen voor de planning van de marketingcampagne. We hebben daarom besloten de landelijke e-bookcampagne na de zomer te lanceren.
Bij de ontwikkeling van het e-bookplatform zullen we meer aandacht besteden aan de uitleg van bepaalde keuzes. De volgende verbeteracties zijn inmiddels uitgezet:
· Leesapp: het inloggen, de leesbeleving en de informatie binnen de app. Er wordt een compleet nieuwe leesapp gebouwd momenteel.

· Website: categorie widget wordt verbeterd en de e-bookwebsite wordt gerestyled.

· Veelgestelde vragen en antwoorden: de bestaande veelgestelde vragenpagina wordt aangepast op basis van feedback, o.a. instructiefilmpjes en handleidingen.

e-bookpluspakket
Daarnaast komt de functionaliteit voor het uitvoeren van het e-bookpluspakket binnenkort beschikbaar. Deze zal ‘live’ gezet worden op een nader te bepalen moment: in ieder geval niet eerder dan dat de werking daarvan volledig uitgetest is en naar tevredenheid verloopt. Ook zijn we volop in gesprek met uitgevers voor het toevoegen van recente titels. Dat gaat naar verwachting tot resultaat leiden deze zomer.

Afstemming binnen de branche
De afgelopen weken hebben wij diverse reacties en kritieken ontvangen die de indruk geven alsof wij vanuit BNL een geheel eigen koers varen en geen zicht of connectie hebben met de dagelijkse praktijk van de lokale bibliotheken of collectieve belangen. Dat beeld is niet correct. Ik wil nog eens benadrukken dat alle stappen, op zowel technisch, organisatorisch en marketingvlak, op zeer frequente basis met zowel de VOB (diverse commissies en de werkorganisatie) als met individuele bibliotheken (ons account-management en andere contacten) worden besproken en afgestemd. Bij de inkoop van e-booklicenties en de uitvoering van de marketingactiviteiten opereren we zelfs in direct opdrachtgeverschap van de VOB.

Overige zaken
Verder circuleren er diverse vragen over de e-bookdienst, die ik bij deze gelegenheid nog eens wil benoemen en beantwoorden:
· Jeugdleden en hun toegang tot e-books: er wordt gesteld dat jeugdleden worden uitgesloten van het aanbod, echter op het platform zijn diverse titels voor de jeugd beschikbaar. Daarnaast is het basisaanbod van e-books ook met het jeugdlidmaatschap beschikbaar. In aanvang stonden een aantal uitgevers dit niet toe, maar wij koersen nu op het handhaven van deze situatie en hanteren dit als voorwaarde voor deelname met e-book titels. Het jeugdlidmaatschap blijft dus wat ons betreft toegang geven tot het basispakket. Voor meer recente titels zijn wij in gesprek met uitgevers om een speciale ‘Lezen voor je Lijst’ app te ontwikkelen.

· Spotify voor e-books door uitgevers: In de eerste plaats gaat het hier naar verwachting eerder om een ‘Netflix-model’ waarbij je een vast abonnementstarief betaalt. Daarbij zal dit tarief uitkomen op ca. € 100 - 120,- per jaar en ook niet het aanbod van alle uitgevers representeren. Er zullen vast meer van dit soort initiatieven aankomen. Wij zijn ervan overtuigd dat het bibliotheekaanbod een volwaardige plek zal verwerven in het tijdelijk beschikbaar stellen van e-books.

En ook dat ons aanbod meer recente titels gaat bevatten. Dat gebeurt nu al.

Onze vergoedingen aan de uitgevers zijn meer dan ‘fair’ en ons gezamenlijk budget is significant (en stijgend). Bovendien leveren we zeer interessante informatie over (digitaal) leesgedrag aan de uitgevers, relevant voor het uitoefenen van hun vak. Door samen van onze e-bookdienst een succes te maken kunnen we dit argument straks ook omdraaien en uitgevers aangeven dat er geen noodzaak meer voor hen is een eigen ‘spotify voor e-books’ te ontwikkelen, omdat wij die al hebben plus 4 miljoen (potentiële) lezers!

· Koppeling met lidmaatschapsgegevens: het platform kan geen koppeling maken met bepaalde lidmaatschap-gegevens (zoals looptijd abonnement, openstaande boetes). Daardoor is het bijvoorbeeld niet mogelijk een lezer online te blokkeren of de looptijd van het e-bookpluspakket gelijk te schakelen aan de looptijd van het abonnement. Voor uitwisseling van ieder gegeven dient er een koppeling gerealiseerd te worden met de lokale bibliotheeksystemen en deze dienen ook nog real-time met elkaar in verbinding te staan. Dit is niet wenselijk en doelmatig (financieel, technisch). Bovendien mogen we wettelijk gezien geen 18 e-books in een pakket verkopen als we deze niet kunnen uitleveren. De 18 vooruitbetaalde e-books moeten dus door BNL online uitgeleverd kunnen worden, ook als iemand daarna geen lid meer is van de bibliotheek (of als die bibliotheek na betaling niet meer bestaat).

Voortgangsberichten e-books
Met een aantal geselecteerde bibliotheken hebben wij inmiddels afspraken gemaakt de door te voeren verbeteringen en uitbreidingen in alle rust deze zomer te testen en daar waar nodig aan te passen. Wij zullen u via voortgangsberichten eens in de drie, vier weken op de hoogte stellen van verbeterpunten en verdere ontwikkelingen. Met deze verbeteracties kunnen wij na de zomer vol vertrouwen landelijk de schijnwerpers zetten op het lezen van e-books van de bibliotheek.

Ik vertrouw erop dat ik u voor dit moment voldoende heb geïnformeerd,


Met een hartelijke groet,

STICHTING BIBLIOTHEEK.NL

Drs. D.J. van Leeuwen
Directeur

Read more…

Vorig jaar vlak voor Kerst hebben jullie een update kunnen lezen over de persoonlijke boekentips-widget die in samenwerking tussen Stichting Bibliotheek.nl en boekenliefde.nl werd gemaakt en is aangekondigd op de Bibliotheektweedaagse.

Inmiddels is de widget sinds enkele weken - met dank aan BNL - beschikbaar in de widgetstore. Sommige bibliotheken hebben de widget al opgenomen op hun website. De widget is bijvoorbeeld werkend te zien op de website van bibliotheek Langedijk.

Via de widget kunnen bezoekers van de bibliotheekwebsite drie dingen doen:

  1. Ze kunnen boeken die ze van plan zijn te lezen aanvragen.
  2. Ze kunnen een beoordeling geven aan geleende boeken en andere boeken die ze aan het lezen zijn. De waarderingen en reviews worden gedeeld met de bibliotheek, inclusief waarderingen via allerlei (mobiele) apps voor boekenliefde.nl.
  3. Ze kunnen persoonlijke boekentips bekijken en deze boeken direct aanvragen (via een link naar Aquabrowser, Bicat of de catalogus op de website).

Als optie kunnen bibliotheken via de widget ook gratis inleverattenderingen laten instellen.

Wederom fijne feestdagen gewenst en veel leesplezier in de Kerstvakantie,

Kees den Boogert

N.B. Bij een drietal bibliotheken gaf de widget een foutmelding ("Fout: error_Forbidden"). Dit lag aan een instelling in Drupal. Het probleem kon eenvoudig worden verholpen door 'ajax calls' voor anonieme gebruikers aan te zetten. Deze optie zou normaal gesproken aan moeten staan omdat anders geen enkel formulier werkt. Het BNL-Serviceteam kan dit ook regelen.

Read more…

App van de week: Vakantiebieb

Uit de beschrijving in iTunes:

VakantieBieb is een gratis App die het lezen van e-books voor iedereen binnen handbereik brengt. De App biedt toegang tot een lijst van vakantieboeken - voor volwassenen en kinderen - die de Bibliotheek speciaal voor de vakanties heeft geselecteerd. Met deze App kunnen de leukste vakantieboeken worden gelezen, gewoon op je smartphone of tablet. 


Gevarieerd aanbod 

Elke vakantieperiode wordt een nieuwe lijst van graag gelezen boeken klaargezet, van spannende thrillers en goede kinderboeken tot luchtige streekromans en verhalenbundels. Deze boeken zijn tijdens de vakantie te ‘lenen’ en te lezen. Tijdens de zomer is de VakantieBieb acht weken geopend en zijn de e-books dus ook acht weken beschikbaar. De periode rond de herfstvakantie, met hierin de kinderboekenweek, en rond de kerstvakantie duren beide vier weken. 
Zowel leden als niet-leden kunnen gebruik maken van het gratis aanbod. Het enige wat wel moet gebeuren is een eenmalige registratie nadat de App is gedownload. Daarna is het boekenaanbod tijdens de vakantieperiodes onbeperkt beschikbaar totdat de betreffende vakantieperiode voorbij is. 

De VakantieBieb is beschikbaar in de volgende periodes:

Zomervakantie 1 juli t/m 1 september 2013

Herfstvakantie30 september t/m 27 oktober 2013

Kerstvakantie9 december t/m 5 januari


Bezoek www.bibliotheek.nl/ebooks en vind meer informatie over het aanbod eBooks van de Bibliotheek.

Een aanvulling van iPadClub:

Hoewel de VakantieBieb-app is bedoeld als extra service aan de leden van de bibliotheek, is besloten de boeken ook toegankelijk te maken voor niet-leden. Deze gebruikers moeten zich dan wel aanmelden en inloggen, maar is er verder geen echt lidmaatschap of een rekening aan verbonden. Na aanmelden en bevestiging in de mail kun je meteen boeken downloaden. Momenteel staan er bijvoorbeeld een biografie over Roald Dahl, een informatief boek over de vastgoedfraude en Gossip Girl, een jeugdroman voor meiden van 15 tot 18 jaar. Voor iedereen lijkt er wat te lezen: van luchtige streekromans tot echte literatuur van bijvoorbeeld Jan Wolkers. Het totale actueel aanbod bedraagt meer dan 50 verschillende boeken. In de andere vakanties zouden dat er zo’n 15 zijn. Zoals bekend bij eBooks zijn de boeken in mum van tijd gedownloaden en nemen ze slechts een paar MB in.

Read more…

Help mee met DBpedia NL

De DBpedia is één van de belangrijkste Linked Open Data bronnen en is daarmee op dit moment de centrale bron van het Semantische Web. De DBpedia bestaat uit de belangrijkste begrippen en eigenschappen uit de Engelstalige Wikipedia die automatisch worden opgehaald. De verzamelde informatie uit de Wikipedia wordt op een gestructureerde manier vastgelegd en onderling verbonden. 

In het kader van de bouw van de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC) heeft Bibliotheek.nl het initiatief genomen om de informatie uit de Nederlandstalige Wikipedia via dezelfde techniek beschikbaar te maken als Linked Open Data. Via deze weg kan informatie uit de NBC verbonden worden met de informatie uit de Wikipedia en andere relevante bronnen. Samen met de Vlaamse collega's van Bibnet.be en de Universiteit van Leipzig is inmiddels NL DBpedia ingericht.  

Dit wil zeggen, de server is online, de software is ingericht en wordt verder ingeregeld maar dat is nog maar het begin. Om een goede aansluiting tussen de Wikipedia en de DBpedia te krijgen is het nodig om de Wikipedia pagina's te verbeteren en om vertaaltabellen in te richten in de DBpedia (mappingen). Hier is nog veel handwerk voor nodig.

Namens de initiatiefnemers doen wij dan ook bij deze een oproep aan enthousiaste vrijwilligers om hieraan mee te helpen. Op nl.dbpedia.org kun je meer lezen over dit project en hoe je kunt bijdragen, ga eens kijken en meld je aan!

Read more…

Library Camp komt naar Nederland op 31 maart

Collega's ontmoeten, bevragen en kennis delen staan centraal in LibraryCampNL (LibCampNL). Naar het succesvolle Britse voorbeeld LibraryCampUK wordt de bijeenkomst gehouden op zaterdag 31 maart 2012, in het Kohnstammhuis van de Hogeschool van Amsterdam.

