Joost Heessels's Posts (87)

Notitie: Mijn Bibliotheekbubbel

Door een blog van Edwin Mijnsbergen over zijn biebbubbel ben ik aan het denken gezet. In de afgelopen zeven jaar heb ik mij bijna non-stop bezig gehouden met de sector. Ik schreef, hobbyde en werkte in de sector en over iets meer als een maand is dat voorbij. Ik kwam met creativiteit, plannen en met visie maar wat rest is een iets wat ontredderd gevoel. En toch tussen al het grijs zitten lichtpuntjes …. en die ga ik zeker missen. Mijn bubbel – Bibliotheek-Bubbel – is geknapt. Wat rest zijn spetters met mooie herinneringen.
Maar ik ben een informatieprofessional en dat is wat ik ben en blijf. Iets waar ik trots op ben, graag mee te koop loop. De openbare bibliotheeksector stroomt over van marketeers om de verschillende verhalen te verkopen maar de infoprofs verdwijnen langzaam van het toneel, en dat is iets waar ik een onbestemd gevoel van krijg. Een openbare bibliotheek kan namelijk niet zonder mensen met een goede en gedegen informatie achtergrond. Mensen die snappen wat goede en slechte bronnen zijn, hoe je met Sharepoint aan de slag moet gaan – want laat dat a.u.b. niet aan ICT’ers over! – en hoe je het beste de juiste context aan informatie kan geven, of welke meta tags je aan informatie moet toekennen om het terug te vinden. De openbare bibliotheek gaat niet om de Third Place of het gebouw, het gaat nog steeds om mensen op weg te helpen in een als maar groeiende informatiewereld. Niet meer vanuit de positie dat bibliotheken het allemaal wel weten maar samen met mensen de vraag achter de vraag gaan achter halen en samen aan de slag in co-creatie. Ik geloof in een toekomst voor de openbare bibliotheek maar er is nog een lange weg te gaan, veel succes daarmee (ex)collega’s!

– Dit is een notitie die ik voor mijn persoonlijke Facebookpagina schreef –

Read more…

Een nieuwe horizon?

Al sinds de professionalisering van de openbare bibliotheek heeft de overheid een flinke vinger in de pap gehad bij de bekostigen van de organisaties. Hoewel de openbare bibliotheken een gedecentraliseerde sector is streeft de rijksoverheid sinds het doorzetten van de digitalisering naar centralisatie. Een brede informatievoorziening heeft nooit hoog op de politieke agenda gestaan. En dus is er ook nooit nagedacht over de rol die de openbare bibliotheek daarin zou kunnen spelen.

Waren bibliotheken eind jaren zeventig nog verankerd in een eigen bibliotheekwet, tijdens de bezuinigingen van eind jaren tachtig werd de openbare bibliotheek ondergebracht in de welzijnswet waarbij de verantwoordelijkheid kwam te liggen bij gemeenten en provincies. Het laatste kabinet Lubbers (CDA/PVDA) laat de openbare bibliotheek verdwijnen in de wet op het specifieke cultuurbeleid waar de bibliotheek tot op de dag van vandaag nog onder valt (tot 31 december 2014). De bibliotheek is ondertussen verworden tot een culturele instelling.

Marktwerking
Met de komst van het Kabinet Kok 1 in 1994 (in de volksmond Paars 1) komt ook het idee van marktwerking binnen de non-profit sector in zwang. Ook in de bibliotheek moet men mee in deze nieuwe zakelijkheid. Waar het voor die tijd nog veelal ging over volksverheffing op het gebied van informatie, educatie en leesbevordering, werd de bibliotheek midden jaren negentig steeds meer afgerekend op uitleencijfers (het gemiddelde van uitgeleende boeken). Informatie en educatie verdwenen naar de achtergrond.
Begin 2000 heeft de overheid getracht de openbare bibliotheek te vernieuwen. Dit traject mislukte omdat men zich bezig ging houden met de vorm, schaalvergroting en kostenreductie. Vernieuwing van de inhoud in een nieuwe tijd vond niet plaats en dat terwijl de informatiesamenleving dan al op gang is gekomen. De 2.0 beweging draait op volle toeren.

Stilte
Op het binnenhof blijft het oorverdovend stil. Hoewel nieuwe digitale ontwikkelingen zich in een hoog tempo opvolgen blijft een brede visie op nieuwe maatschappelijke meerwaarden uit. En als er al beleid is rond de informatiesamenleving dan is deze versnipperd over een groot aantal departementen. Ook voor de openbare bibliotheek volgt geen nieuw beleid. Zij blijven zich voor een groot deel bezighouden met het uitlenen van boeken. Digitale middelen worden alleen ingezet om te besparen op de dienstverlening of om de klant meer gebruikersgemakken te geven. Zo kan men vanuit huis boeken reserveren, verlengen en de catalogus bekijken. Daarnaast zet de lokale bibliotheek in op de studie en de ontmoetingsfunctie.
De bibliotheken vieren de literatuur en laten de digitale samenleving links liggen. Er is geen visie over de rol van de bibliotheek in de digitale samenleving. En zolang er nog mensen zijn die boeken komen lenen heeft de bibliotheek bestaansrecht.
Het vinden en zoeken van informatie laat men over aan commerciële partijen. Google lijkt synoniem geworden voor zoeken en vinden. En een betrouwbare informatievoorziening lijkt verder weg dan ooit.

Door bezuinigingen lijkt de bibliotheek rond 2013 dan toch op de landelijke politieke agenda te komen. Men zet een nieuwe bibliotheekwet in de steigers en geeft landelijke bibliotheekorganisaties de opdracht digitale producten te ontwikkelen die voortborduren op de dienstverlening die lokale bibliotheken aanbieden. Vele miljoenen euro's worden gestoken in een landelijke boekencatalogus en in een platform voor e-books. Ondertussen bezuinigen lokale overheden noodgedwongen op hun bibliotheken en halen commerciële spelers de bibliotheek in. Vele soorten diensten worden aangeboden om e-books aan te kopen, te lezen of te verhandelen. Vaak is de collectie en de prijs van zodanige kwaliteit dat de vraag komt opborrelen of het platform van de bibliotheken niet gaat uitdraaien op het zoveelste mislukte ICT-project van de rijksoverheid.

Participeren
Niet alle taken blijven bij de rijksoverheid. Door het omvormen van het nationale zorgstelsel en de invoering van de participatie maatschappij komen sociale taken die het rijk tot op heden zelf uitvoert bij lagere overheden te liggen. Ondertussen verwacht men van de burgers dat ze meer zelfregie en verantwoordelijkheid gaan nemen. Maar over de impact op het dagelijkse leven van kwetsbare groepen binnen de samenleving en hoe zij aan betrouwbare informatie kunnen komen binnen het Google geweld, daar staan zowel de overheid als de bibliotheeksector niet bij stil. Terwijl hier juiste meer publieke meerwaarde voor de openbare bibliotheken te vinden is. Nergens binnen het publieke domein is een onafhankelijke betrouwbare informatie leverancier te vinden.

