Blogs

De afgelopen week is er veel te doen geweest over het gebruik van internet filters in de bibliotheek.

Dit allemaal naar aanleiding van de uitzending van het programma Tros Regelrecht. In deze uitzending komt onder andere de Stichting Ouders Online aan het woord die aangeven een echte klacht te hebben gekregen van een ouder van onwenselijk gedrag en veel reacties van ouders te hebben die bezorgd zijn. Gedurende de uitzending wordt vervolgens de indruk gewekt dat kinderen in de bibliotheek massaal naar porno en geweld op zoek gaan en dat dit een groot probleem is binnen de bibliotheek. De uitzending wordt vervolgens afgesloten met de opmerking dat dit echt niet kan en dat de Tros hier actie op gaat ondernemen.

De actie van de Tros bestaat uit een online petitie waarin de bibliotheek wordt opgeroepen om internet filters te installeren. Hierop is door verschillende bibliotheken en ook de VOB gereageerd. Volgens veel bibliotheken gaat het gebruik van filters in tegen het idee van open informatie en zouden bibliotheken zich zo schuldig maken aan censuur. Dit heeft vervolgens weer geleid tot een reactie van de Stichting Mijn kind online die vervolgens stelt dat het standpunt van de VOB tegen de wet in gaat.

Er wordt veel over dit onderwerp gezegd en geschreven, maar helaas niet constructiefs. Zowel de Tros als de VOB als de stichting Mijn kind online slaan volgens mij de plank helemaal mis, zijn enorm langs elkaar heen aan het praten en negeren eigenlijk het echte probleem.

Het probleem is namelijk niet dat kinderen porno zouden kunnen kijken in de bibliotheek en dat dit massaal voorkomt. Deze indruk wordt wel gewekt door de uitzending van de Tros, maar die aanname is gebaseerd op een kijkje in de grotere (stads)bibliotheken zoals Amsterdam en Delft. De veelal kleinere bibliotheken waar het toezicht relatief gezien een stuk hoger is zijn hierin niet mee genomen. Ook heeft de Tros geen echte cijfers om hun bewering op te baseren alleen meningen van klanten die allemaal vinden dat het niet normaal is om porno te kijken in de bibliotheek. Dit is natuurlijk een terechte mening van deze klanten, dit is namelijk ook niet normaal. Maar dit wil nog niet zeggen dat het veel gebeurd en dat het kijken van porno een of het probleem is.

Het probleem is ook niet dat er in de bibliotheek niet gefilterd wordt. Dit heeft overigens helemaal niets te maken met de opvatting van de VOB dat de bibliotheek een punt van vrije toegang moet zijn en dat dit een vorm van censuur zou zijn. Dit is natuurlijk grote onzin, het blokkeren van porno heeft namelijk niets met de vrijheid van informatie te maken, maar is een kwestie van goed fatsoen. Net zoals er veel computers in bibliotheken zo zijn afgesloten dat alleen de bibliotheekcatalogus geraadpleegd kan worden zou je een computer volgens mij ook mogen afschermen zodat bepaalde sites niet te bekijken zijn. Dit heeft niets nogmaals niets met censuur te maken, maar meer met de maatschappelijke verantwoordelijkheid van een bibliotheek.
Hoewel ik principieel niet tegen het filteren van internet ben, ben ik hier wel praktisch tegen. Want hoe mooi het in theorie ook klinkt weet ik dat het in de praktijk een stuk minder goed werkt. Filters maken het werken op internet vaak erg traag, houden nooit alle "schadelijke" sites tegen en blokkeren ook zeer regelmatig onschuldige websites. Hoewel het natuurlijk mooi klinkt zijn filters vaak geen oplossing voor een probleem, maar een probleem en bron van ergernis op zich.
De VOB gebruikt volgens mij helemaal het verkeerde argument om aan te geven dat filters niet werken en jaagt hiermee de stichting Mijn kind online weer tegen hem in het harnas om te vechten voor een niet werkende oplossing.