 
LibCampNL is er voor iedereen die is geïnteresseerd in het moderniseren en transformeren van bibliotheken van welk type dan ook. Het is een gelegenheid om vragen te stellen, te discussiëren, te brainstormen, te verkennen, te ontdekken, te overtuigen, te dromen, te luisteren en het met elkaar oneens te zijn, te onderwijzen, te leren, te verbinden, en na afloop een borrel te drinken.

Programma en kosten
LibCampNL is een "unconference", waarbij de deelnemers aan het begin van de bijeenkomst beslissen wat het programma zal zijn. Er is vantevoren geen inhoudelijk programma, alleen een raamwerk-agenda. Je kunt je ideeën voor een sessie toevoegen via: http://www.libcamp.nl/sessies
De bijeenkomst (inclusief lunch) wordt gehouden in het Kohnstammhuis van de Hogeschool van Amsterdam. Er zijn geen kosten aan de dag verbonden, dank zij de sponsors: Bibliotheek Hogeschool van Amsterdam en Bibliotheek.nl.

Aanmelden
Ga naar de website: http://www.libcamp.nl/inschrijven Het maximum aantal deelnemers is 120.

Cake Camp
Om de gesprekken en creativiteit te bevorderen die dag wordt er ook een speciaal Cake Camp georganiseerd. Iedereen die wil bijdragen door een cake te bakken is van harte welkom. Meer informatie is te vinden op: http://cakecampnl.tumblr.com/

Organisatie
De organisatie is in handen van: Eric-Jan Dol, Jeanine Deckers (Bibliotheek Bollenstreek), Wilma van den Brink (Hogeschool van Amsterdam) en Janneke Staaks (Universiteit van Amsterdam)

Meer informatie?
 



 
Read more…

Van de website van Stichting Bibliotheek.nl:

"Het basispakket digitale content is op de ledenvergadering van 9 december j.l. vastgesteld, alsmede het bedrag dat daarvoor via het omslagstelsel in rekening gebracht zal worden (€ 0,20 per inwoner). De Inkoopcommissie heeft inmiddels alle bibliotheken hiervan op de hoogte gesteld."

Den Haag, 24 januari 2012 

Geachte Bibliotheek Directie en PSO Directie,

De Inkoopcommissie van de VOB, belast met de landelijke inkoop van het basispakket digitale content
ten behoeve van alle openbare bibliotheken, bericht u als volgt.

1. Besluit ledenvergadering
Op 9 december jl. heeft de ledenvergadering ingestemd met het bedrag van de omslag voor het
basispakket digitale content voor het jaar 2012, te weten € 0,20 per inwoner voor het werkgebied. In
de algemene ledenvergadering van 7 juni 2012 zal de Inkoopcommissie met een voorstel komen voor
het tarief in 2013. De verwachting is dat dit, met het oog op de toename van de inkoop van eBooks,
aanzienlijk zal stijgen. Indien de voorgestelde uitname uit het Gemeentefonds doorgang vindt zal dit
hiermee verrekend worden.

2. Lijst basispakket digitale content per 1 januari 2012
Voor deze lijst verwijzen wij naar de bijlage onder aan deze mailing.

3. Wijzigingen ten opzichte van 2011 per leverancier of dienst

3.1 LexisNexis
De Regionale Krantenbank is uit het basispakket gehaald omdat het gebruik te laag was en de kosten
per gebruik dus te hoog.
Vanaf 1 januari 2012 kunt u indien gewenst de Regionale Krantenbank, evenals andere producten van
LexisNexis, rechtstreeks individueel afnemen van LexisNexis.


3.2 CDR
MuziekWeb CDR
Deze dienst is vorig jaar (in 2011) overgegaan van het aanvullend pakket naar het basispakket. Het
betreft het hosten van MuziekWeb pagina’s in alle lokale/ provinciale Aquabrowsers, inclusief de
zichtbaarheid van het digitaal lenen van muziek. Deze dienst zit vanaf 2012 niet meer in het
basispakket dat vanuit het budget van de Inkoopcommissie wordt betaald, maar wordt met ingang van
2012 door Bibliotheek.nl betaald en aangeboden aan alle openbare bibliotheken. Feitelijk verandert er
dus niets ten aanzien van de beschikbaarheid van deze dienst.


4. Nieuwe aanwinsten in het basispakket
4.1 Muziek –- CDR in samenwerking met BNL
4.1.1 CDR – Muziekwebluister - 450.000 CD's te beluisteren in alle openbare bibliotheken
Muziekwebluister - de complete collectie van de CDR streaming te beluisteren in de bibliotheek met 5
connecties per basisbibliotheek.
Met Muziekwebluister komen meer dan 4,5 miljoen tracks beschikbaar voor de bezoekers van uw
bibliotheek. Muziekwebluister kan op de eigen computer(s) van de bibliotheek aangesloten worden
mits deze voldoen aan de gestelde technische voorwaarden (zie ook: www.muziekweb.nl/luister).
Naast het kunnen beluisteren van de complete collectie van de CDR biedt Muziekwebluister een schat
aan informatie over albums, artiesten en genres. Ook kan men de nieuwste releases vinden en
nieuwe muziekstijlen ontdekken.
Nu de Inkoopcommissie de kosten voor deze dienst vanuit het Inkoopbudget betaalt vervallen de
kosten die individuele bibliotheken voor deze dienst betalen.
Kijk voor meer informatie over Muziekwebluister op www.muziekweb.nl/luister.


Planning:
De aansluiting van Muziekwebluister in de biblotheken wordt in samenwerking met CDR gefaseerd
gerealiseerd. De komende maand wordt u hierover nader geïnformeerd.


4.1.2. CDR — Pilot Streaming muziek thuis beluisteren door leden van bibliotheken
CDR en Bibliotheek.nl ontwikkelen samen een streaming muziekdienst in de huisstijl en look & feel
van De Bibliotheek. Het huidige Digileen is daarvoor het vertrekpunt. Met de pilot Streaming muziek
thuis voor leden van bibliotheken wordt in het najaar van 2012 gestart. U wordt daar nog nader over
geïnformeerd.


4.2 Ebooks
4.2.1 Public Library Online
De Public Library Online is opgezet door de Engelse uitgever Bloomsbury. Met Public Library Online
hebben nu ook de Nederlandse openbare bibliotheken een portal om streaming eBooks aan
hun leden aan te bieden. Het gaat dus om online toegang zowel binnen als buiten de muren van
de bibliotheek, en geen download.


Welke boeken komen in deze portal te staan?

Er wordt gestart met een 40-tal Engelstalige boeken voor volwassenen en jongeren en met 

een tiental Arabische titels. Daarnaast worden nu al Nederlandse titels geacquireerd. BNL en de Inkoopcommissie zijn
hier mee bezig. Er blijkt voor Public Library Online veel animo bij schrijvers en diverse
individuele uitgevers. Titels die worden voorgesteld worden door een bibliotheek-reviewboard
beoordeeld. Indien het boek geschikt wordt bevonden wordt een contract gesloten tussen
auteur of uitgever en BNL. Het gaat daarbij om een onbeperkt gebruik voor de duur van in
beginsel één jaar tegen een vergoeding. Daarnaast komt het boek, indien gewenst, ook op
een gratis eBook app die ontwikkeld wordt. Dit laatste ook tegen een vergoeding.


Bibliotheken die schrijvers of uitgevers kennen die interesse hebben kunnen boeken
aanbevelen bij Lotte Sluyser lotte.sluyser@bibliotheekhaarlem.nl en Sander van Kempen
sander.vankempen@bibliotheek.nl.


In het eerste kwartaal van 2012 wordt de portal geschikt gemaakt voor de openbare bibliotheeksector.
Daarbij wordt een authenticatiesysteem ingebouwd. Het is de bedoeling dat bibliotheekleden zullen
kunnen inloggen door middel van A-select/ IAM. U zult nog nader geïnformeerd worden wanneer die
dienst beschikbaar komt en hoe u uw leden daarover kunt informeren.


4.2.2 Ebooks eregalerij
In april 2011 is de eBooks eregalerij gelanceerd. Deze is een groot succes. Binnenkort komt een
uitbreiding van de eBooks eregalerij met nog meer rechtenvrije eBooks beschikbaar. Ook wordt een
App en website ontwikkeld met gratis eBooks.


4.3 De Slimme Nieuwslezer NT1 2012 van Edia
Er is een 1-jarige overeenkomst gesloten voor het afnemen van 2000 logins per medio februari 2012.
Deze logins zijn bedoeld voor gebruik door bibliotheekleden. Zij kunnen een activeringscode (token)
ontvangen waarmee zij zich kunnen registreren. De Nieuwslezer NT1 wordt beschikbaar gesteld via
het adres http://nieuwslezer.bibliotheek.nl en kan ook thuis worden gebruikt.
Er is een aantal bibliotheken dat op dit moment een tijdelijke licentie op de Slimme Nieuwslezer NT1
heeft die alleen binnen de muren van de bibliotheek geldt. Als tegemoetkoming wordt de bestaande
licentie van deze bibliotheken, voor de duur van het individuele bibliotheekcontract met Edia,
uitgebreid met thuisgebruik. En de reeds bestaande accounts zullen zodra het contract afloopt
automatisch worden gekoppeld aan een login. Binnenkort ontvangt u nog informatiemateriaal over
hoe de administratie rond de logins gaat werken en te verspreiden communicatiemateriaal.


5. Ontsluiting van de content in de nieuwe infrastructuur van Bibliotheek.nl en 'thuisgebruik'
De komende maanden wordt de meeste content uit het basispakket nog ontsloten via de Aquabrowser
van SerialsSolutions. In de loop van 2012 zal de landelijke infrastructuur van Bibliotheek.nl gereed
komen. Onderdeel daarvan is de Digital Content Repository (DCR). Via de DCR zal de content
ontsloten gaan worden. Met de leveranciers worden afspraken gemaakt op welke manier de content in
de nieuwe infrastructuur binnen de look & feel van Bibliotheek.nl beschikbaar wordt gesteld. Ook het
gebruik van de content 'extra mura' (thuisgebruik) en de condities waaronder dat mogelijk is worden
dan meegenomen. In dat opzicht moet 2012 nog als een overgangsjaar worden gezien.


6. ‘Thuisgebruik’ NBD bestanden
De Inkoopcommissie en NBD hebben hierover nog geen collectieve afspraken gemaakt. In de eerste
helft van 2012 zullen zij onder meer hierover weer met elkaar in gesprek gaan. Mochten bibliotheken
reeds individuele overeenkomsten inzake het 'thuisgebruik' zijn aangegaan dan zullen deze overgaan
naar de landelijke regeling zodra die tot stand zal zijn gekomen. Dat is vorig jaar reeds afgesproken
door NBD en de Inkoopcommissie. In de individuele overeenkomst heeft NBD daar een bepaling over
opgenomen.

Tot slot verzoek ik u deze mail door te sturen naar de medewerker(s) binnen uw organisatie die
verantwoordelijk is (zijn) voor de dienst digitale content.

Met vriendelijke groet,
de Inkoopcommissie van de VOB,
Hans van Velzen, voorzitter
Lotte Sluyser, lid
Diederik van Leeuwen, lid
Sander van Kempen, adviseur
Clementine Bevers, secretaris

Read more…

Visie op de landelijke infrastructuur

Op vrijdag 9 december a.s. verzorgen Johan Stapel en ik op de Bibliotheek tweedaagse in Groningen een minisessie over de visie op de landelijk digitale infrastructuur. Bij deze een link naar de presentatie die we voor deze sessie samengesteld hebben.

Centraal in de presentatie staat het begrip verbinden, op verschillende niveau's laten we zien hoe de verschillende componenten van de landelijke digitale infrastructuur verbindingen tot stand brengen.