In een veranderende wereld kunnen bibliotheken niet alleen blijven draaien om het uitlenen van boeken. Ook op de ontmoetingsfunctie heeft de bibliotheek geen alleenrecht. Landelijke bibliotheekorganisaties blijven zich bezighouden met digitale producten voor algemeen gebruik. Ondertussen hebben we de 2.0 samenleving achter ons gelaten en een nieuw type samenleving heeft zich aangediend. Een waarin het individu voorop komt te staan en vele verbindingen en dwarsverbanden kunnen ontstaan.
Een belangrijke rol is weggelegd voor een speler die deze verbindingen of dwarsverbanden lokaal kan faciliteren, betrouwbare lokale informatie beschikbaar kan stellen aan groepen die hier zelf niet toe in staat zijn, of ontmoetingen faciliteren voor digitale of fysieke community's.

De openbare bibliotheek is uitermate geschikt om deze rol op zich te nemen en is al jaren diepgeworteld in de lokale samenleving.  Zij kunnen zich, als ze zich niet langer exclusief blijven bezig houden met het uitlenen van boeken, ontwikkelen tot de informatiehubs van de toekomst. Maar dan moet men nu wel met de toekomst bezig zijn anders is het te laat.

Read more…

Bloedend Hart

In november 2012 schreef Jeroen de Boer een oproep die hij samen met mij geformuleerd had. Hierin stelde wij openbare bibliotheken voor om op 1 januari 2014 alle contracten van (informatie/ bibliotheek) medewerker te ontbinden en om te zetten naar tijdelijke jaarcontracten. Op basis van vastgestelde competenties die horen bij de bibliotheek van de 21ste eeuw zou iedereen hierdoor gelijke kansen krijgen om een loopbaan binnen de openbare bibliotheek op te bouwen. Het betrof hier geen oproep om ouderen te vervangen door jongeren maar om meer agile ( vooruitstrevende, flexibele en innovatieve) medewerkers de kans te bieden zich te ontwikkelen binnen de organisaties.

'Ik heb een verschrikkelijke hekel aan iemand die beweegt, maar niet weet waar naartoe.' – Johan Cruijff

Het is juli 2014. Een tocht langs bibliotheken en andere kanalen leert mij dat het nog steeds niet vanzelfsprekend is dat je als bibliotheekorganisatie agile medewerkers in huis hebt. Of als je ze in huis hebt ze ook naar behoren inzet. Nog steeds lopen veel ideeën spaak op oud bibliotheek denken. Op medewerker die niet over de schutting durven te kijken, types die hun rit uitzitten of vernieuwing afdoen als onzin. Ook directies die liever hard werkende medewerkers hebben met een gebrek aan een eigen mening zijn nog steeds aan de orde van de dag.
In de huidige realiteit lijkt het er nog steeds op dat de minderheid de meerderheid op sleeptouw neemt.

'Als je alles onder controle hebt, ga je niet hard genoeg. ' – Ayrton Senna

De baan van informatieprofessional (Bibliothecaris) is er geen meer van negen tot vijf (ook nooit geweest). Het draait niet meer om boeken alleen (alsof het daar ooit om ging). Verbindingen maak je niet alleen tussen de boekenkasten. Je moet er op uit naar de open coffee en of andere netwerkbijeenkomsten. Het is niet meer genoeg om je alleen binnen werktijden te profileren. De tijd van achterover leunen, kritiekloos blaten en stoïcijns je werk doen is echt voorbij.

'Ik heb geen speciaal talent. Ik ben slechts nieuwsgierig.' – Albert Einstein

Je mag toch van informatieprofessionals verwachten dat ze van nature nieuwsgierig zijn. Dat ze zeven dagen per week, vierentwintig uur per dag van de hoed en rand willen weten. En dat ze alles wat ze vinden willen delen met doelgroepen die er ook nieuwsgierig naar zijn. Niet als een veredeld doorgeefluik (want dat kan iedereen) maar dat je vanuit de professie de gevonden informatie in de juiste context kan plaatsen waardoor mensen snappen wat ze met de informatie zouden kunnen doen.

'Een bekwaam mens geeft blijk van zijn geest door vriendelijke woorden en vastberaden handelingen.' – Lord Chesterfield

Het speelveld van bloggende vakgenoten is sinds 2012 weinig veranderd. Weinig nieuwe mensen zijn ook daadwerkelijk echt gaan schrijven over bibliotheken, prangende onderwerpen en of waar ze mee bezig zijn in hun werk. Vak trots kom ik maar zelden tegen. En de agile medewerkers die ik spreek zijn vaak uit het veld geslagen omdat ze door factoren op een verkeerd spoor terecht zijn gekomen. Sommige werken al helemaal niet meer binnen de openbare bibliotheek maar hebben eieren voor hun geld gekozen en zijn actief bij commerciële bedrijven.

Wat mij betreft is de oproep uit 2012 nog steeds niet achterhaald (helaas). Zelfs belangrijker dan ooit. Agile medewerkers zijn nodig om alle veranderingen, die nog op sector af gaan komen, op te vangen. Om het verschil te kunnen maken. Het zouden dus de agile medewerkers moeten zijn met een vast contract of betere arbeidsvoorwaarden en dus niet de types die niet voldoen aan de competenties van de bibliotheek van de 21ste eeuw.

Read more…

De mens als uitgangspunt

Het was een verhaal in een filmpje op de website van de Innovatie Doe Dag 2014 waar ik het erg  mee eens ben, echter met de aanvulling dat  de informatieprofessional  wel het verschil  kan maken. En het is niet de eerste keer dat ik het verhaal van de SEMCO-bibliotheek (SEMCO-stijl) hoor . Haal de bibliotheek leeg en zet mensen aan tot inspiratie zodat ze samen de bibliotheek gaan vormen.


De huidige roergangers binnen de openbare bibliotheek zijn nog steeds te veel met het jasje bezig en te weinig met inhoud. Dure plannen voor gebouwen, websites en ICT wondertjes zijn aan de orde van de dag. Terwijl onze maatschappij voort gaat lijkt de openbare bibliotheek nog steeds stil te staan.

We openen steeds weer nieuwe gebouwen waarin we voortborduren op dat wat was. We pamperen bestaande klanten maar zetten niemand meer aan (uitzonderingen daargelaten) tot experiment, denken of doen (ook niet in een medialab). Niet fysiek, maar helaas ook niet virtueel.
Het virtuele publiek zijn we kwijt geraakt toen we de uitleenfabriek belangrijker vonden dan de informatieve taak. En hoewel bibliotheken (gelukkig) weer experimenteren met een virtuele informatiefunctie door middel van content curation is het geen uitgemaakte zaak dat ook het publiek zal terugkeren. Want in de virtuele ruimte die de bibliotheek ooit heeft achtergelaten zijn andere (commerciële) partijen gesprongen die het vaak net zo goed of zelfs beter zijn gaan doen. Websites als Wikipedia (waar ook veel bibliotheekmedewerkers aan meewerken) of Goedevraag.nl zijn niet meer weg te denken uit het leven van het publiek. Daarnaast zijn er ook lokale initiatieven ontstaan over verschillende onderwerpen (Middelburg Dronk, Bossche Babbels) En spontane vraagbaken via Twitter of Facebook zijn ook al de normaalste zaak van de wereld.

