Welke kansen biedt het downloadverbod de bibliotheekwereld?

[Jeroen de Boer]

Zoals vorige week bekend geworden is streeft het kabinet naar een downloadverbod dat binnen drie jaar operabel is. Voorwaarde van het verbod is dat er voldoende legale alternatieven voorhanden moeten zijn waarvan de consument gebruik kan maken.

Ik geloof niet in het feit dat illegale bestandsuitwisseling ooit uitgebannen kan worden. Er zal altijd een harde kern blijven die zich weigert te conformeren aan (nieuw) beleid en technisch genoeg onderlegd is om in de krochten van het web door te gaan met filesharing.
Er zal denk ik echter een relatief grotere groep gebruikers zijn die deze moeite niet neemt en haar heil zoekt bij de legale alternatieven. Het is deze groep gebruikers die in eerste instantie voor de bibliotheek interessant is. Om aan de vraag te voldoen dient er echter wel een instrument voorhanden te zijn dat aan hun behoefte aan muziek voldoet.

Ik denk dat die behoefte voor een groot deel in het digitale domein gevonden moet worden. Ikzelf neem als voorbeeld de 3voor12 Luisterpaal van de VPRO. Bezoekers van de site kunnen hier volldige nieuw uitgekomen kwaliteitsalbums als stream beluisteren, maar niet downloaden of kopen. Wel kunnen gebruikers tags toevoegen en de albums een waardering toekennen.

3voor12 bedient slechts het popminnend publiek, maar bibliotheken hebben natuurlijk een oneindig brede doelgroep. Wanneer zij het Luisterpaalprincipe kunnen toepassen op nieuwe releases, maar daarnaast natuurlijk op bijzondere collecties, zal dit positieve effecten hebben: gebruikers maken gratis kennis met (nieuwe) muziek en bij voldoende belangstelling zal dit leiden tot fysieke uitleningen.

In het huidige principe van DigiLeen geloof ik zelf niet. Als muzikaal grootgebruiker wil ik niet gebonden zijn aan een luisterrestrictie van een aantal dagen. Het rippen van een cd mag dan officieel niet mogen, het is voor het merendeel van de gebruikers waarschijnlijk wel de voornaamste reden een album te lenen. Een gedoogbeleid lijkt me hier daarom op zijn plaats, al gooit het opheffen van de Thuiskopieheffing hier natuurlijk weer roet in het eten.

Een en ander vraagt in ieder geval om een proactieve houding van de bibliotheekwereld. De mogelijkheid ligt er om een serieuze speler te worden bij het aanbieden van digitale muziekcontent, maar dan dient er een volwassen project van gemaakt te worden dat beantwoordt aan de wensen van gebruikers en 100% van deze tijd is (wat mij betreft dus geen Digileen).

ps.
Het tegen betaling downloaden van een album uit een digitale bibliotheekcatalogus zou natuurlijk de kortste klap zijn, maar opent weer aan andere discussie. Moeten we wel of geen winkel zijn en kunnen we uberhaupt de concurrentie aan met de Bollen en iTunessen van deze wereld.

[Joost Geraets]

Hé, Jeroen van Beijnen. Ik zie geen link onder jouw bericht zodat ik op jou kan reageren... Ik heb even gezocht en lees op de website 'Het Lab' gelieerd aan het tijdschrift PC-Active "... juni 1996... op de cd ten slotte de benodigde programma's om gebruik te maken van het Tulip Freenet....". Volgens mij heb ik me toen een modem gekocht, na het waarschijnlijk met een geleend modem te hebben getest. Niet lang daarna maakte ik m'n eerste website.

Het kon soms inderdaad even duren voordat je online was.

Je schrijft "... jammer...". Ik vind dat meer dan jammer. Maar als oude, wat mij betreft verouderde, modellen nog voor je werken qua macht (politiek) en winst (traditionele uitgevers) dan ben je niet direct genegen jouw werkwijze aan te passen aan een wel degelijk veranderende werkelijkheid. Denk maar aan de 'stormen van protest' die op internet kunnen ontstaan. Ik denk aan Buma / Stemra. Hoewel ik hen er van verdenk dat hun 'hoge inzet' wel eens tactisch kan zijn geweest. Kleine ondernemers en organisaties zitten ze immers nog steeds op de huid. Zelfs die welke kiezen voor vrije muziek... Ik moet nu denken aan de presentatie (video) van Douglash Rushkoff over open source democratie. Als hij vertelt hoe bedrijven in ruil voor het label 'koninklijk' een monopolie krijgen...

