Welke kansen biedt het downloadverbod de bibliotheekwereld?

[Jeroen de Boer]

Zoals vorige week bekend geworden is streeft het kabinet naar een downloadverbod dat binnen drie jaar operabel is. Voorwaarde van het verbod is dat er voldoende legale alternatieven voorhanden moeten zijn waarvan de consument gebruik kan maken.

Ik geloof niet in het feit dat illegale bestandsuitwisseling ooit uitgebannen kan worden. Er zal altijd een harde kern blijven die zich weigert te conformeren aan (nieuw) beleid en technisch genoeg onderlegd is om in de krochten van het web door te gaan met filesharing.
Er zal denk ik echter een relatief grotere groep gebruikers zijn die deze moeite niet neemt en haar heil zoekt bij de legale alternatieven. Het is deze groep gebruikers die in eerste instantie voor de bibliotheek interessant is. Om aan de vraag te voldoen dient er echter wel een instrument voorhanden te zijn dat aan hun behoefte aan muziek voldoet.

Ik denk dat die behoefte voor een groot deel in het digitale domein gevonden moet worden. Ikzelf neem als voorbeeld de 3voor12 Luisterpaal van de VPRO. Bezoekers van de site kunnen hier volldige nieuw uitgekomen kwaliteitsalbums als stream beluisteren, maar niet downloaden of kopen. Wel kunnen gebruikers tags toevoegen en de albums een waardering toekennen.

3voor12 bedient slechts het popminnend publiek, maar bibliotheken hebben natuurlijk een oneindig brede doelgroep. Wanneer zij het Luisterpaalprincipe kunnen toepassen op nieuwe releases, maar daarnaast natuurlijk op bijzondere collecties, zal dit positieve effecten hebben: gebruikers maken gratis kennis met (nieuwe) muziek en bij voldoende belangstelling zal dit leiden tot fysieke uitleningen.

In het huidige principe van DigiLeen geloof ik zelf niet. Als muzikaal grootgebruiker wil ik niet gebonden zijn aan een luisterrestrictie van een aantal dagen. Het rippen van een cd mag dan officieel niet mogen, het is voor het merendeel van de gebruikers waarschijnlijk wel de voornaamste reden een album te lenen. Een gedoogbeleid lijkt me hier daarom op zijn plaats, al gooit het opheffen van de Thuiskopieheffing hier natuurlijk weer roet in het eten.

Een en ander vraagt in ieder geval om een proactieve houding van de bibliotheekwereld. De mogelijkheid ligt er om een serieuze speler te worden bij het aanbieden van digitale muziekcontent, maar dan dient er een volwassen project van gemaakt te worden dat beantwoordt aan de wensen van gebruikers en 100% van deze tijd is (wat mij betreft dus geen Digileen).

ps.
Het tegen betaling downloaden van een album uit een digitale bibliotheekcatalogus zou natuurlijk de kortste klap zijn, maar opent weer aan andere discussie. Moeten we wel of geen winkel zijn en kunnen we uberhaupt de concurrentie aan met de Bollen en iTunessen van deze wereld.

[Arno Kemperman]

Interessant artikel!

[Peter Delsman]

Ik mag hier graag over fantaseren. Denk daarbij m.n. aan e-books. Als vereniging met 4 miljoen leden valt er best wel met de Bollen te onderhandelen. Jouw boek volledig beschikbaar op de site/in de catalogus. Maximaal aantal pagina's te bekijken. Digileen voor bepaalde termijn. Daarna wil de liefhebber misschien toch wel een deel van het geleende (geproefde) kopen (moeten prijzen wel flink omlaag, maar dat kan gezien de kostprijs).
Ook kunnen pre-releases/prepublicaties worden aangeboden. Op grond van het leengedrag kan een printversie worden overwogen (printing on demand). En als we dan ook nog schrijvers laten participeren in hetzelfde model, kunnen die via de digileen misschien een uitgever vinden. In de VS is een aanta auteurs zelf al zo'n site begonnen buiten de uitgevers om. Dus uitgevers zijn misschien wel gevoelig voor een alternatief kanaal. Ik zie hier wel een rol als intermediair voor het commerciële deel en als cultureel ondernemer en erfgoedaanbieder voor het minder populaire segment (long tail).
Wie zet mij weer met beide voeten op de grond?

[Jeroen van Beijnen]

Interessant artikel. Hier zou de bibliotheek inderdaad goed op in kunnen spelen.
Ik denk alleen dat de bibliotheek zich niet alleen moet richten op een systeem voor digitale muziekcontent, maar op een systeem voor alle digitale content. Als de bibliotheken met één systeem komen waarin alle digitale content op een gebruiksvriendelijke manier ontsloten kan worden hebben we al heel veel gewonnen denk ik!

