Blogs

De openbare bibliotheek tien jaar van nu

Handreikingen uit: "De openbare bibliotheek tien jaar van nu" (2009):
 
 
1 Maak content beter vindbaar.
Sluit aan bij de manier waarop gebruikers content en verhalen zoeken,uitwisselen en
met elkaar delen. De aloude decimale, hiërarchische classificatiesystemen van bibliotheken
– noodzakelijk om een fysieke collectie te kunnen ordenen – worden langzaam
maar zeker naar de achtergrond gedrongen door nieuwe, minder exacte maar
wel praktische manieren van classificeren (tag clouds, aantal downloads, zoeken op
titelwoorden, full text search, zie § 7.1). Probeer de content daarom zo te presenteren
dat gebruikers ze snel en eenvoudig kunnen vinden. Waar mogelijk kan content
digitaal worden aangeleverd. Waar dat niet mogelijk is en men op de fysieke drager is
aangewezen, valt met slimme technologie (de rfid-chips in alle bibliotheekboeken)
nog veel te verbeteren in het leiden van de gebruiker naar de betreffende plek in de
bibliotheek. Voor gebruikers komt gemak in het vinden van content voor de kwaliteit
van die content: als ik het snel kan vinden, dan is ‘goed’ goed genoeg. Zoals een
recent rapport ( oclc 2007: 8-6) stelt: ‘If convenience does trump quality, then it is
the librarians’ job to make quality convenient.’
 
2 Maak de collectie hybride
Open collecties voor digitale content op het open web. Bied niet alleen aan wat de
bibliotheek zelf fysiek in huis heeft, maar verwijs ook naar waardevolle content op
het web. Kies welke onderwerpen wel en welke niet worden ‘bijgehouden’ (zie handreiking
7). Doe dit op landelijke schaal en zorg voor een centrale taskforce die deze
content opspoort en de url’s actualiseert.
 
3 Ga op de gebruiker af
Besef dat de groeiende groep internetgebruikers zich niet oriënteert op instituties
met een degelijke reputatie, maar steeds meer op de collectieve aanbevelingen van
andere internetters. Wacht dus niet tot deze mensen naar de (site van de) bibliotheek
komen, maar richt alle aandacht op het bereiken van gebruikers met wat je in huis
hebt. Ontwikkel innovatieve concepten die zijn gericht op digitale plaatsen waar
veel gebruikers komen (Google, Hyves, Marktplaats, Kelkoo en dergelijke) of maak
gebruik van bestaande mogelijkheden zoals een e-mail sturen naar subgroepen
gebruikers (nulleners bijvoorbeeld).
 
4 Beschouw ontlezing en ontlening niet als onvermijdelijk gegeven en schrijf het boek
niet af
 
Mensen zien de bibliotheek blijkens onderzoek vooral als een plek waar men boeken
kan vinden en lenen. Hoewel boeken minder in trek zijn zien nog altijd vier miljoen
Nederlanders een reden om lid te zijn van de bibliotheek. Bibliotheken die met persoonsgerichte
marketing werken of de openingstijden verruimen, zien dikwijls een
groei in het gebruik, ook in het lenen van boeken. De meeste andere landen uit het
intermezzohoofdstuk kampen niet met een dalend aantal uitleningen van boeken,
en waar dat wel gebeurt, slaagt men erin de aantallen uitleningen van andere (audiovisuele)
materialen te doen stijgen. Reden genoeg dus om te blijven geloven in de
waarde van de fysieke collectie voor gebruikers. Het gaat er vooral om dat gebruikers
die collectie op of via het web weten te vinden en verwijzingen naar die collectie met
elkaar kunnen delen.
 