Mensen helpen elkaar dus zonder tussenkomst van de oude instituten die zich zelf zogenaamd opnieuw aan het uitvinden zijn. Niets is minder waar.  We gooien geld in materiaal terwijl de professie voorop zou moeten staan. De informatieprofessional als inspirator, facilitator en of procesbegeleider. Gevraagd of ongevraagd aanzetten tot denken en doen door middel van het verspreiden van de juiste informatie (kennis). Proactief werken, leven en creëren binnen een andere soort organisatie dan zoals de bibliotheken nu nog in elkaar zitten. Ik had al eerder de coöperatieve bibliotheek geopperd omdat ik steeds minder geloof in een hiërarchische opbouw van informatieorganisaties.

De bibliotheek als middelpunt van de lokale participatiesamenleving vraagt ook om anders te gaan kijken naar de invulling van dergelijke instituten. Als vele groepen zich moeten herkennen in de bieb moet het ook een gevoel oproepen dat de bibliotheek echt van ons allemaal is. Soms is daar inderdaad een nieuw (maar niet te duur) bibliotheekgebouw voor nodig, of terugkeer in de wijken door bibliotheek-informatieprofessionals die samen met de mensen aan de slag gaat om de wijk weer leefbaarder te maken.
Bibliotheekwerk moet weer maatwerk worden. Er is geen mens, geen buurt en geen plaats het zelfde. Elke plaats heeft een eigen bibliotheek, met een eigen lokale identiteit.
Ik geloof dat informatieprofessionals het verschil kunnen maken in plaats van het gebouw. Een gebouw kan wel een middel zijn, evenals een website. Echter de bibliotheek-informatieprofessional hoeft zich volgens mij helemaal niet meer te binden aan een locatie, maar kan overal ingezet worden.

Read more…

Innoveer je rijk!!

De Sponsoren zijn bekend. De jury ook maar de kanshebbers nog niet. En dat is ook niet zo gek want waar hebben we het eigenlijk over? Op initiatief van Huub van Dommelen, de drijvende kracht achter WebbiebNL en organisator van de Innovatie Doe Dag 2014 is er een nieuwe prijs in het leven geroepen. De Innovatie voor Informatie Award is een prijs voor het meest innovatieve concept, dienst en of product binnen de informatiesector.
Read more…

Voeren mag!

Alignmenthouse
In het NRC van 2 januari verscheen een artikel van Winand Steggerda van The Alignmenthouse. Een zwak artikel waar ik op 4 januari dan ook een blog over schreef en weinig van heel liet. Toch waren ze bij The Alignmenthouse zo sportief om met deze eenvoudige blogger en informatiemedewerker in dialoog te gaan. En nog sportiever was men om mij kosteloos uit te nodigen voor hun seminar op 14 februari. Daarnaast ben ik ook actief de dialoog aangegaan met Maarten Crump van The Alignmenthouse. Luisteren naar elkaar heeft het meest zin. Misschien vallen er kruisverbanden te trekken waar beide partijen iets aan hebben. Mijn mening over het artikel van 2 januari is onveranderd, en dat ik nog steeds van mening ben dat er te veel geld naar dure adviesbureaus gaat vanuit de sector mag geen nieuws heten. Maar open staan voor dialoog hoeft niet te betekenen dat een mening radicaal moet veranderen.

Persoonlijk
Het is eind februari. Op linkedin voer ik een kleine discussie over het VOB manifest 'Mijn Bibliotheek moet blijven'. In mijn mailbox verschijnt een antwoord op de discussie en een uitnodiging van Liesbeth Vogelaar, directeur van Bibliocenter om eens kennis te maken en van gedachten te wisselen over de toekomst van de bibliotheek.
Een sportieve en daadkrachtige uitnodiging. Het aangaan van een dialoog is altijd goed. En op dinsdag 18 maart reisde ik dan ook af naar Weert voor een zeer gezellig en informatief gesprek over bibliotheken, toekomst en andere zaken. Meningen kunnen verschillen maar door met elkaar in gesprek te gaan kan je leren van elkaar.

Een keer per jaar praten Huub van Dommelen (Webbiebnl) en ik elkaar bij op een terrasje ergens in het land. Gewoon omdat het goed is om met elkaar te praten, elkaar op de hoogte te houden van ontwikkelingen en omdat het gezellig is.
Net als trouwens de 'georganiseerde' uitstapjes die ik zo nu en dan maak met vakgenoten. Onder het genot van een uitstapje met elkaar van gedachten wisselen over het vak en of aanverwante zaken.

Handreiking 

Ik sta open voor dialoog. Want zonder goede gesprekken staan wij allemaal stil. Dus laat ik nu eens een handreiking doen naar Francine van Bohemen (@francienvb) en de VOB (Vereniging Openbare Bibliotheken) om eens een keer echt de dialoog aan te gaan. Ik kan namelijk de VOB op twitter wel blijven bestoken met mijn (in hun ogen) afwijkende mening maar het lijkt mij zo goed om elkaar eens echt te leren kennen. Laten we eens in gesprek gaan over de verschillende zaken die spelen in Bibliotheekland. Even geen 140 tekens of digitaal emmeren maar face-to-face naar elkaar luisteren.

Want laten we wel wezen we moeten wel naar elkaar luisteren als we vooruit willen komen. Gaan voor lokale verankering zonder het gemeenschappelijk (landelijk) belang uit het oog te verliezen. We moeten dus in dialoog blijven met elkaar voor een gezonde bibliotheektoekomst.

Read more…

Blijvend in de wijk

Afgelopen week werd er een coalitieakkoord gesloten in Nieuwegein. In dit akkoord staat dat men niet verder gaat bezuinigen op de budgetten van de Bibliotheek (en andere culturele instellingen). Daarnaast vraagt de nieuwe coalitie aan de bibliotheek en het welzijnswerk (die in Nieuwegein nauw samenwerken) om de bibliotheekfunctie in de buurten in stand te houden.

In 's-Hertogenbosch is de bibliotheek inmiddels bang geworden dat ze haar nieuwe dure gebouw ( in de binnenstad) niet gaat krijgen. Waar in andere steden de bibliotheek wel over een nieuw jasje kan beschikken (met overigens vaak weinig inhoud) komt de Bossche politiek langzaam bijzinnen om niet mee te gaan in deze lege vernieuwingsdrang. In 's-Hertogenbosch is men al een tijd niet meer te vinden in de wijken. De bibliotheek heeft zich terug getrokken in twee gebouwen terwijl de wijken springen om weer de bibliotheek te verwelkomen. Het is wel geprobeerd zegt men. En tja, als we denken dat een Biebpunt een serieus onderdeel is van Bibliotheekwerk dan klopt dat. Maar men is er niet echt mee bezig geweest. Er is weinig ruchtbaarheid geven aan de biebpunten en ze zijn vervolgens ook nog eens verwaarloost.

In Utrecht werd bekend dat de nieuwe coalitie gaat bezuinigen op de bibliotheek. Met grote cijfers gaat de studenten stad snijden in de budgetten. Deze bezuinigen zullen vooral de vestigingen in de wijken treffen. En dat terwijl de veranderende samenleving nu net bibliotheekvoorzieningen in de wijken nodig heeft. Door maatregelen uit Den Haag moeten steeds meer mensen langer thuis blijven wonen (of je nu oud bent of jong en gehandicapt), dan is het essentieel dat er functies in de wijken blijven bestaan.

