Blogs

Vanochtend werd ik door mijn collega Neeltje gevraagd naar de statistieken van App "de Bibliotheek". Hier werd naar gevraagd door Huub van Dommelen die hier vervolgens een heel erg positief stuk over schreef. Als projectleider van dit project ben ik natuurlijk heel erg trots en erg blij met dit artikel. Het zette mij wel aan het denken. 

Ik schrijf namelijk regelmatig over mobiele ontwikkelingen en wat wij als bibliotheken zouden kunnen doen en volgens mij moeten doen, maar eigenlijk nooit over wat ik hier zelf aan doe. Hoog tijd dus om hier ook eens een blogbericht aan te wijden. Samen met een aantal collega's ben ik namelijk al meer dan anderhalf jaar bezig aan de (door) ontwikkeling van app "de Bibliotheek".

Over de App

In 2010 is er in Brabant door de toenmalige commissie Digitale Bibliotheekgeld gereserveerd voor zogenaamde laboratoriumprojecten. Dit waren projecten die veel potentie hadden, maar waarvoor financieel een grote investering noodzakelijk was of het risico op het falen van een project hoog was. Een van deze projecten was het ontwikkelen van een mobiele app voor de bibliotheken in Brabant. 

Na een jaar van onderzoeken, programmeren, testen werd in februari 2011 de eerste versie van App "de Bibliotheek" gelanceerd voor de bibliotheken in Brabant. Met deze app kunnen gebruikers de functionaliteiten die zij gewend zijn van de mijn bibliotheek functie zoals verlengen, reserveren en zoeken ook via de mobiele telefoon raadplegen. 

Omdat de leveranciers van de in Brabant gebruikte bibliotheeksystemen in 2010 nog geen api's beschikbaar hadden waarmee een mobiele app zou kunnen communiceren, de landelijke infrastructuur hier nog niet klaar voor was en er bij de partner die wij hadden ingehuurd om ons hierbij te helpen weinig kennis van bibliotheken had is er voor een praktische oplossing gekozen. Hiervoor is een speciale server opgezet welke via webscraping de mijn bibliotheek omgeving van een bibliotheeksysteem benaderd en de handelingen die een klant zou uitvoeren simuleert en vertaald voor de app. Een oplossing die niet zonder problemen te implementeren is en in eerste instantie foutgevoelig bleek, maar wel de gewenste functionaliteiten mogelijk maakte. 

In de onderstaande presentatie die ik een jaar geleden in Vlaanderen gegeven heb, heb ik dit verhaal nog een keer samengevat. Vooral de lessons learned zullen voor andere bibliotheken interessant zijn. Een van de punten waar wij het hardst tegen aan zijn gelopen is dat wij te weinig tijd in het ontwerp van de app hadden gestoken en dat er binnen de bibliotheken nog steeds een geen gestandaardiseerd systeem is. Daarnaast hadden wij te weinig kennis van het ontwikkelen van apps en daardoor ook niet de juiste partner gekozen om ons bij het ontwikkeltraject te ondersteunen en was te weinig rekening gehouden hadden met het beheer.

 

Standaardisatie en landelijke aansluiting

Nadat de app een half jaar gedraaid had werden de eerste problemen geconstateerd. Deze dezen zich voornamelijk voor bij bibliotheken die veranderingen in hun bibliotheeksystemen doorvoerde of nieuwe versies van bibliotheeksystemen in gebruik namen. Deze wijzigingen hadden vaak toto gevolg dat de scrapingscripts veranderd moesten worden. Ook kregen wij steeds meer vragen van bibliotheken buiten Brabant om aan te sluiten op de app. Na een half jaar zijn wij begonnen te experimenteren met het aansluiten van nieuwe bibliotheken. De oorspronkelijke opzet van de app was dat dit makkelijk door ons zelf gedaan kon worden. Helaas bleek dit in de praktijk een stuk weerbarstiger en was de partner die wij hierbij in de hand hadden genomen niet betrouwbaar genoeg.

Omdat bij de ontwikkeling de afspraak gemaakt was dat de rechten van de ontwikkelde software bij Cubiss kwam te liggen (een tip voor iedereen die software laat ontwikkelen) konden wij makkelijk over stappen op een andere ontwikkelaar. Samen met deze ontwikkelaar zijn wij begonnen aan een verbeter traject om de app stabieler te maken door de server en de scripts te verbeteren.