Beste Tros, VOB, Ouders online, mijn kind online en bibliotheken. Hou nu eens op met het langs elkaar heen praten en te discussiëren over problemen die er niet zijn. Ga in plaats daarvan met elkaar om de tafel zitten om problemen die zich kunnen voordoen, zich soms inderdaad voordoen en bijzonder nare gevolgen hebben samen op te lossen en te voorkomen.

De bibliotheek biedt inderdaad vrije toegang tot het internet aan. Van deze toegang kan iedereen jong of oud gebruik maken. 99% van de gebruikers jong of oud weten zich donders goed welke informatie zij wel en niet kunnen bekijken en misdragen zich niet in de bibliotheek.
Helaas is er ook een groep bibliotheekbezoekers die in de bibliotheek op zoek gaan naar informatie die niet geschikt is om in een openbare ruimte waar ook kinderen komen te vertonen en/of zich in de bibliotheek op een enorme ongepaste manier gedragen.

Het probleem is hierbij niet de toegankelijkheid van deze informatie, maar het gedrag van de bibliotheekbezoekers die deze informatie opzoeken.
De oplossing is hierbij dan ook niet het aanpakken van de informatiebron, maar zou moeten zijn het aanpakken van die bibliotheekbezoekers die zich misdragen. Pas dan pak je echt het probleem aan en kunt je dit oplossen.

Ik snap dat dit voor zowel de Tros als de bibliotheken als ouders online als mijn kind online een stuk lastiger is dan de discussie over het wel of niet filteren van het internet.
Het installeren van een filter om bepaalde type sites te blokkeren hoef je maar een keer te doen en dan ben je klaar, kun je zeggen dat je actie hebt ondernomen en kun je rustig achterover hangen. Maar voor het aanpakken van ongewenst gedrag in de bibliotheek moet je met elkaar gaan kijken wat ongewenst gedrag is en in welke situatie. Hierbij zullen alle partijen misschien wel compromissen moeten sluiten. Binnen de bibliotheek moet er met elkaar gekeken worden naar de beste manier om mensen aan te preken op ongewenst gedrag. Medewerkers van bibliotheken zullen hier misschien wel in geschoold moeten worden en ook in actie moeten kunnen komen tegen mensen die overlast blijven veroorzaken. Maar ouders zullen ook geconfronteerd worden met jongeren die de bibliotheek uitgezet worden omdat ze overlast veroorzaken. Als programmamaker zul je een minder interessante televisie uitzending kunnen maken, want wat is er nou leuk aan een genuanceerd in beeld gebrachte documentaire.


Hierbij dus nogmaals mijn oproep aan de Tros, VOB, Ouders online, mijn kind online en bibliotheken. ga nu eens echt met elkaar het probleem aanpakken in plaats van online te bekvechten over een niet werkende oplossing!
Email me when people comment –

You need to be a member of Open Bibliotheken to add comments!

Join Open Bibliotheken

Comments

  • @Jan Klerk: Kun je op de cataloguspc (met AquaBrowser) in de Haarlemse bieb alle in de catalogus gevonden content raadplegen, dus incl. davindi, al@din (met links naar bronnen)? Zo ja, hoe is dat dan in jullie filter geregeld? Zo nee, dan kan het zijn dat daar weinig klachten van klanten over zijn. Toch lijkt het me dat je het als bibliotheek niet niet kunt maken om (door gezamenlijke Nederlandse bibliotheken als waardevol geselecteerde) informatie uit de catalogus te blokkeren?
  • Een aardige filmpje in dit kader: Cleanternet: http://www.edwinmijnsbergen.nl/2010/04/cleanternet-voor-een-schoner...
  • @Jeroen Gerth, Politiek is voor bibliotheken juist heel belangrijk. Lokale bibliotheken worden namelijk gefinancierd vanuit de gemeenten die er zomaar voor zouden kunnen kiezen om flink op de bibliotheek te korten.