P.S. Ook boeiend voor de geschiedenis van de toegang tot internet in Nederland, de commentaren op 'Essent kwam als eerste met gratis internet'. In ieder geval niet waar! Bevestigen ook de reacties.

[Jeroen de Boer]

"Ja, leuk hè, die link met vrijheid van informatie en daarmee samenhangende vrijheid van burgers. Boeiend dat jij al die thema's kent en wellicht volgt?"

Ik ben inderdaad een actief volger van dit soort ontwikkelingen. En dan niet alleen aan de gebruikerskant, maar ook aan de kant van de ontwikkelaars/instellingen/bedrijven. In het wellicht bekende boek Wikinomics wordt op heldere wijze uiteengezet hoe er een verschuiving zichtbaar is van in zichzelf gekeerde/gesloten organisaties naar organisaties die zich niet beperken tot het potentieel binnen hun vier muren.
Zoals de titel al aangeeft wordt Wikipedia aangehaald als voorbeeld van waar samenwerking toe kan leiden. Het gebruikmaken van extern potentieel (denkkracht en deskundigheid) werkt echter alleen maar wanneer de structuur van een bedrijf of product (in ons geval dus bijvoorbeeld catalogi) overweg kunnen met deze bijdragen. En dan op alle niveau's, van het verbeteren van de onderliggende broncode tot het bestandsformaat waarin tekst, beeld of geluid aangeboden en doorgegeven kunnen worden. En natuurlijk moet een organisatie als zodanig, zeker als die niet gewend is op deze wijze te werken, veranderen.

Als nieuwkomer in de bibliotheekwereld ben ik benieuwd hoe we, gebruikmakend van de open-source gedachte, een aansprekend project op poten kunnen zetten. In Friesland zijn we momenteel bezig te kijken in hoeverre we een Fries muziekarchief zouden kunnen samenstellen en ontsluiten. Het lijkt mij een uitdaging ook kennis van buiten onze provincie hiervoor te gebruiken en geheel in de open-source filosofie opgedane kennis weer te verspreiden.

[Jeroen de Boer]

Een aardig artikel waarop ik vanmiddag stuitte is het volgende: Electrical Engineers Go Head to Head with Genius on Music Playlists. Een aardige illustratie van hoe de Long Tail-filosofie en hoogstaande technologie resulteren in kwalitatief zeer goede suggestie- en afspeellijsten.

[Joost Geraets]

Wikinomics heb ik al tijden liggen. Ik kom er maar niet toe om het te lezen. Onderwijl neem ik deel aan Bibliotheek 2.0, Ambtenaar 2.0, Archief 2.0, BREED, Open 2.0, blog ik, edit ik in de Wikipedia, tweet ik, deel ik foto's en video en beweeg ik me in groepen op LinkedIn en in fora. Voor mijn profiel (JoGnet.nl) kan ik gelukkig verwijzen naar een eigen webpagina. Hoewel die inhoudelijk niet helemaal meer compleet is. Daarvoor is de dynamiek van mij en mijn (internet)omgeving te groot. :-)

Ik ben benieuwd of je jouw ideeën voor een Fries muziekarchief op een open, open source en crowdsourcing, manier op kunt zetten. Dat kan nu al bij het verkennen van de ideeën, het maken van de plannen. Waar, op welk wiki bijvoorbeeld, of op welk blog staan die? Of ga je dan te snel voor jouw nieuwe collega's?

Boeiend artikel over hoe mensen slimmer dan Genius (kunnen) zijn. Kunnen tussen haakjes omdat ik denk dat mensen voorlopig slimmer blijven. Technieken kunnen aanvullen. Ons vermogen om te associëren en fantaseren (fantasie (muziek), fantasie en dagdromen, verbeeldingskracht en fantasy) in relatie tot de inhoud en in interactie met een ander zijn vooralsnog van een andere orde volgens mij.

