Blogs

BNL-blog: e-books, p-books en bibliotheken

Gaat het goed met papieren boeken?
Gaat het e-boek het papieren boek verdringen? Die vraag houdt velen en natuurlijk vooral ook veel vakgenoten bezig zonder dat daar een bevredigend antwoord op komt. Immers, niemand kan in de toekomst kijken en de beschikbare onderzoeksgegevens zijn voor meerderlei uitleg vatbaar. Vorige week dinsdag stond er een mooi artikel (zie ook de vele reacties) over de aangekondigde ondergang van het papieren boek in ‘The Guardian’ waarin schrijver Lloyd Shepherd alle onheilstijdingen stevig relativeert. Shepherd stelt dat het eigenlijk erg goed gaat met papieren boeken. Hij wijst er terecht op dat in de afgelopen 10 jaar in Engeland het aantal gepubliceerde boektitels met 42% is gestegen. Ook de verkoopcijfers stegen in die jaren indrukwekkend. Er werden bijvoorbeeld 44% meer romans verkocht. De verkoop van jeugdboeken verdubbelde zelfs. Vrijdag in dezelfde week viel er echter in NRC te lezen dat in Nederland de uitgevers er voor kiezen om in het licht van de crisis en onder het motto van ‘minder is meer’ het aantal titels met zo’n 30% terug te brengen. Maar wat mij betreft nog te vroeg om daar een rappe ondergang van het p-boek op te baseren.
 
Het gaat nog beter met e-boeken (in de VS dan)
Aan de andere kant kun je je, op basis van de berichtgeving in de media dan, niet aan de indruk onttrekken dat het in de VS met die verschuiving van p-boeken naar e-boeken heel hard gaat. Veel harder dan in de rest van de wereld. Er worden indrukwekkende verkoopcijfers van e-boeken genoemd waaruit je zou kunnen afleiden dat er een einde gaat komen aan het tijdperk van het papieren boek. Dit is vooral te danken aan de dominante positie van online winkel Amazon met z’n zeer laagdrempelige Kindle Store voor e-books. Ook Lloyd Stephens meldt dit in z’n artikel maar weet ook hier weer interessante nuanceringen aan te brengen. In het geval van Amazon meldt Stephens bijvoorbeeld dat de online megastore weliswaar meer e-books verkocht dan p-books maar dat wel bóvenop een nog altijd stijgende verkoop van p-books t.o.v. het vorige jaar. Kortom Amazon is in de VS natuurlijk wél een enorme bedreiging voor de lokale boekhandel maar naast de stevige ontwikkeling van e-books gaat het dus ook in de VS hartstikke goed met de (online) verkoop van p-boeken. Dus hoezo ondergang van het p-boek?
 
Bibliotheken en e-boeken
De Amerikaans openbare bibliotheken willen natuurlijk ook graag meedoen in de e-race maar moeten daar een flink gevecht met uitgevers en intermediairs voor leveren. Een mooi overzichtsartikel in The Phoenix laat zien dat de openbare bibliotheken in de VS behoorlijk wat titels aanbieden via hun intermediair Overdrive. Dat is zeker positief. In het Phoenix-artikel valt echter ook te lezen dat Bibliotheken per e-book een hogere aanschafprijs moeten betalen dan particulieren en vervolgens niet eens de eigenaar worden van het e-book. Dat is dus minder positief. Feitelijk koopt een bibliotheek bij Overdrive alleen de licentie waarmee het recht op tijdelijke beschikbaarstelling van het boek wordt geregeld. En dan zijn er ook nog eens grote boze uitgevers zoals Harper/Collins die vinden dat een bibliotheek al na 26 uitleningen de licentie op het e-book opnieuw moet aanschaffen. In dat licht moet je ook de deal zien die Amazon met Overdrive heeft gesloten. Bij een aantal bibliotheken in de VS kunnen bibliotheekleden vanaf september via Overdrive e-boeken van Amazon op hun Kindle lezen op basis van tijdelijke beschikbaarheidstelling. Heel leuk natuurlijk voor de leden. Maar ook hier betaalt de bibliotheek nog een te hoge prijs.