Aan de hand van concrete voorbeelden worden de volgende verbindingen toegelicht:

  • - mensen met kennis en verbeelding
  • - mensen en mensen
  • - mensen en bibliotheken
  • - bibliotheken en bibliotheken
  • - bibliotheken met de wereld

Voor het kunnen maken van deze verbindingen hebben we slimme, flexibele componenten die op allerlei manieren inzetbaar zijn. In de presentatie is dit gesymboliseerd door de verschillende infrastructuur componenten als LEGO blokken voor te stellen.

De sessie beginnen om 11:30 en 12:30, iedereen is van harte welkom, we kijken er naar uit om met jullie van gedachten te wisselen. Wie komt kan rekenen op een toepasselijk aardigheidje...Uiteraard is de reactie van iedereen meer dan welkom, ook als je niet naar Groningen afreist.

Read more…

Beste collega, webmaster, bibliotheeknerd, beheerder van een bibliotheek website,

Onderstaande oproep doe ik nogmaals (maar nu hier ipv via de mail) als voorzet om te peilen of een dergelijk initiatief gedragen wordt onder de bibliotheken die met Joomla! werken en is zeker niet bedoeld als kritiek jegens Bibliotheek.nl.

Speel deze oproep svp door aan degene binnen jouw organisatie die hier over gaat! 

Joomla!-bibliotheken

Wij beheren allemaal een bibliotheekwebsite die draait (of gaat draaien) op het Joomla!-CMS en wij allen wachten op de officiële Joomla! template van Bibliotheek.nl die o.a. was toegezegd tijdensde laatste Joomlabibliotheken-bijeenkomst. Een template die niet persé meteen alle widgets hoeft te kunnen vertonen, maar gewoon op onze huidige website kan worden geïnstalleerd, zodat onze website en die van alle ander bibliotheek-websites die op Joomla! draaien er alvast volgens de nieuwe huisstijll uit komen te zien.

Maar..

De situatie is echter als volgt: Bibliotheek.nl zal geen templates voor Joomla!, BartCMS en Drupal gaan ontwikkelen, maar een plugin die ervoor moet zorgen dat wij de widgets kunnen vertonen.

Wildgroei is zonde

Ondertussen zie ik een wildgroei aan Joomla! templates verschijnen in bibliotheekland.Sommige daarvan in lijn met onze gezamenlijke huisstijl, maar steeds meer templates wijken daar erg van af en dat zorgt ervoor dat wij allemaal onprofessioneel overkomen.

Kosten

Gezien wij nu allemaal hetzelfde wiel moeten gaan uitvinden, nu duidelijk is dat er helemaalgeen template komt, kost het ook nog eens onnodig veel geld en tijd. Dit behoort niet onze bedoeling zijn.

Mijn voorstel:

● Gezamenlijk een template ontwikkelen dat zo veel mogelijk in lijn is met de huisstijl van bibliotheek.nl. Ofwel: De ultieme tussenoplossing tot de officiële WCMS klaar is.

● Deze template op termijn ter beschikking stellen aan de financieel minder sterke bibliotheken. Daarmee zorgen wij ervoor dat zoveel mogelijk bibliotheken ons gezamenlijk merk goed en sterk kunnen verspreiden en dat wij zo allemaal professioneel overkomen.

Widgets

Die widgets komen later wel. Wat wij nu als Joomla!-bibliotheken nodig hebben is een goedwerkende en goed ogende template die wijzelf, met weinig moeite, zo snel mogelijk kunnen inzetten. Sommige bibliotheken dienen (ivm de subsidie) wel de plugin te installeren..

Waar dient deze template aan te voldoen?

● Ontwerp in lijn met huisstijl van bibliotheek.nl. (Voorbeelden en ontwerp zijn al bekend.)

● De optie om te kiezen uit de voorgeschreven font (voor de bibliotheken die dit al hebbenaangeschaft) en Google fonts (gratis te gebruiken) die in lijn zijn met de huisstijl vanbibliotheek.nl.

● Door jullie zelf te bepalen uit hoeveel kolommen de website bestaat (instellingen via de backend) en zoveel mogelijk andere instellingen.

● Zoveel mogelijk componenten en modules verwerkt in de stylesheet, om zo voor een éénlijnige look&feel te zorgen.

Extra’s

● Optie op een schone/nieuwe installatie met demonstratie-artikelen en module’s. Dan dien je alleen enkele modules en artikelen aan te passen (adresgegevens,openingstijden, etc.) voor een nette en werkende bibliotheekwebsite. Dit maakt het ook toegankelijker voor bibliotheken die nog niet op Joomla! draaien, maar wel zo snel mogelijk een nieuwe website willen moeten. :)

Doe mee!

1. Wil jij met jouw bibliotheek hieraan meedoen?

2. Heb je nog budget?

3. Is er behoefte aan een wiki waar wij alle componenten, modules, tips en handleidingenkunnen verzamelen?

4. Welke Joomla!-versie gebruik jij? 1.5, 1.6, of 1.7? (Mijn persoonlijke voorkeur geniet om met deze actie allemaal te upgraden naar 1.7 ivm veiligheid en mogelijkheden.)

5. Welke catalogus gebruik jij? BiCat? C-wise? etc. etc.

Mail mij jouw reactie zo spoedig mogelijk naar: mbergsma@bibliotheekwaterweg.nl

Groeten,Marcus Bergsma

Webmaster Bibliotheek Waterweg

 

PS. Als wij nu gezamenlijk een template ontwikkelen; geven wij Bibliotheek.nl meer tijd hun template nog beter te ontwikkelen. :) Prachtige win win win win win win situatie!

PPS. Wacht even Marcus.. Lees ik nou dat je de template die wij gezamenlijk willen ontwikkelen vrij wil geven aan alle bibliotheken die op Joomla! draaien? Maar wij betalen ervoor?! Ja. Zolang er websites zijn die wel het nieuwe logo dragen, maar er verder niet goed uitzien; zien wij er allemaal niet goed uit. Het is toch de bedoeling dat wij allen het merk “Bibliotheek.nl” goed op de markt gaan neerzetten. Uiteraard beslis je zelf of je met dit initiatief meedoet, maar het is ronduit zonde om allemaal zelfstandig hetzelfde wiel uit te gaan vinden.

Read more…

Hoewel de werkelijkheid volgens mij grijs is wordt er op het gebied van digitale ontwikkelingen vooral zwart of wit gedacht. Aan de witte, optimistische, kant vind je bijvoorbeeld auteurs als Kevin Kelly (What Technology Wants), Nick Bilton (I Live in The Future) en Jeff Jarvis (Public Parts). Schrijvers als Sherry Turkle (Alone Together), Nicholas Carr (The Shallows), Jaron Lanier (Your Are Not a Gadget) en Andrew Keen (The Cult of The Amateur) benadrukken vooral de negatieve gevolgen van internet, social media etc. Al deze schrijvers hebben op hun manier natuurlijk een beetje gelijk.
 
Speelt het internet juist dictators in de kaart?
Afgelopen 26 september kwam bij VPRO's tegenlicht de Wit-Russische schrijver Evgeny Morozov, auteur van 'The Net Delusion', aan het woord. Mozorov, eentje van het pessimistische soort en zeer teleurgesteld in de opbrengsten van het internet, wijst er in zijn boek onder andere op dat het internet doorgaans helemaal niet bijdraagt aan democratisering van de wereldbevolking maar juist dictators in de hand speelt. Mozorow werd in de uitzending geconfronteerd met een aantal beelden uit heden en verleden waar hij direct commentaar bij leverde. In één van de passages kwam filosoof Peter Sloterdijk aan het woord die iets vertelde over de veranderingen rondom het begrip revolutie.  

Zijn bibliotheken bolwerken van conservatisme?
Sloterdijk stelt dat in West Europa in de afgelopen paar eeuwen de veranderingsgezinde bevolking revolutie predikte t.o.v. een conservatieve regering terwijl in de huidige tijd het vooral een groepje dominante grote bedrijven is die permanente revolutie predikt t.o.v. een onverschillige conservatieve bevolking. Ik vond het wel een mooi beeld wat Sloterdijk schetste, een beeld dat je ook best op bibliotheken kunt projecteren. Immers, zijn bibliotheken in hun functioneren met gebouw en medewerkers niet een afspiegeling van de samenleving waarin ze opereren? En kun je in die zin niet rustig stellen dat Bibliotheken eigenlijk allesbehalve bolwerken van innovatie zijn en juist garant staan voor bestendig conservatisme? Het fragment met Sloterdijk leerde mij in ieder geval meer over de gereserveerde houding van de bibliotheken t.o.v. de digitale vernieuwing die Bibliotheek.nl aan het realiseren is.

VOB Commissie Digitale Bibliotheek
Dat digitalisering zeer verschillende beelden oproept werd voor mij nog eens bevestigd toen ik een paar weken geleden aanwezig was bij de Commissie Digitale Bibliotheek van de VOB, één van de vier commissies die het VOB-bestuur voorziet van beleidsadviezen. De commissie Digitale Bibliotheek houdt zich momenteel bezig met het ontwikkelen van een branchevisie op de Digitale Bibliotheek en tijdens de vergadering werd een concept visiestuk besproken. Dat visiestuk vind ik heel boeiend omdat de digitale bibliotheek door de Commissie Digitale Bibliotheek in een veel breder maatschappelijk kader wordt geplaatst. De Commissie is tamelijk optimistisch over de digitale bibliotheek en rept van de vele kansen die bibliotheken krijgen om dankzij digitale toepassingen hun burgers via cocreatie te betrekken bij het bibliotheekproces en ze op een hoger level qua burgerschap te brengen. Opvallend vind ik het dat in het stuk bibliotheken en bibliotheekmedewerkers worden opgeroepen om mee te gaan in de vernieuwingsdrang van de burger. Maar hoe groot is die vernieuwingsdrang van de burger dan eigenlijk vraag ik me dan met Peter Sloterdijk af?

Library School
De VOB-commissie zoekt in haar visie aansluiting bij het gedachtengoed van de donderdag j.l. geopende Library School van Rob Bruijnzeels. Heel interessant omdat het VOB-bestuur zich net als het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken juist in beleefde bewoordingen had gedistantieerd van de Library School. Zelf draag ik overigens de Library School een warm hart toe, laat daar geen misverstand over zijn. Volgens de website is de Libraryschool "een inspirerende en professionele leer- en werkgemeenschap waar werken, leren en innoveren aan elkaar gekoppeld zijn".  Library School doet erg denken aan de Library 2.0 beweging in de VS en is in die zin dus eigenlijk meer een beweging dan een school. Een beweging die nadrukkelijk aansluiting zoekt bij de traditionele kernwaarden van de bibliotheek en die de individuele persoonlijke ontwikkeling van mensen centraal stelt. Verder laat Libraryschool zich zeer breed inspireren en schuwt daarbij ook bijvoorbeeld meer spirituele inspiratiebronnen zoals het gedachtengoed van Benedictus van Nursia niet. En over de visie van de Library School op de digitale bibliotheek: die is in ieder geval alles behalve technology driven.

Wie heeft de regie?
Tijdens het bijeenkomst bij de Commissie kwam ter sprake wie nou eigenlijk de regie heeft over de Digitale Bibliotheek. Heeft ons Sectorinstituut die regie? Of moet dat juist Bibliotheek.nl zijn? Of is het de Commissie Digitale Bibliotheek die de regie zou moeten nemen? En hoe zit het met de 'Inkoopcommissie voor digitale content' en de 'Stuurgroep eBooks'? Wie stelt de kaders? En houdt men zich aan de gestelde kaders? Voor wie daar meer over wil weten verwijs ik naar de nieuwsbrieven van Wim Keizer. Het is Wim's raison d'être om over dit soort onderwerpen na te denken.