De oplossing is niet dat we blijven denken in eigen gebouwen en biebpunten voor de vestigingen in de wijken. Dat we gaan voortborduren op dat wat was want dat is te weinig innovatief. En dan ook maar alleen een vestigingen in binnenstad of kern is mij te gemakkelijk. Ik omhels het idee van samenwerken met partners die al in de wijken te vinden zijn. Maatwerk leveren dus! Goed bekijken welke bibliotheekproducten aansluiten bij de desbetreffende bewonerspopulatie. Dat gaat dus ook betekenen dat in wijken naast leestafels en boekenkasten blijvend gekeken moet worden naar programmering. En elke wijk heeft weer een andere vraag. Luisteren naar de vragen uit de samenleving staat voor mij bij een bibliotheek voorop. We doen het immers niet voor ons zelf maar voor iedereen.

Read more…

Idee: coöperatieve bibliotheek.

Vol verwondering kijk ik naar mensen die bezig zijn met Fab labs. Niet alleen om het fröbelen met 3-D printers en allerlei ander fantastisch gereedschap. Concepten bedenken en meteen uitvoeren. Zonder nog producenten en of grote geldschieters te overtuigen.Maar juist ook over het ontstaan van Fab labs zonder tussenkomst van bestaande instituten. Vaak juist door mensen die in een coöperatie met elkaar aan de slag zijn gegaan. Ideeën uitwisselen waar iedereen iets aan kan hebben.

Nu net dat coöperatie denken is iets wat mij heel interessant lijkt voor bibliotheken. Heden en toekomst vragen van de samenleving om anders na te gaan denken over bestaande organisaties. Mijn vorige blog droeg de titel; “Wij zijn de samenleving”, helaas zijn wij dit niet genoeg. Ook bibliotheekorganisaties zijn nog heel erg hiërarchische opgebouwd, met vele boven- en tussenlagen. Maar het doel, het ondersteunen van de samenleving bij een leven lang leren, het ondersteunen van groepen met een minder niveau en andere maatschappelijke problemen vraagt mijn inziens om een andere organisatiestructuur in openbare organisaties zoals een bibliotheek.

Als we dan toch de openbare bibliotheek opnieuw aan het uitvinden zijn waarom vergeten we dan steeds ons zelf. We kunnen de jasjes, het gebouw en de inhoud wel veranderen maar als de organisatie op dezelfde oude wijze blijft bestaan zal er heel snel een nieuwe stilstand plaats vinden.
Als iedereen het zelfde doel nastreeft, een zelfde passionele inzet heeft en plezier in het werk dan komen er ook veel mooiere en leukere ideeën bovendrijven. Hiervan zal niet alleen de bibliotheek maar ook de samenleving  profiteren, en het is toch de samenleving voor wie we het allemaal doen.

Misschien moeten we bestaande organisaties ontbinden en de spelregels opnieuw uitvinden, in mijn ogen is juist dat innovatief bezig zijn!

Read more…

Zoeken zonder grenzen:

"Spatial Googling" is a concept that allows urban typologies, composed of objects, to break from their boundaries of defined space and become embedded in the urban fabric to enhance the individual search of those objects. The act of searching for specific objects has gone from a physical search through eye contact to a now virtual search through the internet using websites such as Google. In both cases, we are in constant search for the object itself. however, Spatial Googling combines the two by being able to input a search query on a smartphone, and as one maneuvers through the city, the object alerts the individual. This concept uses RFID technology and smartphone devices as a strategy for creating an ambient urban computing ecology.
Bron:  edtechmagazine.com

Read more…

Wij zijn de samenleving

Een blaadje, een idee …. innovatie omdat het moet. Mijn rugzak met ervaring aangevuld met gesprekken. De uitwerking voor de participatiebibliotheek.
In een ander blog schreef ik het al. Ik heb een beperking. Een WAJONG – achtergrond. En dus krijg ik te maken met de participatie wet. Laten we wel wezen, de huidige wetgeving rond mensen met een beperking is oud en achterhaald. Het gaat uit van wat je niet kunt. En hoewel er aan de nieuwe participatie wet nog vele haken en ogen zitten, ben ik niet onverdeeld negatief.
Ik zie daarbij kansen voor de bibliotheek.
Even terug, sinds 2010 ben ik actief binnen de openbare bibliotheek. In het begin als (inval) informatiemedewerker op de bibliotheekvloer. Vragen beantwoorden over diverse onderwerpen meestal gerelateerd aan het uitlenen van boeken. Maar vaak genoeg verwees ik mensen door naar het internet en of andere (fysieke) bronnen. Mijn gedachte was niet dat alleen boeken deel uitmaakte van de collectie maar dat iedereen en alles in de samenleving behoorde tot de collectie van de informatiemedewerker.
En ook in mijn huidige functie is het essentieel om de samenleving als collectie te zien. Iedereen kan dienen als informatiebron voor de ander. Mijn rol is om die informatie samen te brengen, in de juiste context te plaatsen en weer verder te delen.
Dit gezegd hebbende denk ik dat het samenbrengen van informatie over de participatie wet en het participeren in de samenleving een taak is van de openbare bibliotheken in Nederland. Essentieel bij dit onderwerp is dat mensen met een beperking actief betrokken worden bij het proces. Ze zijn niet langer alleen de doelgroep maar ook actief deelnemer. Mensen met een beperking (met of zonder WAJONG) kunnen van elkaar leren.
De participatiebibliotheek is een plaats waar alle informatie, van belanghebbende binnen het vraagstuk, samen komt. Een punt in stad of dorp waarvan helder is dat daar alle informatie is te vinden over het onderwerp. Niemand hoeft dan nog van het kasje naar de muur worden gestuurd om bij allerlei instanties informatie op te vragen. Daarbij faciliteert de bibliotheek bijeenkomsten van mensen met een beperking onderling plus mensen die er vakmatig mee te maken hebben.
Voor de mensen van de verschillende kennisniveaus worden heldere informatie arrangementen samengesteld van waaruit een discussie of een kennisbeleving kan ontstaan.
In een participatiesamenleving is de juiste informatie (kennis) essentieel. De bibliotheek is bij het uitstek de partner die deze bal op kan pakken. De collectie van de bibliotheek bestaat al lang niet meer uit boeken het is de samenleving die de bibliotheek vormt.

Read more…

Look who's talking

Er zijn artikelen die mij compleet ontgaan. Ook als ze in het bibliotheekblad staan. Er zijn al genoeg interessante artikelen te lezen. Gelukkig tippen directe collega's mij vaak over artikelen die ze gelezen hebben en voor mij ook interessant zijn.

In Bibliotheekblad Nr. 3 2014 een column over het woord megalomaan. Megalomaan is een besmettelijk woord volgens de columniste. Foute personages uit de geschiedenis hadden last van megalomanie en die bouwde grote megalomane gebouwen die paste bij hun geflipte denkbeelden.
Door het M-woord veel te gebruiken zou het een W-woord kunnen worden. Een W-woord is een andere benaming voor woorden die kunnen worden geassocieerd met Geert Wilders. En dat moeten we natuurlijk niet willen. Al ben ik geen fan van Geert Wilders veel van zijn aanhangers komen uit wijken die een bibliotheek zouden verdienen. Wijken waar men kampt met problemen rond laaggeletterdheid, digitale blindheid en andere zaken waarbij een bibliotheek noodzakelijk is voor de oplossing.
Liever het woord megalomanie niet te gebruiken. Het zou de openbare bibliotheek kunnen schaden en daar heeft niemand iets aan. Of zou de column nog een ander doel voor ogen hebben? De columniste is in het dagelijkse leven actief bij het ontwikkelen van nieuwe vormen van architectuur die passen bij nieuwe bibliotheekconcepten. Dan is het natuurlijk niet fijn dat er mensen zijn die nieuwe bibliotheekgebouwen af doen als megalomanie. Er moet ook brood op de plank.