Bibliotheken en e-boeken in Nederland
In Nederland is de situatie niet zo heel verschillend met de VS. Ook hier zijn bibliotheken afhankelijk van de bereidwilligheid van uitgevers en kunnen de leden nu alleen nog uit een zeer beperkte hoeveelheid e-boeken kiezen via intermediair Ebsco. Uitgevers zien een grote rol voor bibliotheken op het gebied van e-boeken eigenlijk niet zo zitten. Het is vooral aan doortastend optreden van de Stuurgroep E-books te danken dat de uitgangspositie voor bibliotheken langzaam verbetert. De stuurgroep probeert het voor elkaar te krijgen dat ook Nederlandse openbare bibliotheken op grotere schaal e-books ter beschikking van hun leners kunnen stellen. Of dat dan via het nieuwe nog te bouwen ‘Nederlandse Digitaal Platform voor de opslag en distributie van digitale boeken’ moet gaan verlopen óf via een eigen platform van de bibliotheken of op nóg een andere manier is de vraag. Volgens Boekblad verlopen de gesprekken tussen de Stuurgroep en de Groep Algemene Uitgevers (GAU), die namens de uitgevers de onderhandelingen met de stuurgroep voert, in ieder geval weer in goede harmonie. De persberichten in Boekblad zijn nog wel vaag, in de woorden van Voorzitter stuurgroep Hans van Velzen:  ‘We hebben over en weer voorstellen gedaan, daar wordt nu naar gekeken. Ook zal er overleg zijn met de achterbannen. Waarschijnlijk vergadert in september het GAU-bestuur erover, daarna zullen we met concrete inhoud naar buiten komen.’ Mijn advies aan de stuurgroep zou zijn om toch vooral niet op 1 paard te wedden, maar ook zelf rechtstreeks met uitgevers te blijven praten. En natuurlijk de eregalerij met gratis e-books uitbreiden.
Voor meer informatie over de Stuurgroep zie de informatie over de Stuurgroep op BNL's nieuwe corporate website..

Doorbraak of geen doorbraak?
2011 zal in ieder geval in Nederland nog zeker niet het jaar zijn van de verwachte grote doorbraak van het e-boek en zal het geduld van in e-boeken geïnteresseerde bibliotheekleden nog wat langer op de proef worden gesteld. Wat inmiddels wél duidelijk is, dat Nederlands eigen Bol.com een interessante deal met Sony heeft gesloten. Met Sony’s in oktober uit te brengen PRS-T1 kun je via draadloos internet met een paar drukken op de knop e-boeken uit de winkel van Bol downloaden en lezen. Dat gaat dus al een beetje op de combinatie Amazon/Kindle lijken. Ik denk maar zo dat Bol dit graag geregeld wilde hebben vóór de in het najaar verwachte introductie van de Nederlandse editie van Google’s platform voor e-boeken ‘Google eBooks’. Ook Google gaat z’n online winkel voor e-boeken voorgeïnstalleerd op bepaalde e-readers aanbieden. Nu nog wat doen aan die veel te hoge prijs voor e-boeken en de grote doorbraak in Nederland kan ook komen. Nog even terug naar de beginvraag van dit stuk. Is de de vraag of p door e wordt verdrongen eigenlijk wel zo relevant? Ook in NRC stond afgelopen weekeinde een mooi stuk van Raymond van den Boogaard over cultuurbezoek en tijdsbesteding. Van den Boogaard laat daar haarscherp zien dat het bij steeds minder beschikbare vrije tijd en steeds meer aanbieders op de vrijetijdsmarkt een hell-of-a-job wordt voor de  aanbieders van meer tijdrovende culturele geneugden om de huidige sterke positie te behouden. Van den Boogaard heeft het in het artikel niet over boeken. Maar is boeken lezen niet de meest tijdrovende ‘culturele’ activiteit van allemaal? Kortom alles wat rond boeken lezen, lenen, kopen, terugbrengen etc. maar enigszins tijd kan besparen is welkom. Vanuit de consument gezien is het perspectief voor het e-book op langere termijn daarom gewoon veel gunstiger dan voor p-boeken. Ik weet uit eigen ervaring hoe ongelooflijk gemakkelijk zo’n Kindle in de praktijk werkt. Boeken zoeken en bestellen bij Amazon is letterlijk secondenwerk en het lezen op een Kindle is even plezierig als bij een p-boek. Als bibliotheken met aanbod en services bij die ervaring weten aan te sluiten dan ziet de toekomst er eigenlijk best zonnig uit.
foto door 3dom
Email me when people comment –