De aantallen blijven tellen
Een ander interessant gespreksonderwerp ging erover of de digitale bibliotheek een opzichzelfstaand fenomeen is of vooral bedoeld om de fysieke bibliotheek te ondersteunen. Daar werd in de commissie verschillend over gedacht. Zelf denk ik dat hoogwaardige digitale ondersteuning van de fysieke bibliotheken in ieder geval belangrijk is. Zeker in het huidige gedecentraliseerde bestel. Lokaal wordt de bibliotheek nu nog vooral afgerekend op het gebruik van de fysieke vestiging uitgedrukt in kale gebruikscijfers en niet op de kwaliteit van de backoffice of van de sophisticated digitale dienstverlening. Dus hoge aantallen bezoekers, leden en uitleningen zijn van levensbelang voor de bibliotheek. Die bereik je alleen met goede service en gemaksdiensten. De Digitale Bibliotheek en daarvan afgeleide digitale diensten kunnen daar in ieder geval een belangrijke bijdrage aan leveren.

Lees nog eens een boek
Terug naar Evgeny Mozorov en Peter Sloterdijk en de alledaagse grijze realiteit. Wellicht is het zo dat het internet minder heeft bijgedragen aan de democratisering van de burger dan iedereen zou verwachten. Dat maakt de fysieke bibliotheek als bolwerk van democratie des te belangrijker. Maar lang niet iedereen denkt zo als Mozorov. Veel wethouders geloven heilig in de positieve effecten van de voortschrijdende digitalisering en zien daarin helaas een kans om de lokale bibliotheek een kopje kleiner te maken en zo een leuk bedrag op de begroting te besparen. Zo heeft ieder voordeel z'n nadeel. Volgens Sloterdijk hoeven we van de burger echter geen revolutie te verwachten. Dus in de lokale werkelijkheid van stad en dorp zal het met die digitale ontwikkeldrang van de burger waarschijnlijk zo hard niet gaan. Kortom het is goed om alert te blijven en de kop erbij te houden, maar blijf vooral ook rustig en lees nog eens een boek. Ik stel voor om er eentje uit het in dit artikel verwerkte leeslijstje te kiezen. Het grootste deel van de titels zal vanwege de actualiteit echter helaas niet leverbaar zijn via de lokale bibliotheek:)
Read more…

BNL-blog: Opstarten na de zomervakantie


Vóór mijn vakantie ging veel van de berichtgeving op internet over Google’s nieuwe en slimme sociale netwerk ‘Google Plus’ dat volgens mij ook voor onze bibliotheken veel mogelijkheden biedt. Na m’n vakantie staat Google nog onverminderd in de belangstelling dankzij gekissebis met o.a. Apple en Microsoft over patenten en de inlijving van mobieltjesfabriek Motorola. Gelukkig haalde ook de bibliotheek het landelijke nieuws dankzij de opening van de Stationsbibliotheek in Haarlem. Een mooie innovatie die wat mij betreft eigenlijk 10 jaar geleden al had moeten worden geïntroduceerd maar beter laat dan nooit. Mijn vakantie in de Franse Pyreneeën was heel plezierig. Zelden zo’n mooie omgeving gezien, overal fraaie vogels, vlinders en andere kriebelende fauna, bloemen, groene bergen, weidse uitzichten. Terug in Nederland doen al die ingekeerde haastige in grijstinten geklede mensen ‘s-morgens op de Haagse Turfmarkt me weer naar de volgende zomervakantie verlangen. Gelukkig past een mens zich wonderbaarlijk snel aan. Bij Bibliotheek.nl is de vakantieperiode nog niet helemaal afgelopen dus je zou verwachten dat veel werkzaamheden stil zijn komen te liggen. Echter, niets is minder waar. 
 
Corporate website is naslagwerk 
Sinds 10 augustus bijvoorbeeld is de nieuwe corporate website van Stichting Bibliotheek.nl in de lucht. Deze website draait net als de eerder gelanceerde Digitale Etalages en de Eregalerij eBooks op de WLWI (white label website infrastructuur), geen gewone websites dus maar Websites as a Service oftewel WaaS-sites, die hopelijk straks door alle bibliotheken zullen worden gebruikt. De nieuwe digitale thuisbasis van Bibliotheek.nl is een overzichtelijk naslagwerk geworden. Complimenten voor de trekker van deze site, BNL’s Martine Koenders! Alle informatie over producten, diensten, contactinformatie etc. vind je overzichtelijk ondergebracht achter een navigatiestructuur die ook uitgangspunt is voor de later op te leveren websites voor bibliotheken. Stichting.bibliotheek.nl is nadrukkelijk een bétaversie, er zullen de komende tijd nog de nodige verbeteringen worden aangebracht.
 
Widgetstore
Verder is ook de widgetstore voor bibliotheken live gegaan. Dat is de etalage waar webmasters straks uit een groeiende verzameling widgets kunnen kiezen om de website-as-a-service verder functioneel aan te kleden. Deze widgetstore is te vergelijken met de gadget-afdeling van Google maar dan alleen voor bibliotheken en niet voor eindgebruikers. Kortom, de widgetstore is een echte B2B oftewel ‘business-to-business’ service voor bibliotheken.
Voor wie meer wil weten over widgets verwijs ik maar naar een ouder stuk van mij op m’n persoonlijke weblog. Widgets gaan een cruciale rol vervullen binnen de White Label Website Infrastructuur. De nieuwe websites zouden zonder widgets maar een kale bedoening zijn. Eigenlijk is alle functionaliteit die je op een moderne site kunt verwachten in de nieuwe situatie ondergebracht in widgets die in later instantie ook uitplaatsbaar zullen zijn naar externe sites zoals de bekende sociale netwerken.

Divers goed nieuws
Valt er verder nog wat te melden? Jazeker! Om wat voorbeelden te noemen: versie 1.1 van de Nationale Bibliotheek Catalogus is door leverancier ‘Finalist’ opgeleverd. Concreet gaat het om een koppeling met de GGC (Het Gemeenschappelijk systeem voor catalogiseren en metadatamanagement in Nederland). Het is een voor het functioneren van de NBC essentieel onderdeel, zeg maar de carburateur van de NBC, voor het grote publiek helaas onzichtbaar, maar wel zo nuttig dat het een tractatie voor alle medewerkers van BNL waard was.

Verder vind ik het ook goed nieuws dat Infor, de leverancier van het Vubis ILS,  in afstemming met BNL mooie online betaalfunctionaliteit heeft gebouwd die straks in de WLWI ingepast kan worden. Het systeem wordt nu getest bij Bibliotheek Breda. Mooi om te zien dat er steeds meer samenwerking ontstaat bij de ontwikkeling van de Digitale Bibliotheek!

Bijzonder goed nieuws vind ik het dat er flinke stappen zijn gemaakt om het beheer van de Digitale Bibliotheek goed te regelen met de PSO’s. Meer informatie hierover op de nieuwe website.

Ook op het ebookfront valt goed nieuws te melden: de gesprekken tussen de Stuurgroep eBooks en de ‘Groep Algemene Uitgevers’ (behartigt de belangen van de Nederlandse boekenuitgevers van literatuur, kinderboeken en non-fictie) zijn weer opgestart. In m’n volgende stuk wil ik hier eens wat dieper op ingaan.
Tot slot vraag ik nog even aandacht voor de sluitingstermijn voor aansluitsubsidie. Die staat op 1 september a.s. en er zijn nog een flink aantal bibliotheekorganisaties die geen aanvraag hebben ingediend!
Read more…

BNL-blog: Blogpauze




Ook bij Bibliotheek.nl is de vakantie aangebroken. Mailtjes die ik verstuur genereren een flink deel geautomatiseerde antwoorden. Dat betekent ook dat nu geproduceerde blogteksten door velen niet meer gelezen zullen worden en dat is een bijzonder treurig lot voor een schrijver die het van de actualiteit moet hebben. Wie leest er immers oude blogs? Echt spul om tranenthee van te zetten.

Kortom, ik las een korte blogpauze in en ga met vakantie. Waarheen weet ik nog niet. In ieder geval blijf ik niet in Nederland waar op het moment van dit schrijven een eindeloos durend regenfront overtrekt. Mijn vakantiebestemming kan gelukkig op de dag van vertrek nog bepaald worden. Kwestie van stug doorrijden in zuidelijke richting en de tent opzetten als de zon weer schijnt. In augustus hoop ik dan bijvoorbeeld teksten te kunnen produceren over de nieuwe corporate website waar nu driftig door Martine Koenders c.s. aan de vulling wordt gewerkt of over de widgetstore die zo’n prominente plaats krijgt binnen de WLWI en dan kunnen we het wellicht ook hebben over de hooggespannen verwachtingen die er bij velen zijn t.a.v. het project Digitale Bibliotheek. En wie krijgt de primeur voor de nieuwe Website As a Service? Leuke dingen om over te schrijven!

Voor nu wens ik m’n lezers een fijne vakantie toe met veel tijd voor ‘dikke pillen’ of voor een electronische variant van de dikke pil, de dikke ‘e-pil’. Kan de beloofde ‘ebookpilot’ wellicht tijdens mijn vakantie nog geregeld worden? Dat zou handig zijn. Want ik neem geen genoegen met een digitale Max Havelaar of Camera Obscura als ontspanningslectuur. Of moet ik toch ook nog een Google ebookreader gaan aanschaffen zodat ik tenminste op een gemakkelijke manier aan Nederlandstalige ebooks kan komen. Maar ook Google stelt mijn geduld danig op de proef door de zo lang verwachte Europese lancering van de Googlewinkel voor ebooks steeds maar uit te stellen. M’n Kindle-reader (met o.a. Nederlandstalige gehackte epubtitels) stop ik sowieso in de bagage evenals een paar nog ongelezen papieren boeken. De iPad en de laptop mogen echter niet mee want voor je het weet zitten de kids de hele dag Angry Birds te spelen in plaats van een partijtje badminton of pingpong of een gezond uitputtende beklimming van een bergtop. Mail me alsjeblieft niet. Ook niet via Twitter DM. Facebook, Linkedin of Google Plus. Ik zal van mijn kant ook geen spoor nalaten van Foursquare inchecks of Google Latitude locatiemeldingen.
Jan is de komende drie weken unplugged.

Foto: ‘This House is Empty Now’ door Bert G. Kaufmann
Read more…

Ongeveer 2 miljoen kinderen in Nederland zijn lid van de bieb. Al deze 2 miljoen leden maken deel uit van Generatie Y, de digitale generatie, en zijn lid dankzij het gratis lidmaatschap én de intensieve band tussen bibliotheken en scholen. Maar tegelijkertijd kun je stellen dat actief bibliotheekgebruik voor Generatie Einstein of Generatie Y geen vanzelfsprekende zaak meer is. Dat heeft met allerlei zaken te maken. Gen Y leest sowieso minder van papier. Belangrijker nog is het gegeven dat Gen Y principieel sociaal is ingesteld. Sociale interactie is voor Gen Y absoluut het allerbelangrijkste, waarbij digitaal contact nog belangrijker lijkt dan real life contact. Generatie Y is vergroeid met de smartphone. Een groot deel van de tijd gaat op aan High Speed Messaging. De bibliotheek staat echter beslist niet op één bij Gen Y. Bibliotheken mogen dan laagdrempelige publieke instellingen zijn voor iedereen, ondanks dappere pogingen om actief te worden op Twitter en Facebook zijn bibliotheken qua sociale interactie tamelijk zwakontwikkeld en verder verre van participatory en High Speed. In algemene zin dan, er zijn natuurlijk uitzonderingen. Ook bibliotheekgebruik op latere leeftijd zal voor Gen Y zeker geen vanzelfsprekende zaak zijn. Niet vroeg geleerd is immers net zo min oud gedaan.

