Blogs

Kan je nog vliegen, vogeltje bib?

Er zijn studies over uitleencijfers, studies over bezoekersaantallen en nog een gros andere studies die de overheid groen licht geven om de bibliotheek een Picasso-make over te geven. Ik ben niet van de kwaadste, dus ik begrijp dat de wereld niet stilstaat. Maar tijd voor dat mooie woord: edoch. Een kat in het nauw maakt rare sprongen, maar de gelatenheid waarmee de openbare bibliotheken met zich laten sollen: dat zijn geen sprongen meer, dat zijn spastische reacties. Je zou ze voorwaar uit hun lijden willen verlossen. Net wat de overheid denkt: we sluiten de buurtfilialen en we maken de bibliotheken wijs dat hun heil ligt in sociocultureel werk met een maatschappelijk-constructief tintje. Nabijheid en lokaliteit lijken me vanuit die denkwijze nu net wel goede invalshoeken, maar neen. Eerst snijden we de vleugels af, en dan vragen we aan vogeltje bib: laat maar eens zien hoe mooi je kan vliegen.

 

1 idee regeert de wereld

Aha, als het gaat om meetbaar bereik, PR enz., dan zijn de marketinggieren van de partij. Die komen aanwaaien met concepten als retail, belevenisbib, en wie weet wat nog allemaal. Allemaal gaan ze uit van bestaande concepten en beproefde modellen. Toegepast op een concept van de bib dat ons in de maag is gesplitst door, ja door wie eigenlijk? Door allemaal mensjes die voortborduren op dat ene idee: aangezien boeken door technologie, internet, e-eaders enz. nu massaal in een heel andere context beschikbaar zijn voor vele mensen, moet de bib de rol van gids in de informatiesamenleving vervullen, met een verhoogde aandacht voor zij die daar minder toegang tot hebben. Trek de redenering even door en inderdaad, wat zie je aan de horizon? Niets. Het virtuele niets. Want (digitaal) infogidsen? Daar heb je nu toch geen openbare bib voor nodig of wel? Hoogstens een veredeld internetcafé. Ik denk dat iedereen in de sector die conclusie ook wel trekt, maar ja, maar ja. En dus zijn er nu enkele mastodont-bibs die het verdwijnen van die vele kleine in de schaduw moeten zetten. Met hun socioculturele missie bovendien: zij gaan iedereen mediawijs maken, digibeten omscholen tot volwaardig participerende burgers. Niks op tegen, maar zeg nu zelf: is de bib nu al dermate verwaterd dat ze kan ingewisseld met eender welke gesubsidieerde instelling die toelichting geeft bij de 26 letters van het alfabet of het internet? En dan die spreidstand: fysiek gebouw-digitale gids. Man man, wat levert dat een circustaferelen op, alsof je je been in je nek smijt, een handenstand uitvoert en achterwaarts een sprong over de bok waagt. Heel amusant, maar voor wie?

 

Het dwaalspoor: volg de gids

Is de bib nu zo al beschaamd over zichzelf dat ze zegt: een boek, mmm welja, laat het ons een 'middel tot sociale integratie of opvoeding' noemen? Kortom: wat heeft de bib noch met boeken vandoen? Educatief-informatief heet de mantra. Excuseer maar laat dat nu net de kwaliteiten van (de inhoud van) boeken zelf zijn. Als je de toegang tot die boeken gaat versperren met allerlei dwaalwegen, barrières en wegwijzers, dan ben je de doodgraver van het boek. Althans: van de toegang tot het boek. Proficiat. Een bibliotheekgebruiker vraagt niet: welke route moet ik nemen om tot tot die of die info te geraken? Als een bibgebruiker al iets vraagt, dan is het: breng me die info. Dat boek. Die informatie. En die gebruiker springt heus geen gat in de lucht als hij te horen krijgt: dankzij onze IT-nivellering en verminderde budgetten hebben we daar nu in heel Nederland en Vlaanderen nog maar 1 exemplaar van ter beschikking. Maar het goede nieuws is: dankzij onze IT-afstemming kan u het vandaag bestellen. En dan 13 maanden wachten. Of dacht u dat alles al beschikbaar is als e-boek? En indien ja, gaat de bib dan ook iedereen een gratis e-reader uitlenen? Anticiperen is goed, maar in de hoek gemept worden en dan je speeksel en bloed verkopen als champagnespetters: ik heb er mijn bedenkingen bij.


Momenteel zie ik enkele grote manco's in de transitieverhalen:


1) Wat met de bibliothecarissen (en -essen) zelf? Hoeveel keer en hoe diepgaand zijn zij al bevraagd over de omwentelingen? Of moeten we aannemen dat het allemaal 21ste-eeuwse kenniswerkers zijn met een 95%-passie voor informatie (-ontsluiting, -verwerking, - enz.) en 5% voor boekeninhoud?

2) Hoe ziet de jeugd de toekomst van de bib?

3) In een poging om af te stappen van het welzijnswerker-verhaal: kan de bib het boek (in al zijn vormen) niet weer centraal stellen? Zou het niet de taak van de bib kunnen zijn om die miljoenen boekenwerelden te ontsluiten via samenwerkingen met privé-instellingen, archieven, andere bibs enz. zonder dat er geld naar dj's, cafés en wat weet ik allemaal gaat, randfenomenen die niks te zien hebben met de wereld van het boek? De boekenrijkdom is onuitputtelijk. Iedereen die die maskeert, is in mijn ogen schuldig aan verzuim. Want het is een regelrechte belediging en ontkenning van 'ons' (menselijk) erfgoed.

4) ?

Email me when people comment –

You need to be a member of Open Bibliotheken to add comments!

Join Open Bibliotheken

GO opleidingen

Nedap Librix