You need to be a member of Open Bibliotheken to add comments!

Join Open Bibliotheken

Comments

  • "Aan de andere kant is het illegaal downloaden van ebooks niet bepaald een activiteit waar de doorsnee leesliefhebber zich aan gaat wagen. Veel te ingewikkeld en onveilig bovendien."

    @Jan Ik denk dat niet alle leesliefhebbers illegaal downloaden (alhoewel ik vermoed dat dit er meer zijn dan jij verwacht). Maar de reden hiervoor zijn volgens mij heel anders dan jij hierboven noemt.

     

    Als ik een eBook bestel via bol.com, dan is het verre van gebruiksvriendelijk en makkelijk om een boek om mijn eReader te krijgen en op sommige eReaders zelfs onmogelijk. Als ik een eBook via een torrentsite binnenhaal kan ik dit met het bekende drag en drop op een eReader zetten en deze zelfs op iedere eReader lezen. Het gevaar is niet gevaarlijker dan het normaal op internet surfen en downloaden van films en mp3's (wat meer mensen doen).


    En onnodig? Pas sinds kort zijn de Harry Potter boeken digitaal beschikbaar, voorheen moest je deze echt illegaal downloaden wilde je deze op je eReader lezen. En nog steeds zijn er veel boeken niet digitaal en legaal beschikbaar. Onnodig is het dus zeker niet.

     

     

     

  • @jan @jeroen @bas @edwin dank voor jullie bijdragen! 

    @jan @jeroen: ik heb bewust geen aandacht besteed aan illegaal downloaden. Dat gebeurt natuurlijk en je houd het beperkt tegen. Aan de andere kant is het illegaal downloaden van ebooks niet bepaald een activiteit waar de doorsnee leesliefhebber zich aan gaat wagen. Veel te ingewikkeld en onveilig bovendien. Ben het met Jan's gesignaleerde trends wel eens. Dat kan allemaal gebeuren en het zal de versnippering van mediakanalen nóg groter maken. Daar blijft een mooie taak voor bibliotheken over: gids zijn in een totaal gefragmenteerde mediawereld. 

    @Bas ik ben het met je eens dat mensen niet graag afscheid nemen van wat vertrouwd is. Aan de andere kant kan dat afscheid nemen toch heel hard gaan als het alternatief maar aanlokkelijk genoeg is. Kijk naar het razendsnelle verdwijnen van de lp toen de cd z'n intrede deed of de snelle opmars van de iPod een paar jaar terug. De populariteit van de Kindle in de VS is ook zo iets. Ik geloof niet dat Nederlanders wezenlijk anders zijn dan Amerikanen. 

    En de toekomst voor bibliotheken? Die zal ons ongetwijfeld gaan verrassen met ontwikkelingen die we nooit hadden kunnen voorspellen:)

    @Edwin: echte crisiscijfers!

     

  • Rondom het e-book en e-content gebeuren zie ik 4 belangrijke ontwikkelingen die de positie van bibliotheken  in de toekomst behoorlijk kunnen beïnvloeden. Ik verwacht dat we de komende jaren een versnelde daling van uitleen van p-boeken (papier) maar de komende 10 jaar is het nog wel een belangrijk onderdeel van de dienstverlening van bibliotheken.