Een traject wat helaas langer duurde dan gepland. Het doorgronden van de server en de app en de bibliotheeksystemen waarop deze gekoppeld waren bleek ook voor deze ontwikkelaar niet altijd even makkelijk. Dit is ook een leer voor ons als bibliotheken, hoe vanzelfsprekend de systemen voor ons ook zijn, deze blijken toch op veel kleine punten van elkaar te verschillen. In een half jaar zijn er een aantal aanpassingen doorgevoerd voor de server en zijn de scrapingscripts zo aangepast dat deze voor alle bibliotheken die Bicat Wise gebruiken gelijk geworden zijn. Voor de Vubis bibliotheken is dit proces nog steeds bezig en hoewel door de opgebouwde kennis bij de Bicat bibliotheken een stuk makkelijker gaat blijkt is het nog steeds een grote uitdaging.   

Door de aansluiting van bibliotheken buiten Brabant kregen wij ook te maken met het opstellen van contracten en service level agreements (SLA's) en het bepalen van de prijs die hiervoor gerekend moest worden en werden het aantal vragen en problemen die over de app gemeld werden groter. Dit maakte het noodzakelijk om de servicedesk voor de app in te richten en activer met het contractbeheer bezig te gaan. Deze beide activiteiten lopen op dit moment nog en worden actief aan gewerkt.
Dit geeft alleen wel aan dat het beheer van de app een stuk complexer is geworden. Iets wat ook voor andere bibliotheken een leerpunt kan zijn. Als je een systeem gaan opschalen zal er op meerdere vlakken werk bij komen!

Het heeft anderhalf jaar geduurd en het is niet zonder slag of stoot gegaan, maar de app is nu op een niveau waarvan ik met trots kan zeggen dat deze goed werkt en succesvol uitgerold is en kan worden. En nu zijn wij klaar om de app verder te doorontwikkelen!

Doorontwikkeling en versie 2.0

Natuurlijk hebben wij ons het afgelopen jaar niet alleen maar bezig gehouden met het verbeteren van de huidige app. Al sinds de lancering van de app is een lijst bijgehouden met verbeteringen, onduidelijkheden, schoonheidsfoutjes e.d. Op basis van deze lijst zijn wij vorig jaar al begonnen met het opstellen van een nieuw Functioneel ontwerp.

Het afgelopen half jaar is het functioneel ontwerp samen met een klankbordgroep bibliotheekmedewerkers en Cubiss medewerkers flink onder handen genomen, bijgeschaafd, aangepast, geredigeerd, nogmaals herzien en herschreven tot een uiteindelijk functioneel onwerp waarin alle functionaliteiten voor een nieuwe versie beschreven staan. Hieronder staat het resultaat hiervan.
Dit is volgens mij een van de vaardigheden die bepaalde bibliotheekmedewerkers steeds vaker nodig zullen hebben bij het ontwikkelen van software en apps.

20120608 - Functioneel Ontwerp - Mobiele App v 2 0

Op basis van dit functioneel ontwerp is vervolgens een aantal draadmodellen of mock-ups gemaakt van hoe deze functionaliteiten er uit zouden moeten komen te zien. Deze zijn in het volgende document te bekijken 

20120503 - Mock-Up - Mobiele App v 2.0

Op dit moment wordt er door de nieuwe ontwikkelaar gewerkt aan het opstellen van een technisch ontwerp waarin onze functionaliteiten vertaald worden naar technische systemen en is er een offerte uitgebracht voor de ontwikkeling van de app. Als alles volgens planning gaat en wij akkoord gaan met de offerte, dan zal in december versie 2.0 van app "de Bibliotheek" getest kunnen worden en kan deze begin 2013 uitgerold worden over Nederland. 

In een notendop was dit een samenvatting van de ontwikkelingen rondom app "de Bibliotheek" van de afgelopen twee en half jaar. Natuurlijk zijn er naast mij zelf veel meer mensen bij betrokken  geweest. Het oorspronkelijke idee kwam  van Hilbrand van de Groep. En naast mijzelf zijn er bij de uitvoering onder andere Ron van AgtmaalNeeltje van Helvoort, Annemie van Rijswijk, Anne Klop, Maria Vermeer, Marieke Hezemans, de Brabantse commissie Digitale Bibliotheek (en later infrastructuur) en nog veel andere actief geweest.

Email me when people comment –

You need to be a member of Open Bibliotheken to add comments!

Join Open Bibliotheken

GO opleidingen

Nedap Librix