[David]

Ingegeven door mijn eigen dagelijkse praktijk ben ik geneigd te denken dat niet alleen die harde kern wel eens vele malen groter kan zijn dan hier wordt aangenomen, maar ook dat wettelijke bepalingen altijd achter de (technische) feiten aanlopen.
Het blokkeren en vervolgen van torrents/p2p/nieuwsgroepen etc. is mede vanwege verschillen in nationale wetgevingen tot dusverre maar beperkt effectief gebleken. Onkruid en stromend water zijn hier toepasselijke metaforen.

Zeker ook omdat de nieuwe wetgeving zich niet primair op individuele gebruikers richt, zou ik me als uitgever/detailhandel/bibliotheek daarom niet al te rijk rekenen m.b.t. deze nieuwe wetgeving. Op termijn zal het individu wellicht ook aan de beurt komen, maar je moet je dan als burger wel af gaan vragen wat er dan van privacywetgeving is overgebleven.

[Jeroen de Boer]

"Op termijn zal het individu wellicht ook aan de beurt komen, maar je moet je dan als burger wel af gaan vragen wat er dan van privacywetgeving is overgebleven."

Sterker nog, gisteren en vandaag verscheen het volgende veronrustende bericht in de blogosphere: U.S/International Copyright Treaty Leaked, Trouble Ahead for ISPs &.... Het via de ISP's aanpakken van individuele gebruikers ligt hiermee in het verschiet.

Ik ben het trouwens met je eens dat de harde kern best wel eens aanzienlijk van omvang kan zijn. Maar ik denk echter nog altijd kleiner dan de grote groep gebruikers die met enige regelmaat muziek downloadt. Deze laatste gebruikersgroep lijkt mij met een aantrekkelijke en gebruiksvriendelijke website/portaal relatief eenvoudig aan te trekken, zeker als de illegale alternatieven meer en meer aan banden worden gelegd en er sancties in het verschiet liggen.

Het aantrekkelijke van de harde kern is evenwel dat een aanzienlijk deel hiervan ongetwijfeld zeer serieus met het verzamelen van muziek bezig is. Deze groep lok je daarom niet met slechts een goede website en breed aanbod. Voor deze groep moeten de bibliotheken hun bijzondere collecties ontsluiten. Vooral op muziekweblogs zie je deze praktijk op individueel niveau succesvol zijn: zeldzame, vaak rechtenvrije albums, veelal vinyl, worden door begeesterde liefhebbers gedigitaliseerd en vervolgens via services als Rapidshare en Megaupload aangeboden. Voor deze diensten moet je betalen wil je onbeperkt en met hoge snelheid downloaden. En dat gebeurt veel, wat dus aantoont dat ook 'internetcriminelen' (want zo betitelt de entertainmentindustrie de gebruiker graag) bereid zijn hun portemonnee te trekken. Een aardig voorbeeld van zo'n blog vind ik deze: Closet of Curiosities.

Ik ben het verder volledig met je eens dat de techniek altijd sneller is dan het beleid. Tegelijkertijd zie je echter wel dat de entertainmentindustrie zich steeds meer begint te roeren. Het aangekondigde downloadverbod is daar een voorbeeld van, maar ook het eveneens deze week verschenen bericht dat er een voorstel komt om de naburige rechten in de EU met 20 jaar te verlengen.

Voor gebruikers zal het daarom steeds moeilijker worden op wat voor manier dan ook om te gaan met digitale content. Het aanbieden ervan wordt illegaal en het bewerken/remixen ervan ook. De ultieme kans voor de bibliotheekwereld dus om zich op te werpen als verspreider en beschermer van het cultureel erfgoed en de gebruikers te zien als een positief en onmisbaar element hierin.

[Jeroen van Beijnen]

Ambitieus plan. Maar ik kan me er wel in vinden.

Dan moet er alleen wel veel veranderen in bibliotheekland en moeten wij echt snel met dat systeem komen om alle (rechtenvrije) content te digitaliseren en digitaal aan te kunnen ontsluiten.
Ook denk ik dat de bibliotheek dan mensen in dienst moet nemen met kennis van auteursrechten en wetgeving om als volwaardige adviespartner voor het ministerie gezien kan worden. De bibliotheek moet actief betrokken worden bij plannen rondom het auteursrecht.
Zelf zou ik liever geen 20 jaar langer auteursrecht hebben, maar gewoon 20 jaar. Lang genoeg voor makers om hier goed aan te verdienen en van te kunnen leven, maar kort genoeg om ook interessant te zijn voor een brede doelgroep!