Het woord megalomaan past absoluut bij een bepaalde stroming binnen bibliotheekland. Ze spenderen miljoenen aan het jasje terwijl er drempels worden opgeworpen voor de mensen voor wie de bibliotheek heel belangrijk is. Schrijf liever een column om mensen (en mij ook) te overtuigen waarom het belangrijk is dat we (te) grote/ dure gebouwen uit de grond stampen voor de bibliotheek, dan zou het tenminste geloofwaardig zijn.

Read more…

Meer vraag ik niet!

…. ooit op een dag werd ik wakker en had ik een chronische aandoening. Ik droeg het al sinds mijn geboorte bij mij maar dat wist ik tot op die dag niet. Een arts zonder communicatie skills vertelde mij wat ik onder de leden had. Althans in medische taal. Daarna verwees hij mij naar het internet.
Als je net iets hebt vernomen dat een impact op je leven gaat hebben en je gaat daarna zoeken in een oneindige berg informatie ga je weinig vinden. En hoewel internet voor mij geen onbekend fenomeen meer was bleek het niet meteen de juiste bron van informatie te zijn.

Er zijn mensen die denken dat ik blog vanuit een soort van woede. Ik zou kwaad zijn op van alles en nog wat. Maar is dat wel zo?
Een chronische aandoening kan hinderlijk zijn. Sommige mensen worden kwaad omdat het nu net hen moet overkomen. Ze blijven stil staan en weten zich geen raad meer met de rest van het leven. Ik blog niet omdat ik boos ben op wie dan ook. Maar omdat ik weet dat de samenleving een andere bibliotheek nodig heeft dan de boekenclub die ze zijn geworden. Want naast mijn familie/ vrienden en de medewerkers van Bureau MEE, is het een zooitje informatieprofessionals geweest waardoor ik op een gegeven moment weer door kon gaan met mijn leven.

Mijn verhaal is er een van vele. Het is vooral niet uniek. Het is wel een van de redenen dat ik er heilig van overtuigd ben dat bibliotheken weer moeten gaan over het stellen van vragen. Het vinden van antwoorden. Faciliteren en verbinden. Terug naar de middenstip van de samenleving. In wijken, dorpen en op het internet.

Donderdag 13 maart 2014. Van mijn werkgever mocht ik aanwezig zijn bij Bibliotheekplaza. Het feestje van Probiblio te Amsterdam. Met collega's praten over de toekomst.... maar eigenlijk zijn we het stadium van praten allang voorbij. Ik kan nu gaan vertellen over alle mooie toekomstscenario's van Richard Watson, de 3D Toekomst van Thomas Frey, de veranderingsprocessen van Microsoft en de businesszombies van Guidon Thys. Ik kan echter beter mijn mouwen op gaan stropen en verder gaan met alles waarmee ik bezig ben. Voortborduren op dat wat in mijn ogen niet zoveel met mijn werk te maken heeft is zonde van de tijd. Ik geloof het wel die toekomst van deze en genen. Ik geloof het wel dat gekakel in zalen zonder eens echt goed te luisteren naar de mensen voor wie we het doen. Ik geloof Diederik van Leeuwen wel die grof geld uitgeeft voor nu al mislukte diensten. Ik geloof het wel met die Agora types en de geld verslindende megaprojecten.

In mijn ogen hoeft het allemaal niet zo moeilijk te zijn. Het gaat om de gidsfunctie van de openbare bibliotheek. Mensen ondersteunen te kunnen genieten van het leven door ze te laten beschikken over de juiste kennis op het juiste moment. Zonder barrières en andere obstakels.
Het leven kent al genoeg barrières. Geef de openbare bibliotheek terug aan de samenleving, en laat ons weer zoektochten faciliteren naar antwoorden op vragen. Meer vraag ik niet!!

Bron foto:  http://hverkroost.blogspot.nl/

Read more…

Vragen en antwoorden (3): Gaat het om strohalmen?

Een mager item, in het NCRV programma Altijd wat, leverde een aantal aardige blogs op van mensen uit het vak (Jeroen de Boer, Ten Aanval enz..).  Het thema is laaggeletterdheid. De discussie een van strohalmen.  De bibliotheek is dus helemaal niet met een toekomst bezig maar blijkt nog midden in een tijdperk van overleven te zitten.
Het is voortborduren en je mond houden. Net als  het rapport Cohen voortborduurt. Echt met vraagstukken bezig zijn waarvoor men verder moet kijken dan de neus lang is durft men niet.

Nederland is in Europa een zogenaamde innovatievolger. Wij zijn geen leiders op dit gebied. Dit blijkt ook wel als je het gaat hebben over bijvoorbeeld Open Data, want hoewel de regio Eindhoven goed scoort zijn ze in België, en met name Gent al vele kilometers verder.

Waarom zijn gemeenten op eigen houtje bezig met het ontwikkelen van zogenaamde Open data platformen, en denkt men niet aan de openbare bibliotheek als een van de partners (uitzonderingen daargelaten)?  Omdat bibliotheken op generlei wijzen laten zien hier ook echt geïnteresseerd in te zijn.  Daarvoor in de plaats blijft men zich druk maken over gebouwen, uitleensystemen en het overnemen van taken van het onderwijs… strohalmen dus.

Oud denken
Stel gewoon eens een vraag aan gemiddelde IDM-studenten over de fysieke bibliotheek. De kans is groot dat ze die verwijzen naar de prullenbak.  Ja, zelfs als het een gebouw zou zijn waar je kunt eten, chillen, gebruik maken van WIFI of dergelijke zaken waarvan de huidige generatie denkt dat het belangrijk is. De huidige generatie binnen de openbare bibliotheek is echter alleen maar bezig met het optuigen van groteske mediapaleizen.

Al zijn de studenten de beleidsmakers van morgen, ze zijn waarschijnlijk niet de bewoners van de zogenaamde Vogelaarwijken.  Geen kansarmen die niet het verstand hebben om data op een juiste manier te interpreteren. Hoewel mensen steeds slimmer worden blijven er altijd groepen die buiten de boot vallen.  Ook de huidige bibliotheek is niet overal aanwezig terwijl ze dat wel zou moeten zijn.  Voor groepen die de boot dreigen te missen is ver reizen naar een bibliotheek een vrij hoge drempel.  Oplossingen zijn er te over.. helaas speelt een hoge mate van prestige hier de bibliotheek parten, en een slechte boodschap (onder het mom van bezuinigingen).

Dezelfde vraag
Een tweetgesprek op een maandagavond met een bibliotheek criticaster. Het geloof in bibliotheken ebt weg.  “Moeten we nog gebouwen vol boeken overeind houden?” is de vraag die het meest boven komt drijven, en niet alleen bij deze criticaster.
Het lukt de bibliotheken niet om echt te laten zien wat het nog meer is dan het lezen en de boeken.
Het helpt ook niet als er een manifest is waar  lezen en boeken de boventoon voeren. Lezen is belangrijk… laten we daar niet over twijfelen. Maar niet meer genoeg om de bibliotheek op de huidige wijze te laten voortbestaan.