Welke ontwikkelaars / instellingen / bedrijven volg je in het bijzonder? Gaat het dan om de vrijheid van burgers en vrije toegang tot informatie of zoals ik me naar aanleiding van jouw Wikinomics verwijzing afvraag vooral over Web 2.0 ontwikkelingen. Die wat mij betreft onze vrijheid behoorlijk onder druk kunnen zetten. Denk aan PBworks en Schoolbank waarnaar ik verwijs in een reactie op 'Wie is hier eigenlijk de baas?'.

Lawrence Lessig is een belangrijke man als het gaat om auteursrecht, Creative Commons, creativiteit en vrijheid. Bedankt voor de link. Volgens mij heeft Richard Baraniuk tijdens de Onderwijsdagen 2009 ook een 'duit in het zakje' gedaan als ik het verslag '#OWD09: Open education een 'must' voor het hele onderwijs' lees bij Wilfred Rubens.

Veel succes met het open source'n van de ontwikkeling, het concept, het Fries muziekarchief en de inhoud daarvan !?

[Jeroen de Boer]

Inzake auteursrecht en het digitale domein, met name mbt tot wetenschap, educatie en cultuur, is er een uiterst interessante lezing van Lawrence Lessig online verschenen:


Jeroen
http://muziekbibliotheek.blogspot.com

[Bibliothecaris]

@Josst,
Leuk dat je op twee borden wilt schaken. Nu begrijpt niemand deze discussie nog. Maar je vroeg er zelf om.
Het feit dat Wikipedia een item 'Open source hardware' heeft, is GEEN bewijs voor het bestaan in de praktijk, Wikipedia heeft ook een item over Gebedsgenezing. Ik heb geen zin om in detail na te zoeken wat Open Source is, maar vast niet: gebaseerd op closed source hardware components like processors and memory. En dat zijn die zogenaamde Open Source Multitouch Tables wel !
Maar het is -ik mailde het eerder- allemaal kul. Bibliotheken en bibliothecarissen kunnen geen open source producten maken. Ze zijn te dom. Of, ze hebben geen hardware en software kennis.
Lezingen, principes, allemaal mooi. Koop je niks voor, maakt niks.
Feit: bibliotheken hebben geen voortrekkersrol in de maatschappij. Bibliothecarissen hebben geen specifieke kennis buiten het eigen domein. Dan moet je gebruik maken van producten van derden. Dat kan public domain zijn als het wijd verspreid is (Google, Firefox). Of anders, als er weinig aanbieders zijn, zoals de Microsoft Surface Multitouch Table. Da's niet erg, wel pragmatisch.
Mooi dat je vecht voor open, maar doe het waar het werkt, niet hier.

[Jeroen van Beijnen]

Gedeeltelijk ben ik het hier wel mee eens. OSS is een middel, dit is geen doel op zich.
Het gaat denk ik ook niet over OSS of proprietary software. Het gaat om hoe deze software werkt en hoe deze aansluit op wat wij hier mee willen bereiken.

Het probleem is nu juist dat wij dit laatste niet duidelijk hebben. De bibliotheek heeft te weinig visie over wat zij de komende jaren willen bereiken, welke doelen zij willen nastreven en welke rol zij willen spelen binnen de maatschappij.

Dit hoeft overigens helemaal niet zo innovatief te zijn, dit kan de simpele oude taak van uitlenen van boeken zijn. Maar hoe willen wij deze boeken dan presenteren, in welke catalogus en op welke wijze? Welk systeem hebben wij hiervoor nodig en hoe richten wij dit in zodat deze ook aansluit op onze visie en wat onze klanten van ons verwachten.

Dit heeft volgens mij wel te maken met een gebrek aan (technische) kennis en mogelijkheden binnen de bibliotheekwereld en de afhankelijkheid van onze huidige aanbieders welke wij als sector hebben opgebouwd.
Die afhankelijkheid kan (maar hoeft zeker niet) opgelost worden met OSS, maar die kennis kan alleen maar opgebouwd worden met investeringen in het personeel (wordt al heel veel gedaan) en het aantrekken van nieuwe medewerkers die deze competenties en kennis wel in huis hebben (wat ook weer lastiger is).