Ik vrees dat dit echt te ambitieus is voor de bibliotheek. Maar denk wel dat wij veel zouden kunnen winnen als we hier ook echt voor gaan!

[Joost Geraets]

Precies, in het open domein liggen al enorme kansen. Benut eerst al eens dat potentieel. Als je daarin goed en soepel slaagt dan ligt de media-zoekende / -verkennende wereld aan je voeten.

20 jaar vind ik ook veel verstandiger. Oude krachten zijn sterk.

Nieuwsgroepen-servers, game-servers, etc. ze zullen links en rechts op alle mogelijke manier opnieuw blijven opduiken. Ooit een top-40 cassettebandje gekocht 'vroeger'. Ook illegaal. Of een CD-ROM met gekraakte software? Heetten die niet iets als 'Twilight'? Jongeren met een beperkt budget, en dat is van alle tijden, immers 50+'ers rijden in een Porche, zoeken betaalbare alternatieven om aan muziek, software, games en films te komen.

En als je als 'oudere' weet hoe het werkt dan stop je misschien nooit met het illegaal verwerven van dergelijke middelen. Zeker als je je qua inkomen aan de 'onderkant' van de samenleving beweegt. Al dan niet gedwongen.

In de bibliotheek hier in Roermond vind ik de toegang tot catalogi en zo helemaal niet inuïtief. Ik wil dan online en dat mag dan weer niet zonder daar eerst voor te betalen :-( Bibliotheken zijn lang niet altijd 'connected' met de culturele werkelijkheid van alledag. Tenzij je in een bibliotheek komt met open internet en WiFi dan is er meteen veel meer activiteit. Die richt zich overigens volgens mij vooral naar buiten qua informatie-garing !?

En aanwijzigen hoe je hier in Roermond aan te melden voor e-paper in het kader van een pilot blijken vervolgens niet opgevolgd te kunnen worden door de instellingen van het internetfilter... Bah. :-(

Ik zou het toejuichen als de bibliotheken zich ook als adviseur met visie richting ministerie gingen gedragen. Vooralsnog zie, lees en hoor ik daar weinig van. Men is druk met moeizaam innoveren en heeft te weinig in de gaten hoe snel het 'buiten' veranderd. Contact met de wensen van de potentiële klanten heeft men ook weinig of niet. Men preekt volgens mij vooral voor eigen parochie (de leden).

Bibliotheken, gooi de digitale drempels weg en 'get connected'. Met de mensen in jouw gemeenschap 'face-to-face' en met jouw mede-burgers via het net / web !

:-) Joost

[Jeroen de Boer]

Wanneer het om auteursrechten in verhouding tot het digitale domein gaat suggereer ik mensen altijd de lezing Laws That Choke Creativity op Ted.com te bekijken. Lessig hield dezelfde lezing trouwens ook bij het openingssymposium Mediawijsheid, enkele jaren geleden.
Dat zijn verhaal onverminderd actueel is blijkt wel uit het gegeven dat er ook een film op gebaseerd is, Rip: A Remix Manifesto. Geheel in de geest van Lessig's betoog gratis te bekijken op het internet op de website OpensourceCinema.org.

[edit: dat Lessig nog steeds strijdvaardig is blijkt wel uit een tweet van vandaag, als reactie op het voorgenomen internationale verbod op bestandsuitwisseling.]

Een voorbeeld van hoe het aanbieden van content uit het open domein succesvol kan zijn is The Internet Archive, waarin collecties van Amerikaanse, Canadese en privecollecties (deels) beschikbaar zijn in alle mogelijke bestandsformaten. In de lande vind ik Het Geheugen van Nederland een project dat aantoont dat ook hier mogelijkheden liggen.

Het open domein biedt dus ruimschoots mogelijkheden om leuke projecten mee op te zetten, van klein- tot grootschalig, maar daar ligt het probleem eigenlijk niet. De vraag is hoe om te gaan met content waarop nog auteursrecht van toepassing is, maar die we wel graag digitaal zouden willen aanbieden.

[Joost Geraets]

Ik denk spontaan aan de grote reddingsactie van Geocities content door een Nederlander, zie 'Reocities - De reddende engel van Geocities als (digitaal) culturee...' op Archief 2.0.