Kijk verder dan je neus lang is
Het antwoord is dat openbare bibliotheken beter moeten gaan kijken naar de omgeving en de technologische vooruitgang.  Antwoorden op sommige vragen zullen niet meer passen bij de manier waarop bibliotheekorganisaties nu nog werken.  Wel staat voorop dat de bibliotheken er zijn voor de lokale samenleving.  Daar ligt de kracht. Voor de komende jaren zal het gaan, om de vragen rond het thema decentralisatie. De informatievraag op dit gebied zal alleen maar toenemen. De terugtrekkende overheid zal de bibliotheek meer kansen bieden dan men momenteel durft te denken.

De openbare bibliotheek zal voor de overheid de partner blijven als het gaat om een laagdrempelige informatievoorziening, maar dan moeten we dat wel zijn en uitdragen.  In toenemende mate moeten openbare bibliotheken ook iets met het open data vraagstuk. En nu is het de tijd om op die rijdende trein te springen.
Gebaande paden van vroeger en nu zijn inderdaad strohalmen. Naar buiten kijken en kansen grijpen is bezig zijn met een toekomst. Het ligt er maar net aan waar we voor gaan kiezen?

Photo CC: Yakinik

Dit blog is eerder verschenen op Bibliofuture.nl en hoort bij de serie vragen en antwoorden.

Read more…

Achter het nieuws

Afgelopen vrijdag liep ik met een cameraploeg van Omroep Brabant door de Bossche Bibliotheek. Men mocht daar filmen op voorwaarde dat ik niet op camera zou gaan vertellen dat alle bibliotheken in Nederland moeten sluiten. Alsof ik van plan was dat te doen. Ik werk zelf voor een openbare bibliotheek en ben van mening dat de bibliotheek nog steeds een essentiële rol binnen onze samenleving kan spelen.

Het begon allemaal in januari met een uitnodiging voor een interviewtje. Bram Logger, de journalist van dienst schreef een artikel over het Energie geld. De plannen rond de Bossche bibliotheek zouden ook gefinancierd worden met dergelijke gelden. Er volgde een leuk uurtje praten over mijn favoriete onderwerpen: de bibliotheek van de toekomst, het denken in grote dure gebouwen en de Bossche Bibliotheek.
Sinds mijn toetreding tot het openbare bibliotheek landschap medio 2010 heb ik altijd met volle verbazing gekeken naar de ontwikkelingen binnen de sector. Men had een aantal jaren stilstand achter de rug, en begon zichzelf opnieuw uit te vinden. Althans zo leek het.
Want anno 2014 gaat het binnen bibliotheekland nog steeds over het schuiven van boeken, en zit de toekomst verpakt in steen. Groot duur steen meestal aangeboden door projectontwikkelaars die een aanjager zoeken voor hun grote projecten. Terwijl de inhoud zo goed als verdwenen is doordat er door hoge exploitatiekosten en onderhoud weinig geld is overgebleven voor het ontwikkelen van producten die de samenleving mogelijk nodig zou kunnen hebben.

Na het interviewtje met Bram Logger wist ik niet dat het een groot verhaal zou worden waarbij ook de regionale en lokale media zou gaan aanhaken. Tot dat er een mail verscheen van Omroep Brabant. Of ik mijn mening ook op beeld wilde verkondigen.
Mijn mening is dat bibliotheekwerk van nu en de toekomst niet moet gaan over grote dure gebouwen, over wegtrekken uit wijken ten gunsten van megaprojecten, of als aanjager van andere grote projecten in stad en dorp. De bibliotheek moet op zoveel mogelijk plaatsen te vinden zijn. Niet alleen in de binnenstad zorgen voor leven in de brouwerij maar juist op plaatsen zijn waar men het niet verwacht. Het is natuurlijk een herhaling van zetten als ik zeg dat de bibliotheek van mij geen eigen gebouw meer hoeft te hebben, ga maar samenwerken met andere organisaties die de ruimte hebben voor goede bibliotheekproducten.

En ach ook mijn verhaal in media lijkt alleen maar te draaien om het thema laaggeletterdheid, terwijl het tegengaan daarvan toch primair bij het onderwijs hoort te liggen met de bibliotheek als ondersteuning. Er zijn genoeg andere thema's waarmee de bibliotheek nu en in de toekomst aan de slag zou moeten gaan. Niet alleen denken aan alles rond de digitale samenleving maar ook over vraagstukken die ontstaan door de decentralisatie, open data en juist een veranderende samenleving.

Bibliotheken moeten niet verdwijnen uit het straatbeeld. We moeten juist zorgen dat de bibliotheek op veel meer plaatsen opduikt. Het merk is nog steeds heel sterk en staat voor betrouwbaarheid bij veel mensen. Dit lijkt mij een uitnodiging om echt aan een nieuwe toekomst voor de bibliotheek te gaan bouwen in plaats van het borduren van een doodlopende weg.

Of de Bossche Bibliotheek nu wel of niet gefinancierd gaat worden met geld van een energiemaatschappij of uit een ander potje komt is mij om het even. Waar het mij om gaat is dat we veel geld steken in het jasje terwijl er grotere vraagstukken op ons liggen te wachten waarbij een veel mobielere bibliotheek nodig is.

Bron beeld: http://www.denboschpolitiek.nl/images/Impressie-Agora.jpg

Read more…

De vraagt blijft wat er zal gebeuren met de huidige stroming binnen de bibliotheek als ze meer van dergelijke vragen uit de samenleving krijgen. Schiet men dan weer in het alledaagse bibliotheekmodel?  Komt men dan weer op de proppen met een concept dat geen antwoord op de vraag is?  Neemt men dan weer een rapport zonder echte toekomstvisie als vertrekpunt? (Dit blog verscheen eerder op Bibliofuture.nl)

De huidige bibliotheekstroming is er een van praatgroepen, raden en nog steeds prestige. Niet van samen doen of specialiseren maar van alles aanpakken. Meteen ook het manco van de nieuwe bibliotheek wet.  Bibliotheken moeten kijken naar de kracht binnen de lokale samenleving. Vanuit daar anticiperen op vragen.  Niet voortborduren op dat wat was of toch wel?

Als mensen denken over de toekomst neemt men altijd de eigen leef- en denkwereld als uitgangspunt. Trends van nu vertalen we gemakshalve maar even door naar later. Dat in het later de gehele samenleving er totaal anders uit kan zien neemt men niet mee in de vergezichten.  Het is ook moeilijk voor bibliotheekmensen om hier uit te geraken. Jaren lang draaide alles om het uitlenen van boeken. Dat is ook te zien aan de bibliotheekpopulatie.

Vroeger
Tot midden jaren negentig draaide het helemaal niet alleen om het uitlenen van boeken. Ik zie nog de vele knipselmappen hangen in het beeld van mijn oude bibliotheek.  Verschillende onderwerpen werden uitgediept door middel van kranten- en tijdschriftknipsels en kaartjes met doorverwijzingen naar de juiste literatuur. Vele werkstukken zijn ontstaan met behulp van deze mappen en bibliothecarissen. De bibliotheek faciliteerde ooit al eerder zoektochten naar antwoorden op vragen. Door de opkomst van internet, en met name Google is men deze zoektochten gaan vergeten te faciliteren.  De bibliotheek was Google maar dan beter.
En nu, zou de bibliotheek het betere alternatief voor  Google kunnen zijn. Immers Google is een commercieel bedrijf, moet geld verdienen en zal andere keuzes maken dan een niet commerciële instelling die geen last heeft van aandeelhouders met een honger naar meer geld.