Jeugd binden en behouden
Kortom bibliotheken staan voor de grootste uitdaging in hun bestaan om ook deze generatie door middel van aansprekende producten en diensten te binden/behouden. Die producten en diensten zullen in niet geringe mate digitaal moeten zijn én vooral sociaal. Want digitale diensten zonder sociale component, zijn al bij voorbaat bestemd om te mislukken. Een paar blogs geleden schreef ik over de manier waarop Jeugdbibliotheek.nl later dit jaar onderdeel gaat worden van de White Label Website Infrastructuur. Daarbij gaat het niet over het één op één overzetten van content of functionaliteit. Eigenlijk wordt er dan gewoon opnieuw bedacht hoe bibliotheken het beste jeugd & jongeren kunnen bereiken via de nieuwe website (as a service). Ook een ‘oud’ BNL-product als Leesplein moet een plekje moeten krijgen binnen de nieuwe structuur. Ook voor Leesplein geldt dat er kritisch moet worden gekeken wat er wel en niet over zal kan gaan naar de nieuwe omgeving en hoe je vervolgens die content het beste kunt aanbieden.

De migratie van Leesplein
Leesplein zit nu in een geheel eigen digitale omgeving met eigen cms en database die technisch worden beheerd door iContact. Verder zijn er ook nog een aantal ‘spinoffs’ van Leesplein in de lucht zoals Mijnstempel.nl, Jongerenliteratuurplein.nl en Boekenjeugdgids.nl. Een nader onderzoek (gedaan door Leon Degeling en Jeroen Barendregt) op de structuur van Leesplein heeft in ieder geval uitgewezen dat de content van Leesplein absoluut waardevol is maar dat de database niet zomaar overgezet kan worden naar de centrale Digital Content Repository van de WLWI. Kwestie van technische incompabiliteit. Vandaar dat de migratie dus in twee fasen zal plaatsvinden. In een nog later stadium kan de content dan gelinkt worden aan de titels uit de Nationale Bibliotheek Catalogus en verder verrijkt vanuit de ‘open index’. En dan is het cirkeltje mooi rond. Uiteindelijk krijg je na een zoekactie naar jeugdtitels in de NBC, voortaan de Leespleincontent (én nog veel meer interessante content) vanzelf mee bij de zoekresultaten. Wel iets voor later, 2012, dus.

Mannen, Laptops en Geeltjes
Je zult je wellicht afvragen hoe dat nou precies gaat met zo’n migratie. Vorige week kreeg ik n.a.v. de kickoff van het project Jeugd een aardig kijkje in de ontwikkelkeuken van BNL. Die kickoff vond plaats in de KB waar dagelijks een flinke ploeg programmeurs voor BNL druk bezig is met de realisatie van de Digitale Bibliotheek. Twee uiterst sober ingerichte ruimtes met tafels, geconcentreerd werkende mannen en laptops. Grote prikborden aan de wand waarop honderden ‘geeltjes’ met klussen zijn verdeeld in ‘doen’, ‘in behandeling’ en ‘afgehandeld’. Wie vindt dat het allemaal niet genoeg opschiet bij BNL moet voor de grap maar eens kijken op het bord ‘afgehandeld’ met honderden over elkaar geplakte geeltjes. De nieuwe digitale bibliotheek is écht wat anders dan een nieuwe keuken.

Jeugd krijgt duidelijk onderscheiden plaats
Niet al het ontwikkelwerk wordt door BNL zelf verricht. In het geval van Jeugd is weliswaar veel voorwerk al door BNL gedaan, maar het ontwikkelen van widgets en bijbehorende templates, stylesheets etc. zal door internetbureau Mirabeau worden verzorgd. Er is een indrukwekkend aantal mensen bij zo’n project als jeugd betrokken. Bij de kickoff waren namens Mirabeau een ‘informatieanalyst’, een ‘interactieontwerper’, een ‘technisch consultant’ en een ‘projectmanager’ aanwezig. Namens BNL waren Leo Schutte, project manager WLWI, Leon Degeling, functioneel architect en ikzelf in een nieuwe rol voor BNL (die van ‘Productowner Jeugd’) aanwezig. Zo leer ik er wekelijks nieuwe woorden bij waarmee ik de buurman kan imponeren. Interactie Ontwerper Tamara Teunissen van Manen, die al aardig wat voorwerk had verricht, leidde de bijeenkomst. Tamara’s schetsen geven mij in ieder geval voldoende hoop en vertrouwen dat Jeugd straks binnen de Digitale Bibliotheek een duidelijk onderscheiden plaats kan innemen. Voor de rest zal ik mij als product owner sterk maken dat jeugddiensten van BNL straks sociaal, participerend en interactief zullen zijn. Wie hierover ideeën heeft nodig ik nadrukkelijk uit om die met mij te delen!

Foto: Mensajando door Raunov

Read more…

BNL-blog: Duidelijkheid

Ieder mens heeft behoefte aan duidelijkheid. Liefst maximale duidelijkheid. Duidelijkheid geeft richting. Als zaken duidelijk zijn dan weet je tenminste waar je aan toe bent. Duidelijkheid maakt het mogelijk om je als mens fatsoenlijk voor te bereiden op zaken. Helaas is het zo dat zaken pas duidelijk worden als je een concreet eindbeeld kunt maken. Bij het bouwen van een huis ligt dat vrij eenvoudig. Bij het ontwerpen en realiseren van ICT-projecten ligt dat veel gecompliceerder. Het eindbeeld is vaak wat diffuus en zelfs als je met uitgebreide requirements werkt is er bij grote projecten nog steeds sprake van voortdurend voortschrijdend inzicht.

Huis op bestelling
De realisatie van de landelijke Digitale Bibliotheek is alles behalve het bouwen van een ‘huis op bestelling’. Feitelijk gaat het ook niet alleen om het huis maar ook over het ontwerp van het gebied om het huis, inclusief de ontsluiting en aansluiting op riolering, wegennet etc. Kortom weinigen zullen zich een precieze voorstelling kunnen maken van wat er als bouwwerk in totaliteit opgeleverd moet gaan worden. En waar het eindbeeld diffuus is ontstaan al snel verschillende percepties.

Percepties
Zoals ik eerder al in dit verband op m’n eigen blog schreef naar aanleiding van de NBC: ook van de verschillende deelprojecten bestaan er uiteenlopende percepties. Al met al heeft dat tot gevolg dat er in bibliotheekland voortdurend om meer duidelijkheid over de Digitale Bibliotheek wordt gevraagd. Goede en tijdig verstrekte informatie is dan van wezenlijk belang. Het HEC-rapport wees er in die zin terecht op dat er bij Bibliotheek.nl wat betreft het onderwerp communicatie best wat verbeterd kon worden. De BNL-blog vervult daar hopelijk een rol in. Maar er zijn binnen BNL meer mensen die verhelderende documenten maken. Onlangs werden een aantal zeer informatieve documenten gepubliceerd op de homepage van Stichting BNL waarvoor ik hier nog eens extra aandacht wil vragen.

Jaarplan 2011 en Update 2011
Wie op zoek is naar een totaalbeeld van de producten, diensten, activiteiten, rollen en verantwoordelijkheden van Bibliotheek.nl kan het beste een paar uurtjes leestijd vrijmaken voor het Jaarplan 2011. Dertig pagina’s vol interessante en ook zeer leesbare informatie over het reilen en zeilen van BNL in 2011 met een doorkijkje naar de toekomst. Het Jaarplan is prima bruikbaar als naslagwerkje en ook de lijst met afkortingen en begrippen op pagina 30 kan ik u van harte aanbevelen. De Update 2011 daarentegen is een zeer gecomprimeerd en fraai vormgegeven boekje voor iedereen met interesse in de Digitale Bibliotheek en bevat informatie over de belangrijkste onderdelen van de Digitale Bibliotheek. De Update is als PDF wat lastig leesbaar (vergrootglas noodzakelijk), gelukkig is de printversie gratis te bestellen bij officemanager Corry Stubbe.

Aansluiten maar
Het document ‘Aansluiting op Bibliotheek.nl’, geschreven door marketingmanager Dirk Houtgraaf,  is vooral bedoeld voor de beleidsmakers en beslissers in Bibliotheekland maar is ook goed leesbaar voor iedereen die verder in het project geïnteresseerd is. Dirk wijst terecht nog eens op het vertrekpunt voor de Digitale Bibliotheek: de Agenda voor de Toekomst. Het aansluitingsdocument beschrijft verder in eenvoudige bewoordingen de ‘waarom-’ (waarom zou je aansluiten en wat zijn de voordelen), ‘wat- (waar gaat het precies over en hoe ziet het er uit)’, ‘hoe’- (op welke wijze kan er aangesloten worden kortom, de opties) en ‘wanneer (hoe verloopt de planning)’-vragen van het project. Het laatste hoofdstuk over widgets en de widgetstore is onvermijdelijk iets minder eenvoudig. In een volgende aflevering wil ik ook eens extra inzoomen op die widgets. Die widgets spelen immers een belangrijke zo niet cruciale rol in de nieuwe Digitale Bibliotheek.

Menukaart en widgetconfiguratie
De ‘Menukaart’ is een door implementatieconsultant Dennis Biesma gemaakt document voor de techneuten in de bibliotheek. Hierin wordt vrij gedetailleerd beschreven hoe de Website As a Service werkt en hoe de interactie tussen Digital Content Repository, Widgets en het CMS als Templatemanager verloopt. Verplichte kost voor webmasters en applicatiebeheerders in bibliotheken en mooi verdiepingsmateriaal voor mensen die een ‘knoppensessie’ hebben bijgewoond.

Ook de ‘Configuratie van een Widget binnen de WaaS’ komt van Dennis Biesma. Dit document spreekt voor zich en is een speciaal voor webmasters gescheven handleiding over de manier waarop je met widgets omgaat binnen de website as a service.

Video knoppensessie
Op Bibliotheek2.0 werd door een aantal mensen gevraagd om informatieve video’s over het project. Hierin is inmiddels een eerste stap gezet. Voor de mensen die niet aanwezig konden of wilden zijn bij een knoppensessie zijn de hoogtepunten uit de door BNL voor de bibliotheken in Noord- en Zuid Holland georganiseerde knoppensessie in drie video’s samengevat. Deze video’s zijn natuurlijk slechts verslagen van de presentaties en zeker nog geen instructieve video’s. Maar dat is iets voor later. De video’s zijn te zien op het Youtube-kanaal van Dennis Biesma.

Kortom, lees de documenten en bekijk de video’s! De digitale bibliotheek zal daarna weer een stuk concreter en duidelijker voor je zijn geworden.  

foto: 'Oh of course now I see' door dvs

Read more…

De Spelers
Het wordt wellicht wat afgezaagd om te melden maar de bouw van de Digitale Bibliotheek voor alle Nederlandse burgers is een complex proces. In die complexiteit zijn veel spelers op het speelveld in ‘de polder’ die vaak een verschillend belang hebben bij dat proces. Concreet heeft Bibliotheek.nl te maken met (in willekeurige volgorde) de openbare bibliotheken, rijk, provincie, gemeentes, VNG, IPO, Koninklijke bibliotheek, GII, PSO’s, SIOB, VOB, leveranciers van bibliotheeksystemen en NBD/Biblion die allemaal zo hun belangen hebben in de totstandkoming van de Digitale Bibliotheek (mijn oprechte excuses als ik hier iemand vergeet). Die belangen kunnen inhoudelijk zijn of over invloed gaan en vaak heeft het met geld te maken. Het zijn onderwerpen waar ook ‘De Keizer’ graag en zeer uitvoerig over schrijft in zijn informatieve ‘www’s’.
 
Na iedere herstructurering wordt het ingewikkelder
Al die vaak uiteenlopende belangen maken dat het proces dat moet leiden tot de Digitale Bibliotheek soms met horten en stoten verloopt. Dat hortende is natuurlijk een direct gevolg van de bovengenoemde complexe structuur van de sector openbare bibliotheken die na de laatste herstructurering nóg ingewikkelder lijkt geworden. Dat doet me dan weer denken aan een oude blogpost van mij over de teloorgang van complexe organisaties die niet meer in staat zijn om in termen van vereenvoudiging te denken. Want zo’n herstructurering doe je immers om de zaken eenvoudiger te maken toch? Ik maak in ieder geval wekelijks mee hoe bij de vergaderingen van het Programmateam beslispunten op een goudschaaltje gewogen moeten worden om te voorkomen dat het proces vertraagd wordt door onrust onder de spelers. Voer voor bloggers zou je denken maar helaas niet blogbaar.