    De oorzaken van de uitleen daling en waarom mensen de bibliotheek niet meer voor boeken nodig hebben:

    1) e-books worden massaal illegaal gedownload of via cd-rom's onderling uitgewisseld. E-books is bijna gratis. Zie verhaal @Jeroen

    2) de e-books worden net zo goedkoop als apps dus 0,99 tot 3 euro (en worden massaal gekocht, schrijvers verdienen op deze manier meer dan via uitgevers). Boek wordt niet als papier uitgegeven.

    3) e-books komen als online stream ter beschikking voor een vaste prijs onbeperkt lezen.

    4) Nieuwe schrijvers publiceren alles als e-book (gratis of als app op ipad, tablet) bij voldoende succes wordt het als papierenboek uitgegeven. Gevolg minder papier in de bibliotheek.

    Een combinatie van punten 1, 2, 3 en 4 en nog een aantal andere nieuwe ontwikkelen zoals videoboek.

     

    In ieder geval moeten we actief met deze ontwikkelingen bezig zijn, anders wordt het wel door anderen bepaald

     

     

     

     

     

  • Vergeten wij in de e-Book discussie niet een aantal aspecten die ook van invloed zijn op dit vraagstuk? Onderhandelen met de GUA is natuurlijk een mooie ingang. Maar is dat op dit  moment niet slechts een druppel op een gloeiende plaat als wij de andere ontwikkelingen negeren, namelijk het aanbod van the piratebay en de dagelijks groeiende groep gebruikers hiervan.

    Via sites als the piratebay kun je nu al gratis duizenden Nederlandse en Engelse boeken downloaden. Niet alleen boeken, maar ook luisterboeken, DVD's, stripboeken en zelfs tijdschriften. Op de piratebay ontstaat langzaam een collectie waar iedere bibliotheek jaloers op kan zijn en iedere dag groeit (met de aankoop van een willekeurige tablet) ook de groep "klanten" die hier gebruik van (kunnen) maken. 

    Natuurlijk is dit niet helemaal legaal. Natuurlijk moet je dit als bibliotheken als moreel verwerpelijk en onwenselijk bestempelen. Maar helaas is het wel de realiteit en willen wij niet dezelfde fouten maken als de muziekindustrie dan moeten wij hier bij het bepalen van je strategie wel rekening mee houden.

     

    Ook in deze bijdrage komt deze ontwikkeling ook niet meer terug. Wij baseren ons op de legale verkoopcijfers, denken dat wij nog wel de tijd hebben, dat het nog niet zo heel snel gaat en dat we nog wel wat tijd hebben. De vraag is of wij deze tijd wel hebben, of de doelgroep en de vraag idd zo klein is als wij nu denken. Kunnen wij ons wel veroorloven om te blijven praten terwijl onze potentiële klanten al gewend aan het raken zijn aan andere alternatieven?

  • Bedankt Jan voor je weer zeer lezenswaardig verhaal. Ben het met je eens dat het perspectief voor het e-boek op termijn veel gunstiger is dan voor het p-boek. De informatiemaatschappij digitaliseert in rap tempo. Het zou mij hogelijk verbazen als op termijn niet alles wat met tekst, beeld en geluid te maken heeft gedigitaliseerd zal zijn.  Een e-boek is gewoon een betere informatiedrager dan een p-boek. Beter moet je lezen als, heeft meer potentie en zal dus op termijn het p-boek naar de achtergrond schuiven.

    Het meest lastige in deze kwestie is om een inschatting te maken van de termijn waarop we van een doorbraak van het e-boek kunnen spreken. Al meer dan tien jaar geleden werd er door   ‘deskundigen’  geroepen dat het e-boek op doorbreken stond. Dat blijkt dus wel wat langzamer te gaan.