[Jeroen de Boer]

@bibliothecaris:

Zomaar twee voorbeelden van een concreet open source hardwareproject: de open source auto en de open source mp3-speler

Als je geen moeite wilt nemen om op te zoeken wat de definitie van open source is doe ik het even voor je, geen enkel probleem:

Open source beschrijft de praktijk die in productie en ontwikkeling vrije toegang geeft tot de bronmaterialen (de source) van het eindproduct.

Je hebt gelijk dat sommige hardware-elementen in bijvoorbeeld surfacetafels niet ontwikkeld hoeven te zijn op een opensource-basis. Wat uit de eerder door mij geposte links evenwel blijkt is dat met het zelf construeren van een surfacetafel met een fractie van de kosten (€ 1.500 tegenover € 11.000) hardwarematig dezelfde constructies kunnen worden neergezet. Wat de betrokkenen aangeven is dat de vrije keuze in componenten hen kansen en mogelijkheden biedt vergelijkbare producten als de MS-surfacetafel te maken.

Wat betreft het ontwikkelen van open source software: niemand hier heeft beweerd dat bibliothecarissen of andere medewerkers software moeten gaan ontwikkelen. Zij schrijven de boeken toch ook niet? Ik ben er wel van verzekerd dat veel van hen ideeen heeft over hoe welke informatie ontsloten zou moeten worden. Die input is ontzettend belangrijk voor het maken van mooie en zinvolle biebapplicaties. Je typering dat bibliothecarissen te dom zouden zijn vind ik daarom een regelrechte belediging van veel van onze collega's.

Zoals ik al eerder aangaf vraagt welke richting wij ook ingaan op het gebied van technologische innovatie om een investering, omgeacht of de keuze valt op vrije- dan wel gesloten oplossingen. Mijn pleidooi is eenvoudigweg dat die investering vanuit een gedegen visie genomen wordt. Wat mij betreft is die visie dat er in ieder geval ingezet wordt op open standaarden. Om ons heen zie je dat bijvoorbeeld wetenschaps- en universiteitsbibliotheken hiermee al heel ver zijn. Wij hoeven het wiel dus niet opnieuw uit te vinden, het materiaal en de kennis is beschikbaar (zowel letterlijk als figuurlijk). Gegeven hierbij is dat open standaarden voor het grootste deel gebruikt worden in open source software. Bedrijven die gesloten software ontwikkelen hebben eenvoudigweg weinig baat bij open standaarden, omdat zij hiermee hun bedrijfsmodel (lees: vendor lock-in) op de helling zetten.

En nogmaals: het gaat hier niet alleen om surfacetafels, maar om elke vorm van applicatieontwikkeling dan ook. Jezelf afhankelijk maken van een leverancier is gewoon niet verstandig en, denk ik, ook niet van deze tijd. Gebruik communities en externe kennis. Ik moet me wel heel erg vergissen als het ontwikkelen van innovatieve bibliotheeksoftware voor veel bedrijven/universiteiten/ontwikkelgemeenschappen geen mooie uitdaging zou zijn. Maar wel op basis van open standaarden.

[Bibliothecaris]

@Jeroen
Je typering dat bibliothecarissen te dom zouden zijn vind ik daarom een regelrechte belediging van veel van onze collega's.
Ik ben in ieder geval veel te dom om een apparaat te maken met de functionaliteit van de Microsoft Surface Multitouch Table, zowel de hardware als de software. Mij veel te moeilijk. En, sorry voor die paar bibliotheekmedewerkers die wel genieën zijn, ik denk dat bibliothecarissen daar in het algemeen te dom voor zijn.
En verder, let's call it a day. We zijn het niet eens. Jij fulmineert tegen bibliotheken die zo'n vreselijk duur Microsoft product gebruiken terwijl er Open Source mogelijkheden zijn, ik vind de Microsoft Surface vet. We komen toch niet tot één standpunt.

[Joost Geraets]

Ik vind het al prachtig als je bereid bent te kijken naar eventuele alternatieven. Vanuit dezelfde 'open mind' waarmee je het spelen met de Surface zo gaaf vindt. Have fun!