Alleen zit het denken in boeken als boeken menig bibliotheek in de weg. Boeken zijn het product geworden om uit te melken. Het is tijd kopen omdat men niet op tijd uit het raam heeft gekeken. De boot heeft gemist.
En de oplossing is juist dat men uit het raam gaat kijken. Gaat voelen wat er leeft in de samenleving rond de bibliotheek.

Maatwerk
En het antwoord op de vraag uit de samenleving zal niet altijd zijn dat succes verhalen uit andere landen of steden klakkeloos gekopieerd kunnen worden.  Leuk al die reisjes naar het buitenland. Om concepten op te snorren die daar werken en goed passen bij de Nederlandse prestige machine. Maar in het nieuwe lokale bibliotheekwerk past  beter een eigen signatuur en samenwerking met bibliotheken die het al begrepen hebben.

Vreemd genoeg kunnen we leren van vroeger. Toen onze voorgangers (of oudere collega’s) mappen samenstelde met informatie over diverse onderwerpen.  Het enige wat deze tijd van ons verwacht is dat we het niet meer op eigen houtje doen maar actief gaan zoeken naar vragen uit de samenleving om dossiers samen te stellen over onderwerpen waar mensen op zitten te wachten.

Read more…

Vragen en antwoorden (1)

(Eerder verschenen op Bibliofuture.nl)
Sinds het seminar Onzebieb van The Alignment House is er iets wat mij constant aan het bezig houden is.  Het komt voort uit de track met Bert Kersten van het REACollege.  Kersten had een directe vraag aan de openbare bibliotheken. Maar de afgevaardigde van de bibliotheken  wisten eigenlijk niet zo goed wat ze met de vraag aan moesten. En als men al bang is voor deze vraag, wat betekent dat voor de toekomst van de openbare bibliotheken?

Wat kunnen openbare bibliotheken betekenen voor mensen met een beperking?
Je kunt net als bibliotheek Enschede mensen gaan aannemen om ze een goede dagbesteding te geven.  Cursussen en debatten aanbieden via een Idea Store concept zoals Marion Mertens van Bibliotheek Venlo die middag opperde, of een loketfunctie inrichten.
En hoe mooi al die oplossingen ook lijken te zijn, het is niet het antwoord op de vraag.

Voor de mensen die het nog niet wisten… ik heb een beperking. De zinvolle dagbesteding heb ik sinds enkele maanden gevonden binnen de organisatie van bibliotheek De tweede verdieping in Nieuwegein.  En, O JA, ik heb een WAJONG uitkering en ook ik zit in de groep mensen die in 2015 geconfronteerd gaat worden met alle mooie nieuwe wetten die het huidige kabinet er door heeft gejast. En ik snap niet, als simpele informatiemedewerker met een beperking,  dat bibliotheekmensen beven als ze een dergelijke vraag vanuit de samenleving krijgen. Of dat een afgevaardigde van het SIOB zich kan afvragen of de huidige bibliotheek wel iets zou kunnen met een dergelijke vraag.

Het antwoord is niet dat de bibliotheek mensen moet aannemen om ze een zinvolle dagbesteding te geven.  Bibliotheken zijn geen sociale werkplaats. Het is van de zotte dat de overheid die beschermde omgeving afbreekt en de bibliotheek dan maar met die functie gaat opschepen. Schoenmaker blijf bij je leest.
Ook een idea store concept op mensen  met een beperking afvuren is geen goed idee.  Mensen met een beperking (of hun ouders) worden al overladen met cursussen, debatten en praatsessies door zogenaamde deskundige.

Het antwoord op de vraag is simpeler dan het antwoord op de vraag wat mijn droombibliotheek is. De droombibliotheek bestaat immers niet.   En de vraag wat bibliotheken zouden kunnen betekenen voor mensen met een beperking is realiteit.
Het antwoord is dat deze doelgroep SERIEUS genomen moet worden.  Dat er een centraal onafhankelijk punt komt in stad of dorp (dus de bibliotheek) waar alle informatie rond wetten, regels, subsidies en instanties vindbaar zijn.  Mensen met een beperking, of ouders van kinderen met een beperking moeten eenvoudig en laagdrempelig toegang krijgen tot informatie. En hulp bij het vinden van de juiste antwoorden op vragen.  Dat zal niet gaan betekenen dat bibliotheekmedewerkers alles te weten moeten komen over mensen met een beperking. Maar dat men begrijpt welke informatie deze doelgroep nodig heeft.  Dat zal soms betekenen dat de doelgroep onderling een informatiebron voor elkaar is,  faciliteren van ontmoeting tussen mensen die in het zelfde schuitje zitten (net als de werklozen bij Walk en Talk bijeenkomsten).
De bibliotheek heeft geen loketfunctie, immers mensen met een beperking zien al veel loketten aan zich voorbij trekken. Een loket is wat anders dan een bibliotheek. Bibliotheken faciliteren zoektochten naar antwoorden op vragen.
De mensen in deze doelgroep hebben niets aan bibliotheekmedewerkers die hun hand willen vast houden of alles voor ze gaan zoeken of invullen. Deze doelgroep heeft iets aan bibliotheken waar ze terecht kunnen met hun zoektocht.

Met de juiste informatie kunnen mensen (wie dan ook) gaan participeren in de samenleving.  Want dat is wat de terugtrekkende  overheid van ze wil en wat ze eigenlijk zelf ook zouden moeten willen. Het zou fijn zijn als de bibliotheek daarvan het vertrekpunt is.

Read more…

Vast niet het antwoord waar u op hoopte

Vanaf het begin van dit jaar is er bijna elke dag nieuws uit bibliotheekland. Van slecht geschreven artikelen tot rapporten over oude wijn in een nieuwe zak.  Over moedige raadsleden en directeuren met grootheidswaan.
Vorige maand verscheen al het voorstel voor de nieuwe bibliotheekwet, en het rapport van Commissie Cohen.  Een rapport over de toekomst van de bibliotheek. Een toekomstperspectief die als houvast kan dienen voor bibliotheken en de overheid. Dus geen rapport voor de bibliotheekmedewerker maar voor de buitenwacht. Een documentje als aanzet tot een mogelijke discussie over de invulling van de bibliotheek.

Beweging
Zowel de nieuwe bibliotheekwet, diverse krantenartikelen als  ook het rapport van Commissie Cohen zijn geschreven vanuit een bepaalde beweging binnen bibliotheekland waar ik niet bij hoor. Iedereen is het er over eens dat de fysieke bibliotheek bestaansrecht heeft maar dan volgen allemaal gebouw afhankelijke tussenvormen en bedenksels die nergens op slaan. En vaak door bezuinigingen  geheel niet realistisch zijn.

Job ziet
In het voorwoord van het rapport ziet Job Cohen in grote steden prachtige nieuwe bibliotheekgebouwen. En vreemd genoeg ziet hij ook wijkbibliotheken die het centrum zouden moeten vormen van allerlei activiteiten.  Terwijl ik heel veel steden en dorpen zie die nieuwe bibliotheekcentrales neer zetten die ten kosten gaan van de wijken. Ik zie plaatsen waar de bibliotheek nog amper is  terug te vinden in de wijken.