    Ook provinciaal en landelijk zijn bibliotheken erg afhankelijk van provincies en het land. Kijk maar naar b.v. de provincie Noord-Brabant die van plan is om in 2015 de subsidie voor bibliotheken stop te zetten: http://bibliotheek20.ning.com/forum/topics/provincie-ondermijnt-bra....

    De vraag is dan natuurlijk of je je als instituut van de bibliotheek hierdoor moet willen laten leiden. Als je een heel duidelijke visie en een goed verhaal hebt denk ik niet. Maar dat ontbreekt op dit moment helaas wel. En als je de publieke opinie al niet mee hebt....
  • Hallo Jan,
    Juist daarom is het met elkaar in gesprek gaan, overleggen en compromissen sluiten zo belangrijk. Neem die groep ouders serieus, ga met ze in gesprek, stel ze gerust, maak afspraken en zorg ervoor dat ze zich weer "veilig" voelen in de bibliotheek.

    Ik ben het met je eens dat maximale veiligheid voorop moet staan. Maar laten wij ons als bibliotheek dan niet achter filters verbergen en dit als enige middel zien. Laten wij dan echt onze verantwoordelijkheid nemen en ook dat toezicht organiseren. Hier zijn volgens mij verschillende mogelijke scenario's voor denkbaar die voor ouders zeker acceptabel zullen zijn. Je hoeft niet 24 uur per dat iemand te hebben die bij de klanten over de schouder mee kijkt, maar iemand die regelmatig rondloopt en als klanten klagen ook actie onderneemt moet toch wel te regelen zijn.

    Ouders zijn volgens mij best reëel als je in gesprek gaat en snappen dat niet alles voorkomen kan worden, maar verwachten wel actie van een bibliotheek en bibliothecaris als zij hierover klagen in de bibliotheek. In het geval van een klant die porno in de bieb kijkt moet deze gewoon buiten gezet kunnen worden en bij iemand die zich helemaal misdraagt in de bibliotheek moet de politie gebeld kunnen worden.
  • Tja, zijn we zelf wel eens zo mediawijs zoals we denken. Je legt de vinger op de zere plekken. Filteren alleen werkt inderdaad niet. Ik blijf er bij: het is het afschuiven van je eigen verantwoordelijkheid als organisatie op een stukje techniek. Geen oplossing. Techniek is niet het probleem, maar het menselijk gedrag. Terecht aangehaald punt.

    Er zit ook een groot verschil tussen porno kijken en naar voorlichting-sites en gamesites gaan. Dus inderdaad, laten we daar niet te ver in gaan dat alle seks en geweld verboden wordt. Het gaat om de context en doelstelling.

    Dat ouders zich daar grote zorgen om maken is weer een heel ander probleem. Waar komt dat vandaan? Zitten we elkaar niet enorm op te jutten door dergelijke media en creëren we zo een verkeerde beeldvorming? Wat kunnen we daar tegen doen?

    @Jan Klerk: Dat laatste punt van je snap ik niet helemaal. Naar mijn idee brengt het juist veel politieke risico's mee als je het internet erg gaat filteren en censureren. Dat is pas gevaarlijk. Kijk maar naar China en de vorige eeuw.
  • Ha Jeroen,
    Het probleem is dat grote groepen ouders zich hier zorgen over maken en dat onze reputatie als veilige instelling voor kinderen op het spel staat. Effectief toezicht organiseren valt in de praktijk niet mee. Veel bibliotheken kunnen überhaupt geen toezicht organiseren en dat zal met alle bezuinigingen voor de boeg nog lastiger gaan worden. Ik ben het met je eens dat misbruikers aangesproken moeten worden door medewerkers. Die vinden dat echter een vervelend klusje en dat is een realiteit waar je ook rekening mee moet houden. Wij filteren in Haarlem wel en dat levert in de praktijk vrijwel nooit problemen op. Bibliotheken hoeven geen vrije toegang tot alle informatie te bieden, dat hebben we namelijk nooit gedaan. Selecteren, ontsluiten, beschikbaarstellen was altijd het devies en dat staat nog steeds expliciet in onze prestatieafspraken met de gemeente. Dat is digitaal niet anders. Maximaal haalbare veiligheid voor kinderen moet wat mij betreft bovenaan blijven staan daar zijn wij als instelling verantwoordelijk voor. Verder is veiligheid niet alleen vanuit ethisch gezichtspunt belangrijk. Ongefilterd aanbieden van internet brengt grote politieke risico's met zich mee. De verschillende politieke partijen vinden dit echt een belangrijk issue!
    grtz. Jan
  • Hallo Peter,
    Dat bedoel ik met elkaar in gesprek gaan en tot een compromis komen. Dit betekend zowel een compromis van de kant van de bibliotheek als van de kant van Eerdman en de zijnen. Hierbij zal niet iedereen altijd even content zijn, maar dat is natuurlijk niet te voorkomen.