De eenvoud van de theorie
Op papier lijkt het allemaal zo eenvoudig. Er is een sector openbare bibliotheken met ambitie. Er is een (bijna vernieuwde) Agenda voor de Toekomst, met mooie visionaire paragrafen over de gezamenlijke digitale bibliotheek en het eenduidige merkbeeld. Er is een sector openbare bibliotheken die zich vrijwel unaniem aan de agenda en de uitgangspunten heeft geconformeerd. Er is een fraai Charter waarin VNG, IPO en OCW o.a. afspraken over rolverdeling t.a.v. de Digitale Bibliotheek hebben gemaakt. Er is het Ministerie van OCW die het proces naar de Digitale Bibliotheek ondersteunt met forse subsidies. Er is Bibliotheek.nl die in opdracht van OCW bouwt aan de infrastructuur en de diensten van de Digitale Bibliotheek. Er zijn de bibliotheken die de op te leveren infrastructuur en digitale diensten moeten gaan afnemen. Er zijn de PSO’s die bibliotheken daarbij gaan ondersteunen. Zo moeilijk hoeft dat toch allemaal niet te zijn zou je zeggen?

De weerbarstigheid van de praktijk
De praktijk is weerbarstig. Neem bijvoorbeeld de start van het nieuwe Bibliotheek.nl in 2010. Die had beslist gelukkiger gekund. Terwijl het ingewikkelde en soms pijnlijke proces van ontvlechting van de oude VOB, oude Bibliotheek.nl naar SIOB, VOB nieuwe stijl en Bibliotheek.nl nieuwe stijl gaande was moest het nieuwe Bibliotheek.nl direct zwaar aan de bak. Ondertussen moest de eigen organisatie nog op poten worden gezet. Vanwege deze moeizame start ontstond vertraging die later maar bij stukjes en beetjes kon worden ingelopen. De bibliotheken in polderland Nederland hebben ondertussen en eigenlijk van oudsher moeite met het verschil tussen in verenigingsverband gemaakte afspraken en de beleving/naleving van de afspraken. Zo zijn er bibliotheken die landelijke afspraken anders interpreteren en niet mee willen (of soms mogen) gaan in de landelijke huisstijl. Andere bibliotheken lijken ondanks alle afspraken niet mee te willen gaan in de gezamenlijke informatiearchitectuur. Er zijn ook bibliotheken die slechts voor een deel mee willen gaan. En er zijn natuurlijk bibliotheken die slechts mee willen gaan als dat op hun manier gaat. En dan is er de provincie waar PSO’s hun eigen winkel met digitale producten en diensten ook heel belangrijk vinden. Ik zie dat BNL ondertussen z’n stinkende best doet om overal maar rekening mee te houden. Ik zie ook dat aandacht voor uitzonderingen de focus verstoort en het tempo uit het proces haalt. Dat is dan weer de realiteit van het spel in de polder.

De vendors en de ‘vendor lock-in’
Dan zijn er de vendors, de leveranciers, die actief zijn in bibliotheekland. HKA, Infor, Bibliomondo, OCLC, NBD/Biblion, Serial Solutions (Aquabrowser) etc. die gewend zijn aan een jarenlange gestage bijna onveranderlijke afname van hun producten en diensten. Leveranciers die opereren in een in mijn beleving soms technofobe sector waar de afnemers maar al te graag hun techniek (en visie op techniek) volledig overlaten aan de leverancier. Afnemers die niet altijd even kritisch lijken te zijn op de door de leverancier gehanteerde tarieven. Gelukkig zijn er niet zoveel leveranciers meer als vroeger in bibliotheekland. Aan de andere kant is er daardoor vrij weinig concurrentie op de markt van Geïntegreerde Bibliotheeksystemen (ILS-sen) en worden er wellicht te hoge prijzen voor licenties, onderhoudscontracten en uitbreidingen gevraagd van de afnemende bibliotheken.
Die bibliotheeksystemen moeten straks gekoppeld worden aan de Digitale Bibliotheek.
Mijn advies aan bibliotheken hier is om ieder geval voorlopig géén meerjarige contracten aan te gaan met leveranciers. Alles (inhoud&techniek) wordt immers anders! En mijn verzoek aan de leveranciers is om te stoppen met het verleiden van (onschuldige/onwetende) bibliotheken tot meerjarige contracten. Jullie weten toch ook wat er speelt neem ik aan?

Tempo houden
Bij zoveel partijen in de polder kan niet iedereen even tevreden zijn. De wijn mag immers niet al te waterig worden! We hebben in het belang van ons barre voortbestaan een digitale bibliotheek van niveau nodig dus er kunnen niet eindeloos concessies aan de uitgangspunten worden gedaan. Ik schreef laatst dat bibliotheken met de nieuwe Digitale Bibliotheek niet langer in de achterhoede van de ICT verkeren. Maar dan moeten we wel met z’n allen in dezelfde richting blijven werken en het tempo erin houden. In deze tijd verandert voor je er erg in hebt een voorsprong weer in een achterstand. 


foto: 'The Grid' door Dysturb

Read more…

De droom
In m’n vorige bericht over ‘Het Proces’, beschreef ik hoe de Digitale Bibliotheek deel uitmaakt van een veel groter veranderproces dat moet leiden tot de ‘Nieuwe Bibliotheek’: de nieuwe toekomstbestendige, maatschappelijk relevante én veelbezochte bibliotheek die het Ministerie van OCW en bibliotheekbranche zo graag zouden zien. De Nieuwe Bibliotheek die de huidige bibliotheek af moet leiden van de door Frank Huysmans in het SCP-rapport ‘De Bibliotheek 10 jaar na nu’ geschetste zeephelling. Het ís ook een prachtig vergezicht! Stel je voor, dankzij de nieuwe huisstijl zie je in alle gemeenten openbare bibliotheekvestigingen met dezelfde frisse en eenduidige uitstraling, vestigingen die gebruik maken van gezamenlijk ontwikkelde producten en diensten. En de websites van die bibliotheken bieden toegang tot één digitale bibliotheek voor alle Nederlanders die in een harmonieus proces van halen en brengen wordt onderhouden door alle met elkaar samenwerkende bibliotheken binnen één gezamenlijke informatiearchitectuur. 
Hoe mooi kan de nieuwe bibliotheek zijn? 

De polder
Hoewel de huidige polderwerkelijkheid nog niet de gedroomde is, zijn er in de afgelopen twee jaar wel degelijk flinke slagen in de goede richting van die Nieuwe Bibliotheek gemaakt. Wat betreft de digitale afdeling van de nieuwe bibliotheek heb ik me in de afgelopen afleveringen van de BNL-blog vooral geconcentreerd op een aantal concrete producten en op de techniek van de Digitale Bibliotheek zoals die grotendeels in 2011 in een aantal stappen vorm gaat krijgen. 
Maar techniek en slimme functionaliteit zijn zaken waar je de gebruiker niet mee lastig moet vallen. Techniek hoort immers dienend te zijn aan de inhoud en slimme functionaliteit wordt door de gebruiker veelal als vanzelfsprekend ervaren. De gebruiker is wat dat betreft wel wat gewend. Het succes van de nieuwe Digitale Bibliotheek zal vooral worden bepaald door de look&feel en de uitstraling van de websites. Een deel van de uitstraling ontstaat al door de gekozen generieke informatiearchitectuur: de ‘Website As A Service’ met uniforme templates, de generieke navigatiestructuur, de multifunctioneel inzetbare widgets en centrale opslag voor content leiden als het ware vanzelf tot een eenduidige beeld. 

Het smoel
De landelijke huisstijl doet de rest. De nieuwe Digitale Bibliotheek krijgt zo ‘smoel’. Ondanks de vele lokale uitwerkingen en de diverse thematische vensters ontstaat een krachtig gezamenlijk ‘merkbeeld’. Een mooi recent voorbeeld is de inmiddels 5e thema-etalage van de Digitale Bibliotheek, de Culinaire Etalage van Bibliotheek Eemland. Deze zal op 2 juni officieel geopend worden maar is nu al zichtbaar. Er wordt door het programmateam van BNL veel aandacht besteed aan merkbeeld en uniforme look&feel. Dat kun je goed zien bij de tot nu toe gelanceerde producten van de Digitale Bibliotheek zoals de hierboven genoemde ‘Digitale Etalages’ en ‘eBooks Eregalerij. Als je doorklikt op één van de themas bij de Digitale Etalages krijgt je al een aardige indruk van hoe een lokale bibliotheekpagina er in de WAAS (Website As A Service) uit zal gaan zien. Fantaseer even de naam van je eigen bibliotheek onder het logo linksboven. Visualiseer vervolgens bij het blokje ‘actueel’ je eigen activiteitenagenda en bij het twitterblokje je eigen bibliotheektweets of je eigen aanwinsten bij het blokje aanwinsten. Je krijgt dan een aantrekkelijke mix van landelijk en lokaal. 

Eén voor allen, allen voor één
De kracht van het gezamenlijke hangt af van het volume van het aantal deelnemers. Een werkelijk krachtig merkbeeld krijg je immers alleen als iedereen ook werkelijk meedoet. Stel je voor dat je in een dorp of wijk geconfronteerd wordt met een Albert Heijn waar alle huiskleuren groen en paars zijn? Geloof je dan nog dat je in een vestiging van Albert Heijn bent? 
Hoewel het de bedoeling is dat álle bibliotheekorganisaties aan het landelijk merkbeeld meedoen, hoor ik toch nog over bibliotheken die persé hun eigen look&feel willen behouden. Persoonlijk begrijp ik dat niet zo goed. Zo’n eigen smoel met behoud van eigen techniek is toch sowieso duurder dan meedoen aan een gezamenlijke inspanning? Is het dan niet in ieders belang om een zo efficiënt en effectief mogelijke Digitale Bibliotheek te organiseren tegen zo laag mogelijke kosten? En ondergraaft zo’n eigen verhaal dan niet de gezamenlijke kracht omdat de kosten per saldo voor de overige deelnemers hoger zullen worden? Het is in ieder geval reuze goed nieuws dat OCW zich inmiddels heeft verbonden aan meerjarige financiering van de infrastructuur
Het woord is nu aan de bibliotheken om daadwerkelijk alle op die infrastructuur draaiende centraal neergezette producten en diensten af te gaan nemen. Voor wat ik nu heb gezien wordt de Digitale Bibliotheek met alle nieuwe en vernieuwende functionaliteit én gebruiksgemak er eentje waar iedere bibliotheekorganisatie zowel inhoudelijk als technisch ruimschoots z’n ei in kwijt kan. Een beetje gek ben je wel als je niet meedoet. 

Het gedeelde gezicht
In de subsidievoorwaarden bij de door het Ministerie van OCW beschikbaar gestelde aansluitingssubsidie wordt veel belang gehecht aan het gezamenlijk ‘merkbeeld’. Hieruit valt af te lezen dat subsidie alleen wordt verstrekt bij volledige aansluiting inclusief huisstijl. Citaat: “De aansluiting op Bibliotheek.nl wordt zichtbaar voor de bibliotheekgebruiker door middel van een gezamenlijke webpresentie in een landelijke huisstijl. Deze is zodanig opgezet, dat lokale componenten kunnen worden ingepast”.

Die gezamenlijke éénduidige uitstraling wordt als een kritische succesfactor gezien voor het slagen van de Nieuwe Bibliotheek. Aan Bibliotheek.nl zal het niet liggen.

foto: Preparing an outdoor advertising

Read more…

BNL-Blog: Wat is een datawarehouse?