5 Personaliseer de dienstverlening en doe hiertoe marktonderzoek
Ontwikkel persoonsgerichte digitale dienstverlening op basis van de uitleenregistraties
à la internetboekhandels als Amazon en Bol. Gebruikers maken zich een
stuk minder zorgen om hun privacy dan bibliothecarissen denken (oclc 2007) en
zijn waarschijnlijk – zeker bij een vertrouwde institutie als de openbare bibliotheek
– bereid om gegevens over zichzelf te laten gebruiken om persoonsgerichte aanbevelingen
te krijgen op basis van hun eigen leengedrag en dat van anderen. Ontwikkel
op basis van beschikbare gegevens bovendien meer kennis van gebruikers en
(vooral) van niet-gebruikers, zodat naast collectie-aanbevelingen ook andere, op de
persoon toegesneden, aanbevelingen kunnen worden gedaan, bijvoorbeeld over de
dienstverlening van samenwerkingspartners (culturele uitgaanstips, evenementen
en dergelijke).
 
6 Diversifieer de toegang tot digitale content
Bied specifieke bronnen van digitale content aan voor specifieke doelgroepen en
hang daar indien nodig een apart prijskaartje aan, bovenop het standaard lidmaatschap.
Zorg ervoor dat de toegang tot deze content via digital rights management goed
is afgeschermd, zodat de rechthebbenden (uitgevers) de bibliotheek als distributeur
kunnen vertrouwen.
 
7 Maak keuzes in de gidsfunctie
Probeer niet langer op basis van de eigen bibliothecaire deskundigheid ‘de’ gids te
zijn voor mensen in het uitdijende media- en informatielandschap. Mensen raken
door internet steeds meer gewend te vertrouwen op de collectieve oordelen (op
sociale websites) van anderen en minder op professionele expertise (‘van decimale
classificatie naar tag clouds’). Die expertise ontwikkelt zich gezien het enorme en nog
altijd uitdijende aanbod ook te langzaam om van grote waarde te kunnen zijn. Focus
daarom, uitgaande van de publieke missie van de openbare bibliotheek, op onderwerpen
van maatschappelijk belang, bouw daaromheen een goede collectie inclusief
links naar de op het web vrij beschikbare content, en weet de gebruiker hiermee te
bereiken – eerst digitaal, vervolgens ook fysiek.
 
8 Steun burgers bij de ontwikkeling van informatievaardigheden en, breder, mediawijsheid
Dat gebruikers steeds meer centraal komen te staan in het verspreiden en ordenen
van content, houdt in dat de traditionele gidsfunctie van bibliotheken meer op de
achtergrond raakt. Bibliothecarissen kunnen met hun expertise gebruikers wel
helpen om zelfredzaam te worden in de omgang met informatie en met media. Voor
velen is het aanbod onoverzichtelijk. Vooral voor volwassen gebruikers die via het
reguliere onderwijs niet meer te bereiken zijn, ligt hier een maatschappelijk belangrijke
taak.
 
9 Zorg voor lokale verankering enerzijds ( frontofficetaken) en landelijke verankering
(backofficetaken) anderzijds
Op lokaal niveau kan maatwerk worden verricht in met name functies als ‘kennis
en informatie’ (zie ‘de G!DS’, een voorziening die veel lokale informatie bundelt)
en ‘kunst en cultuur’ (samenwerking met culturele partners in stad en streek). Op
landelijk niveau kan die dienstverlening plaatsvinden die niet aan lokale omstandigheden
is gebonden en efficiënter te organiseren is.
 
10 Diversifieer de dienstverlening van de fysieke vestigingen
Met name in grote steden ligt het meer voor de hand maatwerk in een wijk te leveren
dan overal in een volledig aanbod te voorzien. Een nieuwe, kinderrijke buurt heeft
andere behoeften dan een wijk met veel etnische groepen of een wijk met overwegend
senioren. Bezie voor de centrale vestiging de mogelijkheden tot vergaande
samenwerking met andere centrale instellingen, zoals het gemeentearchief en het gemeentemuseum, omdat in de gebundelde collecties en expertises meerwaarde
voor de gebruikers schuilt.
 
Afbeelding: American Progress, 1872
Email me when people comment –

You need to be a member of Open Bibliotheken to add comments!

Join Open Bibliotheken

GO opleidingen

Nedap Librix