    Dat heeft wellicht te maken met de beperkingen van de eerste generaties e-readers, maar door de ontwikkelingen in de techniek zullen die problemen afnemen. Belangrijkste rem op de doorbraak van het e-boek is, denk ik, hoe wij als mensen in elkaar zitten. We nemen niet zomaar afscheid van wat ons zeer vertrouwd is. Dat geldt dus ook voor onze p-boekenrelatie. We zijn ermee opgegroeid en het zit diep in onze manier van informatie opnemen geworteld. Maar dat is nooit voor de eeuwigheid. Wij veranderen mee, de één wat sneller dan de ander,  met de samenleving om ons heen. En  daarbij laten we ons behoorlijk sturen door de ontwikkelingen in de techniek.

    Dat de opmars van het e-boek, of een andere digitale variant, doorgaat, is voor mij geen vraag meer.

    Welke rol wij als bibliotheken in zo’n nieuwe situatie kunnen spelen is wel een moeilijke vraag om te beantwoorden. Een digitaal product heeft op zich geen fysieke plaats nodig bijvoorbeeld, hoewel het gebouw nog wel een rol kan spelen in de promotie (schrijversactiviteiten, workshops, voorleessessies etc.).  Als de dienstverlening van de bibliotheek voornamelijk digitaal wordt, dan moeten we ook zo snel mogelijk werken naar Bibliotheek Nederland i.p.v. de huidige basisbibliotheken.

    Bibliotheek.nl kan, wat mij betreft, het startpunt daartoe zijn.

    Om mijn verhaal niet langer te maken dan nodig is:  Tekst, beeld en geluid worden steeds meer digitaal. Het zijn bestanden die via het internet overal te consumeren zijn. Dat zal ingrijpende gevolgen hebben voor alle bedrijven en instellingen die in de mediabranche werkzaam zijn.

    Het is helemaal niet ondenkbaar dat boekhandels, tijdschriftenkiosken, krantenbezorgers én bibliotheken uit het straatbeeld gaan verdwijnen. Opkomst en ondergang van bedrijfstakken is overigens van alle tijden. Alles heeft zijn tijd.

    Wellicht ontstaan er uit de huidige bibliotheken nieuwe instellingen met publieksdiensten op mediagebied. Ik hoop daarom dat er veel tijd en geld geïnvesteerd gaat worden in mogelijke digitale dienstverlening van de bibliotheken in de toekomst.

    Overigens ben ik er ook van overtuigd dat de bibliotheken in de huidige vorm nog wel even zullen bestaan. Veranderingen worden bijna altijd verkeerd ingeschat. Voorstanders denken vaak in een te korte termijn, tegenstanders gaan er te lang van uit dat er geen wezenlijke veranderingen zullen plaatsvinden.  Mijn inschatting is dat de bibliotheek van nu nog ongeveer één generatie (ca. 25 jaar) meegaat.


  • Naar de oorzaak ben ik heel benieuwd. Ik stel me toch ook altijd zo voor dat de concurrentie van andere media een rol spelen, omdat er gewoon zo ontzettend veel is van alles. Zelf koop ik ook veel minder. Boeken zowel als games en dvd's en cd's. Dat heeft alles te maken met al het leuks en interessants dat ik op binnen de browser en/of op telefoon en iPad kan doen. Dan zijn er nog de kranten en tijdschriften, het werk en de vrije tijd zonder media: opeens de tijd op...
  • Ha Edwin,

    Dank je voor de tip! Gevolg van de crisis? Ook Rookies meldt overigens forse omzetstijging voor bol cs.

    grtz. Jan

  • Dank voor de bijdrage weer Jan. Kom op E-Rookies net relevant overzicht tegen. Onder meer:

     

    Omzet A-boeken (Algemene boeken) 2011: tot nu toe -3,8%.

    Omzet muziek 2011: -11,9%

    Omzet dvd’s 2011: -8,4%

    Omzet games 2011: -12%


    En nog veel meer op http://erookies.wordpress.com/2011/09/08/soundbytes-cijfers-boekenb...

This reply was deleted.

GO opleidingen

Nedap Librix