In de eerste afleveringen van de BNL-blog beschreef ik twee van de drie onderdelen van de infrastructuur van de landelijke Digitale Bibliotheek: de ‘White Label Website Infrastructuur’ en ‘Nationale Bibliotheekcatalogus’. De derde pijler van dit belangrijke bouwwerk is het ‘Datawarehouse’. Maar wat is in in hemelsnaam een datawarehouse? Het artikel in Wikipedia over datawarehouse zegt het volgende:

Een datawarehouse is een grote verzameling van gegevens. Meestal gaat het over een gigantische hoeveelheid aan elektronische data die bedoeld is voor ‘decision support’. Deze gegevens moeten grondig geanalyseerd worden aangezien ze gebruikt worden als basis voor belangrijke beslissingen. Hiervoor moeten deze gegevens gebundeld, gesynchroniseerd en verwerkt worden. Men wil deze gegevens dan ook zo opslaan dat deze verwerking efficiënt kan gebeuren”. 

Na het lezen van deze omschrijving zal het nog steeds niet meevallen om aan de buurman uit te leggen wat een datawarehouse is. Het datawarehouse is namelijk een van de meest abstracte onderdelen van de infrastructuur en laat zich eigenlijk het beste uitleggen aan de hand van de praktische toepassingen. De vraag is dus wat je concreet kunt doen met een datawarehouse?

Voor juiste beslissingen zijn goede betrouwbare data nodig 
Technisch gezien is de landelijke datawarehouse gewoon een grote ‘bak’ met data. Dat zijn niet alleen data afkomstig van de op de infrastructuur aan te sluiten bibliotheken zoals bijvoorbeeld de gegevens van leden (naam, adres, woonplaats, leeftijd, geslacht en leenhistorie) uitleningen, verlengingen, titels, objecten etc. In het datawarehouse kunnen ook bijvoorbeeld ook data van het Centraal Bureau voor Statistiek worden opgeslagen of bijvoorbeeld data die afkomstig zijn uit marktsegmentatieonderzoek. In ieder geval data die handig zijn om te gebruiken als managementinformatie ter ondersteuning van beslissingen of data die je nodig hebt om een marketingactie op te plegen. 

Gezamenlijk campagne voeren wordt straks veel gemakkelijker
Managers, directeuren, marketeers, collectievormers etc. zitten permanent te springen om betrouwbare klantgegevens voor hun ‘Customer Relationship Management’ (CRM). Het wordt ook steeds belangrijker om marketingacties te organiseren op heel specifieke doelgroepen. Maar voor een individuele bibliotheek is het een ‘hell-of-a-job’ om gegevens over gebruikers uit het bibliotheeksysteem te halen en te combineren met gegevens over niet gebruikers die je overal en nergens vandaan moet halen. Laat staan daar analyses op los te laten en er vervolgens nog eens betekenisvolle acties op te plegen. Bibliotheken houden op hun eigen gebrekkige manier dit soort gegevens bij of laten dit doen door een PSO. Die rapportages zijn meestal onvolledig waardoor het een tijdrovende en inefficiënte klus is om er conclusies uit te kunnen te trekken. Verder beschikken de meeste bibliotheken überhaupt niet over de knowhow om die gegevens goed te kunnen verwerken en analyseren. Het is in de huidige situatie vrijwel onmogelijk om bibliotheken op basis van gelijke criteria te kunnen vergelijken. Kortom, zowel voor effectieve CRM als betrouwbare managementinformatie als een goede benchmark is een gezamenlijke datawarehouse eigenlijk noodzakelijk. 

Een praktisch voorbeeld
Stel dat je als bibliotheek een marketingactie wilt organiseren om te voorkomen dat jongeren afhaken als ze moeten gaan betalen voor hun lidmaatschap. Dan heb je als marketeer gegevens nodig over die jongeren zoals, wie zijn die jongeren, hoeveel jongens, hoeveel meisjes, waar wonen ze, hoe was hun uitleengedrag het laatste jaar? Wát hebben ze gelezen, geluisterd, gekeken? Voor welke trends zijn ze gevoelig? Welke media gebruiken ze? Etc. etc. Gegevens die je in ieder geval nodig hebt om de inhoud van je campagne te bepalen en ervoor te zorgen dat je campagne via de juiste kanalen wordt gevoerd. Dat soort gegevens wil je snel uit een gemakkelijk toegankelijke database kunnen halen en dat is precies waar het datawarehouse voor bedoeld is. Vanwege het versnipperde databeheer zijn bibliotheken op het gebied van marketingcampagnes en managementrapportages nu noodgedwongen inefficiënt en weinig effectief bezig. Gezamenlijk campagne voeren wordt een stuk gemakkelijker als bibliotheken zich met elkaar op dezelfde gegevens kunnnen baseren, binnen de zelfde infrastructuur werken en ook nog eens hetzelfde beeldmerk hanteren. Je bepaalt dan gezamenlijk de doelgroep, bepaalt gezamenlijk een actie. Vervolgens kun je gezamenlijk de gegevens uit het datawarehouse halen en natuurlijk gezamenlijk campagnemateriaal laten maken. 
Dat gaat straks heel veel uren schelen terwijl de kwaliteit en de effectiviteit van campagnes een stuk zal toenemen. En voor bibliotheekdirecteuren moet het toch een prachtig perspectief zijn als ze bij de zoveelste vraag van een wethouder om de lokale bibliotheek te vergelijken met andere bibliotheken nu bij wijze van spreken na een paar handelingen over de juiste gegevens kunnen beschikken. 

Belangrijke rol voor PSO’s 
Wat betreft het gebruik van het datawarehouse is een belangrijke rol voor de PSO’s weggelegd. Die vervullen ook een belangrijke positie tussen bibliotheken in de provincies en de leveranciers van de bibliotheeksystemen. De PSO’s hebben de datawarehouse nodig om bijvoorbeeld producten en diensten op het gebied van marketing voor bibliotheken in de provincie te ontwikkelen. De PSO’s kunnen bibliotheken ook ondersteunen bij de aansluiting op het datawarehouse. De precieze rolverdeling tussen Bibliotheken, PSO’s en Bibliotheek.nl over de manier waarop het datawarehouse moet worden gebruikt en beheerd wordt binnenkort vastgelegd in een overeenkomst. Het datawarehouse komt in het laatste kwartaal van dit jaar beschikbaar voor de de bibliotheken die aansluitsubsidie hebben ontvangen. 

Foto: Pose Zak door Pro Zak

Read more…

BNL-blog: De Nationale Bibliotheek Catalogus

Onderwerpen waar het woordje ‘Nationaal’ of ‘Nationale’ in voorkomt hebben de neiging om groter te lijken dan ze zijn en kunnen zelfs mythische proporties aannemen. Neem bijvoorbeeld het ‘Nationaal Historisch Museum’, een groots, meeslepend en omstreden project dat waarschijnlijk nooit meer zal worden dan wat je er nu van kunt zien op internet: een heel aardige digitale etalage. Aan de andere meer onbenullige kant wordt het woord ‘Nationale’ gebruikt om van een mug een olifant te maken zoals bijvoorbeeld bij de ‘Nationale Ballonvaart Bon’ of de ‘Nationale Wijnweek’.


NBC versus CCOB
De Nationale Bibliotheekcatalogus, of NBC, heeft een beetje van dat mytische, grootse en meeslepende van het Nationaal Historisch Museum. Die NBC is geen geheel nieuwe gedachte. Er wordt door mensen zoals KB directeur Bas Savenije al een aantal jaren openlijk gedroomd van een nationale toegang tot alle betrouwbare informatie en dankzij een tijdens een FOBID studiedag gegeven presentatie van Fons Bouthoorn, Manager Media aanbod bij NBD/Biblion, werd een tijd lang gedacht dat NBD/Biblion de Nationale Bibliotheekcatalogus zou gaan bouwen. Dat is dus niet zo. NBD/Biblion heeft wél de Centrale Catalogus voor Openbare Bibliotheken gebouwd, de CCOB, een vehikel dat o.a. is bedoeld om een aantal innovatieve diensten voor openbare bibliotheken mee te kunnen realiseren en dat alleen door NBD/Biblion aan bibliotheken geleverde titels bevat.

Wat is de NBC eigenlijk?
Er wordt zeer verschillend gedacht over de NBC en niemand lijkt exact te weten wat die catalogus is, of liever gezegd, zou moeten zijn. Is de NBC bijvoorbeeld gewoon een catalogus, maar dan een hele grote? Of is de NBC een hypermodern zoeksysteem? Gelukkig weet Stichting Bibliotheek.nl, opdrachtgever van de NBC, dat wel en wordt er al weer enige tijd onder leiding van productmanager Johan Stapel gestaag aan gewerkt. De Nationale Bibliotheekcatalogus is noch een mug noch een olifant en wordt op de website van Stichting Bibliotheek.nlomschreven als ‘Een vrij toegankelijke nationale publiekscatalogus waarin alle bezit van de Nederlandse bibliotheken is opgenomen’. Kortom een online catalogus waarin alle Nederlanders onbelemmerd naar alle in Nederlandse bibliotheken opgenomen bibliotheekmaterialen kunnen zoeken. Je kunt niet alleen naar materialen van openbare bibliotheken zoeken want de NBC is gebaseerd op het GGC, het zgn. ‘Gemeenschappelijke Geautomatiseerde Catalogiseersysteem’. En dankzij een zgn. ‘open index’ is er nog meer mogelijk. 

Over ‘gewone bibliotheken’ en bibliotheken in het GGC
Dat GGC is het catalogiseerplatform waarin niet alleen de Koninklijke Bibliotheek en de universiteitsbibliotheken maar ook de huidige ‘Plus-bibliotheken’ (voormalig WSF-bibliotheken), hogescholen, onderzoeksinstituten zoals Aletta, KITLV en ISG (Instituut voor Sociale Geschiedenis) en de bibliotheek van het Nationaal Archief hun bezit registreren. De meeste ‘gewone’ openbare bibliotheken catalogiseren echter niet in het GGC maar in hun eigen bibliotheeksysteem. Het is bij de NBC de bedoeling dat alle titels uit de verschillende bibliotheeksystemen worden opgenomen (dit noemen we bezitsregistratie) in het GGC waardoor in principe een vrijwel compleet overzicht van alle in Nederlandse bibliotheken voorkomende titels ontstaat. Verder moeten die verschillende bibliotheeksystemen synchroon worden gehouden met het GGC (dit noemen we bezitssynchronisatie). In een later stadium volgt dan de combinatie met een zgn. ‘Open Index’ waardoor het mogelijk wordt om via zoekacties in de NBC ook andere content dan louter bibliotheektitels te vinden. Technisch gezien is de NBC dus eigenlijk een soort ‘schil’ om het GGC.

Let’s synchronise our.....
Zoals ik in m’n vorige artikel al schreef is de NBC één van de drie hoofdonderdelen van de dit jaar te realiseren infrastructuur waarop de landelijke (openbare) Digitale Bibliotheek zal worden gebouwd. Maar wat krijgen die 68 bibliotheekorganisaties nou eigenlijk als ze worden aangesloten op de NBC? Ten eerste is het voor iedereen belangrijk om te beseffen dat de NBC niet in één keer klaar is. De NBC komt in een aantal fases tot stand net zoals de aansluiting van de bibliotheken op de NBC gefaseerd zal gebeuren. In de eerste fase gaat het om de bezitsregistratie van de titels uit de verschillende bibliotheeksystemen van openbare bibliotheken in het GGC. Daarna volgt de ‘bezitssynchronisatie’: dankzij permanente koppelingen tussen de verschillende bibliotheeksystemen (met behulp van zgn. ‘servicebussen’) met het GGC wordt binnen de Nationale Bibliotheekcatalogus permanent de meest actuele stand van zaken getoond. Na die syncronisatie kun je in de NBC zoeken, en je kunt zien in welke bibliotheek de gevonden titel aanwezig is. Maar je kunt dan nog niets reserveren of lenen. 