    Ouders die gamesites of sites die voorlichting geven ongewenst vinden, die kunnen en moeten wij ook zeker niet tegemoet komen. Die moeten misschien in plaats van een openbare bibliotheek lid worden van een christelijke bibliotheek. Maar ik denk dat je hier in goed overleg zeker wel uit moet kunnen komen.

    Dan moeten wij overigens ook niet met Eerdmans, de Tros of welke andere media die alleen maar op sensatie gericht zijn. De discussie moet gevoerd worden met de mensen die echt kennis van zaken hebben. Dit zal dan waarschijnlijk eerder de stichting ouders online of mijn kind online zijn.
  • Hallo Jeroen,

    Eens met de strekking van je verhaal dat filteren niet werkbaar is en dat het gaat om het aanpakken van (allerlei) ongewenst gedrag. Hierbij is het nog best lastig om een grens te trekken, want sommige ouders en bibliotheken vinden gamesites al ongewenst, of een zeer zinvolle voorlichtingssite als Sexwoordenboek.
    Praten is een poging waard, maar ik proef bij Eerdmans en de zijnen toch teveel de "moral majority" houding die niet echt tot werkbare compromissen zal leiden.

    Overigens maak je een vergissing waar je het hebt over pc's voor catalogusgebruik. Onze enige publiekscatalogus is de AquaBrowser en die geeft ook veel informatie door die van internet afkomstig is: Davindi, Schoolbieb, InternetG!ds, al@din, etc. Doordat wij daar een whitelist op hebben draaien gebaseerd op de InternetG!ds (aangevuld met url's uit de database van de Aquabrowser, zij het uit december 2006), komt bij ca. 30% van de internetresultaten de melding "Deze pagina is niet toegestaan". Daardoor worden zelfs door bibliotheken geselecteerde, waardevolle websites ten onrechte gefilterd. Een MT besluit om de whitelist af te schaffen is door omstandigheden nog niet geïmplemnteerd en komt door deze discussie weer in een geheel nieuw licht te staan.
    Overigens is op ca. 80 internetpc's, na inloggen met een account (na legitimatie), wel het volledige internet beschikbaar. Hier gelden alleen de huisregels (o.a. geen pornografische of racistische sites) en is redelijk toezicht door medewerkers en meekijksoftware.
  • Ik ben het met je eens dat 'we' het ons niet kunnen permitteren om het gesprek niet aan te gaan.
    En die ene alinea in het bericht van de VOB geeft hoop: "Bibliotheek en gebruikersgemeenschap zullen gezamenlijk eveneens het gesprek moeten voeren over wat de gemeenschap verwacht en wenst ten aanzien van de veilig internet in de bibliotheek. Dit maakt onderdeel uit van het lokale maatwerk dat de bibliotheek biedt." Toch?
  • Ter aanvulling: Justine Pardoen (Mijn Kind Online) reageerde ook nog op http://www.edwinmijnsbergen.nl/2010/05/denkt-bibliotheek-klaar-te-zi... en riep min of meer op tot hetzelfde.
This reply was deleted.

GO opleidingen

Nedap Librix