Marktplaats
Wethouder Weijers  van gemeente 's-Hertogenbosch en zijn ambtenaren zullen in ieder geval een herkenbaar woord in het rapport terug vinden. Het toverwoord voor elke hyper moderne bibliotheek die nog gebouwd  moet worden. De bibliotheek als hedendaagse Agora (Marktplaats voor kennis). Het zijn jeukwoorden die bij een bepaalde stroming horen binnen bibliotheekland die voortborduren op heden en verleden terwijl de toekomst om andere denkbeelden vraagt.

Mega
Een grote megabibliotheek is alleen voorbehouden aan de hoofdstad (internationale uitstraling) en belangrijke studentensteden. Dit mag nooit betekenen dat ook daar buurten en wijken in de verdringing komen omdat de megabibliotheek geld opslokt. Andere steden of dorpen kunnen wat mij betreft gaan samenwerken met die megabibliotheken maar horen pas op de plaats te maken. Zeker geen miljoenen gaan  besteden aan prestigieuze projecten die meestal alleen het ego van een wethouder strelen.

Met megabibliotheken, commercieel vormgegeven niet-commerciële boeken en ontmoetingshubs en geld verslinden commissies help je de problemen in de maatschappij niet verder. Praat liever met bibliotheekmedewerkers en directies die al innoverend denken en midden in de samenleving staan.
Ook ouderwets denken over eigen bibliotheekvestigingen in de wijken is een verkeerde afslag. Bibliotheken moeten niet meer denken dat ze alles kunnen, men zal keuzes moeten maken. Specialiseren met de informatiefunctie als uitgangspunt in een lokale context.

Bron
En dan is er nog een content angst in bibliotheekland. Veel bibliotheken verwijzen liever door naar andere bronnen dan zelf de bron te willen zijn. Men zegt dan dat er al genoeg content is op het internet. Zelf creëren is voor die mensen zinloos. Voor minder geschoolde groepen binnen onze samenleving is er echter weinig te vinden, en voor hen is zoeken ook het moeilijkst. Alleen doorverwijzen naar andere bronnen zonder ook goed uitleg te geven wat er staat is voor deze groepen te beperkt. Hier ligt wel-degelijk een rol voor de bibliotheek om doelgroep gericht content te creëren. Alleen maar denken in fysieke stenen is echt te beperkt.

De toekomst van de bibliotheek begint niet bij een rapport, een blogje of de politiek. Het begint bij vragen uit de samenleving. Voor de samenleving doen we ons werk, en alleen de samenleving bepaald de toekomst, licht ze dan ook juist voor!!

Read more…

De informatiewereld is langzaam aan het veranderen.  En de openbare bibliotheken proberen daar (zij het) mondjesmaat op in te springen.  Naast het boeken uitlenen komt er een nieuwe tak van sport op. De bibliotheek als informatiemakelaar. Partner voor burgers en instellingen die opzoek zijn naar de juiste informatie. Doelgroep gericht werken. Uitblinken in het geven van antwoorden op informatievragen waar in de regio de meeste vraag naar is.  Zo schieten er online etalages, dossiers en Wiki’s uit de grond.  Met op het eerste gezicht pakkende afbeeldingen, doorklik mogelijkheden, filmpjes en andere poespas om vervolgens toch weer te trappen in een veelheid van tekst.

Openbare bibliotheken zitten momenteel (veelal) in de online folder fase. Het vertalen van het al oude foldertje naar internet. Afbeelding hier, tekst daar en omdat het kan soms een filmpje, plus nog een hele bende aan links waarop mens zouden kunnen klikken. Inhoudsopgaves vliegen je ook om de oren. En als klapper op de vuurpijl ook nog hele inleidingen over het waarom van een dergelijke informatiewebsite.


Content
De vraag is waar wil je als bibliotheek mee bezig zijn?  Content is snel gevonden. Beroepshalve weten we ook wel dat informatie op websites van erkende verenigingen en stichtingen meestal  kloppen. Neem je deze informatie over? Plakken en knippen we het of gieten we het in een eigen tekst? Filmpjes op Youtube zijn niet allemaal even goed.   Zelfs commerciële websites weten niet altijd indruk te maken met hun youtube content. Maar moet een bibliotheekorganisatie bezig zijn met het maken van goed video content? Wegens bezuinigingen kunnen vaak niet de juiste mensen hiervoor aangetrokken worden. En dus mag het bestaande personeel zelf aan de slag. Verstandig of niet, video content is wel populair en verfraaid de folders meer dan een afbeelding.

Folder
Het is rottig maar waar, door de opkomst van nieuwe technologieën zullen foldermatige websites snel het onderspit delven. Meer dan ooit te voren zullen beelden belangrijker worden bij het overbrengen van informatie dan tekst. Teksten zullen niet verdwijnen maar zullen op internet louter nog ter ondersteuning van de beelden gaan dienen (bij het overbrengen van bepaalde soorten van informatie) of in hele kleine brokjes aangeboden moeten worden.  De tekst kan dienen als duiding van de beelden of is nodig omdat sommige informatie zich niet in beelden laat vangen.
Dit vraagt wederom een andere kijk van de bibliotheekorganisaties.

Vertaalslag
Binnen de informatiemakelaardij zal zich een cadans gaan afspelen tussen vormgevers, webdesigners, informatiespecialisten en tekstschrijvers. Alleen door deze beroepsgroepen nader tot elkaar te brengen kunnen er levensvatbare producten uitkomen die ook op langere termijn zich zullen handhaven.  Door samen onder dezelfde paraplu te werken met korte communicatielijnen is het mogelijk deze producten up-to-date te houden (aan te passen aan veranderingen van hardware en software) en te voldoen aan de eisen van de gebruikers.

Rol
Informatiespecialisten worden het hart van een team. Zij zullen zich meer en meer bezig gaan houden met het interpreteren van beelden, het bedenken van concepten om overdracht van informatie mogelijk te maken, teksten samen te vatten en waar nodig te vertalen in andere overdrachtsmogelijkheden.

Rust
Omdat er bij de bibliotheek geen commerciële belangen meespelen kunnen de knipperende reclames achterwegen blijven. De informatie aangeboden door de openbare bibliotheken hoeft niet schreeuwerig en, flitsend te zijn. De openbare bibliotheek heeft een naam op het gebied van informatievoorziening (helaas de laatste jaren een beetje kwijt geraakt, maar toch).  Het gaat hier niet om de concurrentie aan te gaan met de commerciële jongens, maar juist het toegankelijk maken van informatie voor een zo groot mogelijke groep. Mensen zullen de bibliotheek altijd afrekenen op de betrouwbaarheid van de informatie. En daar dient het dus ook om te gaan. Echter de producten dienen wel mee te gaan met de technologie.

De tijd van denken in boek- en foldertjesvormgeving op het internet is aan het voorbij gaan. Het tijdperk van de bibliotheken niet. Omhels de online wereld een beetje serieuzer. Dus Lang leven het internet en een heel lang en gelukkig leven voor de openbare bibliotheek online.

Dit blog verscheen op 21 augustus 2013 op jjjheessels.nl 

Read more…