Eerst ervaring opdoen
Na de oplevering van de eerste release NBC in mei dit jaar zal de bezitssynchronisatie eerst met een kleine groep bibliotheken plaatsvinden. Op basis van de ervaringen met deze groep wordt er een zgn. ‘toolset’ samengesteld met gedetailleerde instructies hoe de synchronisatie met de verschillende bibliotheeksystemen het beste kan verlopen. Ondertussen wordt er bij de andere aan te sluiten bibliotheken onderzocht in hoeverre zij kunnen matchen met het GGC. De NBC zal in het begin vooral een zoekvenster zijn op alle titels maar is nog niet bruikbaar als vervanger van je huidige webcatalogus of Aquabrowser. Dat zoekvenster kan dan bijvoorbeeld gebruikt worden in de vorm van een zoekwidget die je extra op de homepage van je website plaatst. 

De NBC als vervanger van je huidige bibliotheekcatalogus?
De volgende fases van de NBC, die in 2012 en later zullen worden gerealiseerd, zijn nog interessanter. De Nationale Bibliotheekcatalogus wordt integraal onderdeel van de in de vorige blog beschreven WAAS. Er komt een gepersonaliseerde omgeving waarin het ook mogelijk wordt om na in te zijn gelogd (ook via Facebook, Twitter, Google etc.) gevonden titels direct te reserveren en tags en recensies toe te voegen aan beschrijvingen. Verder wordt de NBC gecombineerd met een zgn. ‘Open Index’. Dankzij die open index kunnen nog veel meer bronnen worden doorzocht dan louter bibliotheektitels. We hebben het dan niet alleen over bekende bronnen zoals Muziekweb, Literatuurplein en de DBNL maar bijvoorbeeld ook content van de NOS en ook bronnen die als zgn. ‘linked data’ beschikbaar zijn zoals Wikipedia of de erfgoedinformatie uit Europeana. Of wie weet thuisraadpleging van die vermaledijde databanken zoals Krantenbank. Met de doorontwikkelde NBC zal ook een flink stuk van de droom van Bas Savenije werkelijkheid zijn geworden. Die NBC zal in ieder geval een meer dan volwaardige vervanging zijn van de huidige door bibliotheken gehanteerde publiekscatalogi. 

Jan Klerk

Illustratie: Portal v 2 door Chiaralily

Read more…

BNL-Blog: De White Label Website Infrastructuur

Zoals op mijn eigen weblog aangekondigd hierbij de eerste bijdrage voor de BNL-blog. Reacties zijn welkom!

Bibliotheekprofessor Frank Huysmans trok in 2008 in zijn onderzoeksrapport over de toekomst van openbare bibliotheken de conclusie dat bibliotheken het alleen gaan redden als er o.a. flink wordt geïnvesteerd in een landelijke digitale bibliotheek. Drie jaar later is het dan zover. Dit jaar/begin volgend jaar wordt in vier releases (mei, augustus, oktober, januari 2012) de infrastructuur van de Landelijke Digitale (openbare) Bibliotheek gerealiseerd. Die infrastructuur is nodig om straks een groot aantal innovatieve digitale diensten te kunnen realiseren voor en door openbare bibliotheken. Het is de bedoeling dat álle openbare bibliotheken in Nederland worden aangesloten op deze infrastructuur. Dat aansluiten gebeurt in fases. Dit jaar hebben 68 bibliotheekorganisaties van het Ministerie van OCW subsidie ontvangen om te worden aangesloten op die infrastructuur. 2011 moet je nadrukkelijk als een pilotjaar zien. Alles is nog nieuw, er zullen ongetwijfeld kinderziektes zijn en niet alle mogelijke aansluitingsproblemen zijn vooraf bekend. Je zult daarom zien dat het in 2012 voor de volgende aan te sluiten groep bibliotheken een stuk vlotter zal gaan.

Het is de bedoeling dat er wordt aangesloten op de drie hoofdonderdelen van de infrastructuur: ‘De Nationale Bibliotheek Catalogus’ oftewel de ‘NBC’, het zgn. ‘Datawarehouse’ en de ‘White Label Website Infrastructuur’ (hierna te noemen WLWI). Voor de realisatie hiervan zijn door Bibliotheek.nl verschillende Europese Aanbestedingen uitgevoerd. Met het infrastructuurproject opereren bibliotheken in de frontlinie van de digitale innovatie en ik denk dat we straks enorm trots mogen zijn op de resultaten. Op deze weblog zal ik proberen in te zoomen op de verschillende onderdelen van het project en de consequenties daarvan voor openbare bibliotheken te beschrijven. En dat voor zover mogelijk in eenvoudige bewoordingen.

Infrastructuur Digitale Bibliotheek versus White Label Website Infrastructuur
Eerst maar eens die White Label Website Infrastructuur. Dat is de infrastructuur die nodig is om de zgn. White Label Website mogelijk te maken. Een website die voor alle bibliotheken zowel technisch als functioneel hetzelfde is, maar die het wel mogelijk maakt om binnen de voorwaarden van de landelijke huisstijl je als lokale bibliotheek te profileren met ook eigen content. Die WLWI is dus een onderdeel van de Digitale Infrastructuur (de hoofdstructuur dus zoals genoemd in de eerste alinea) en valt ook uiteen in een aantal onderdelen die tijdens eerder genoemde releasemomenten worden opgeleverd. We hebben het dan concreet over
  • Een ‘Web Content Management Systeem’ (WCMS), dat is de software die nodig is om al die verschillende websites van openbare bibliotheken te bedienen. Die software is webbased dus en wordt niet lokaal geïnstalleerd.
  • Een Widgetstore waar bibliotheken widgets kunnen afnemen om op hun websites te gebruiken en waar bibliotheken ook zelf widgets aan toe kunnen voegen zolang deze aan de voorwaarden voldoen.
  • Niet te vergeten de widgets zelf natuurlijk.
  • Een ‘Digital Content Repository’ (hierna DCR) oftewel een digitale ’opslagplaats’ waarin je de content bewaart die nodig is om op de websites van openbare bibliotheken te tonen. Dit kan dus ook door bibliotheken gegenereerde content zijn!
Al die componenten en daarbij behorende data gaan draaien op centrale servers die door Bibliotheek.nl worden gehuurd. De landelijk digitale bibliotheek zit straks dus ‘in the cloud’.
Maar was er in Deventer niet ook al een White Label Website gelanceerd? Daarover zo meer.

Afscheid nemen van je huidige website en cms
Websites van openbare bibliotheken kunnen straks worden ‘bediend’ met één Web Content Management Systeem (CMS) en gemeenschappelijk (ja er wordt ook wat van de bibiotheken verwacht) gevoed met content en services. Die constructie wordt de ‘WAAS’ genoemd: ‘Websites As A Service’. Het is de bedoeling dat alle bibliotheken een plekje krijgen in de WAAS, van waaruit ze hun eigen gegevens kunnen bijhouden. Dit is één van de spannendste onderdelen van het aansluitingstraject. De WAAS komt namelijk in de plaats van alle op dit moment door bibliotheken gehanteerde cms-sen en websites. Kortom het is de bedoeling dat de bibliotheken die dit jaar worden aangesloten op de digitale infrastructuur afscheid gaan nemen van hun huidige CMS’sen zoals Bart, Joomla, etc. en daarmee ook afscheid nemen van hun websites die daar nu op draaien. Dat afscheid nemen is natuurlijk een pijnlijk proces. Wat te denken van al de investeringen, tijd en energie die je in je huidige website hebt gestoken! Aan de andere kant kan dit afscheid heel bevrijdend zijn. De aansluiting levert je namelijk, als het goed is, veel tijd op die je aan andere zaken kunt besteden en is in die zin een reële kostenbesparing. Het is echter voor de meeste bibliotheken echter lastig om afscheid te nemen van hun website op een moment dat het qua beeld en functionaliteit nog helemaal niet helder is wat je te wachten staat. Wat is bijvoorbeeld standaard en wat is flexibel? Dat zijn belangrijke vragen waar we ook in Haarlem graag antwoord op willen hebben.

White Label website Deventer versus White Label WAAS
De WAAS moet er voor zorgen dat bibliotheken op de meest efficiënte manier en tegen de laagst mogelijke kosten webservices kunnen gaan afnemen. Volledige deelname van alle bibliotheken zal het uiteindelijk voor alle deelnemers goedkoper maken. Er bestaat in het land de nodige verwarring over wat nu precies onder die White Label Website wordt verstaan. Ook de website van bibliotheek Deventer is vorig jaar Oktober namelijk gepresenteerd als een White Label Website. De website van Deventer kun je volgens de definitie ‘White Label’ noemen omdat er in Deventer gestreefd is (op basis van de toen bekende specificaties van Bibliotheek.nl) naar één uniform websitemodel qua layout en functionaliteit en daarbij is vormgegeven volgens de laatste versie van de landelijke huisstijl. Verder zou de Deventer site gemakkelijk kopieerbaar moeten zijn naar andere bibliotheken.
Maar de in Deventer gekozen constructie is feitelijk iets heel anders dan de WAAS die op dit moment in opdracht van Bibliotheek.nl wordt gebouwd. Ook de Deventer huisstijl wijkt inmiddels af van de laatste versie. Dat is simpelweg een gevolg van voortschrijdend inzicht. Neemt niet weg dat onderdelen van het Deventer traject,zoals de widgets, straks herkenbaar, maar op een andere technische basis, terug kunnen keren in de WAAS. Verder zullen leermomenten van het Deventer-traject gebruikt worden bij het inrichten van de WAAS.

Consequenties voor de lokale bibliotheek
Ook in Haarlem gebruiken we onderdelen die in Deventer zijn ontwikkeld en geschikt gemaakt voor de Haarlemse website. Daarbij gaat het om een aantal widgets die zijn aangepast aan de in Haarlem gebruikte configuratie van cms Bart4 en bibliotheeksysteem Vubis Smart. Ook voor Haarlem betekent aansluiten afscheid nemen van de huidige website, een website waar we trots op zijn en waarmee we voorop liepen in technische ontwikkeling. Ook in Haarlem willen we graag concreet weten wat we qua functionaliteit kunnen verwachten van de WAAS. Het is zeker positief als we niet langer tijd hoeven te investeren in de ontwikkeling van een algemene website en dat we ons kunnen gaan concentreren op meer specifieke webdiensten, dat gaat zeker heel veel uren schelen. Maar we willen liever geen achteruitgang qua functionaliteit. Verder was onze navigatie mede gebaseerd op input van klanten. Hoe zit dat bij de nieuwe site? Kortom meer helderheid over de gekozen layout, de aanpak en specificaties van de WAAS zouden welkom zijn. Hopelijk kan ik hierover én over de planning van de verschillende onderdelen in een volgend  bericht meer informatie geven. De WAAS komt in elk geval in oktober dit jaar beschikbaar voor de bibliotheken die het implementatietraject gaan doorlopen.

Kosten
Belangrijk om te weten is dat er bij de realisatie van de WLWI van wordt uitgegaan dat er volledig door de aan te sluiten bibliotheken wordt deelgenomen. Bibliotheken die half of op een andere manier willen deelnemen omdat ze bijvoorbeeld de huidige website willen behouden en/of alleen centraal ontwikkelde webdiensten en widgets willen afnemen zullen extra kosten moeten maken voor maatwerk. Die extra kosten zijn altijd voor rekening van de bibliotheek en kunnen niet worden gedekt uit de OCW subsidie voor aansluiting. Verder is het natuurlijk zo dat iedere afwijking van een individuele bibliotheek kostenverhogend werkt voor de bibliotheken die wel volledig deelnemen. Ik kan me herinneren dat in april 2008 tijdens de ‘24-uurs Conferentie’ de aanwezige bibliotheekdirecteuren met veel vuur pleitten voor meer centrale regie en sturing op innovatie en hamerden op het belang van het ontwikkelen van een gezamenlijk gezicht van de openbare bibliotheken in Nederland. De WLWI is mijns inziens een essentieel onderdeel van dit gezamenlijk gezicht. Beste bibliotheekdirecteuren, laten we nu doorpakken!


Read more…

GO opleidingen

Nedap Librix