Tuurlijk is het een vraag hoe om te gaan met auteursrechtelijk beschermd materiaal. Echter, zolang dat niet, slecht of nog niet is geregeld zou ik die leuke, mooie projecten met media uit het open domein wel nu (!) starten. Met daarnaast voorlichting aan de relaties, klanten, etc. van bibliotheken over Creative Commons. Als de processen rondom die mooie projecten lopen dan heb je een perfecte infrastructuur opgebouwd als het, nu nog beschermde materiaal beschikbaar gaat komen.

Dank je voor de link naar @Lessig's tweet. Ik ben 'm meteen gaan volgen.

Wat mij betreft mag de bibliotheek actief aan de slag met de open cultuur, cq. het bijdragen aan de ontwikkeling van die open cultuur. Om zo ruimte voor creativiteit en meer te bieden. Zoals het ondersteunen van de vrijheid van informatie, van burgers dus. Door bijvoorbeeld cd roms met Ubuntu en andere cd's te leen aan te bieden. Al dan niet gebrand door de bibliotheek zelf. Denk verder aan cd's met en boeken / readers over bijvoorbeeld OpenOffice.org van OpenOfficePlaza, etc. Er zijn vrije geluiden, is vrije muziek, zijn vrije films zoals je zelf al aangeeft. Naar mijn mening moeten bibliotheken ook de weg wijzen naar en in alle open content door die actief aan te bieden. Dat gebeurt nog veel te weinig vind ik. En behalve het aanbod kunnen ze mede een educatieve rol daarbij vervullen.

Kortom, ik vind het een en, en, en verhaal. Heb visie en zoek de dialoog met het ministerie en de politiek, bied vooral ook 'open' in brede zin aan en doe wat nodig is om de meer gesloten zaken het publieke domein in te 'trekken'. De aandacht voor 'open' en het werken daarmee kan dan hopelijk een breekijzer blijken. :-)

@JoGnet - lid van Open 2.0 -> http://www.open20.nl/elgg/ :-)

[Jeroen de Boer]

Leuk dat je de link legt met de vrijheid van informatie van (en voor) burgers. Op dat terrein spelen natuurlijk ook allerlei hoogst interessante zaken (digitale burgerrechten, privacy, EPD, etc.).

Lessig betoogt in eerdergenoemde lezing dat de auteursrechtenorganisaties en de wetten die zij initieren en handhaven de huidige internetcultuur vernietigt:

"The importance is that technique has been democratized. [...] Anyone with access to a $1.500 computer can take the sound and images around us and use them to say things differently.These tools of creativity have become tools of speech. [...] It is a literacy for this generation. It is how our kids speak. It is how our kids think. It is what your kids are."

Schitterend gezegd en een waanzinnige uitdaging voor ons al zeg ik het zelf. Allereerst moeten bibliotheken de vrijplaats zijn waar altijd toegang is tot (digitale) content. Daarnaast zouden we een rol moeten spelen in het verder ontwikkelen van de (digitale) geletterdheid (of wat Lessig 'literacy' noemt). Die ontwikkeling is natuurlijk al ingezet met de mediacoaches, maar verdient nog meer aandacht.
Dat hierbij 'open' instrumenten en 'open' content aangewend worden ligt wat mij betreft voor de hand. Zeker in deze tijd van razendsnelle technologische ontwikkelingen en het volwassen worden van de opensource gemeenschap moeten bibliotheken hiervan gebruik maken.

Jeroen
@waaier

[Joost Geraets]

Ik zie net een verslag van Liesbeth (Moqub) van de lezing van Lessig tijdens Educause 2009 en denk laat ik die hier meteen linken: 'Educause: Keynote Lawrence Lessig'.

Ja, leuk hè, die link met vrijheid van informatie en daarmee samenhangende vrijheid van burgers. Boeiend dat jij al die thema's kent en wellicht volgt? Ik denk zelf ook meteen aan de vingerafdrukkendatabase: 'Burgerrechtenorganisaties klagen Staat aan om vingerafdrukdatabase'. Een goede omgang met informatie(verzameling) blijkt een hele kunst.

Ik ben al sinds Tulip's Freenet, toen nog middels inbellen, actief op het internet. Voelde het toen nog als een vrijplaats, steeds vaker proberen overheden en andere organisaties te 'knechten', het internet te reguleren. En dat terwijl de kracht vanaf het begin al voor een belangrijk deel in de zelfregulering zit. De Wikipedia is daar een prachtig voorbeeld van. Volgens daarvoor geldende theorieën kon dat project nooit lukken. Ik zie parallellen met de ontwikkeling van software. In het begin was alles open en vrij beschikbaar. Onder meer academici wisselden ('peer to peer') alles vrij uit. Daarna gingen IBM, HP, Microsoft zich software toe-eigenen, verpakken, veranderen en in een ('black') box stoppen. Gesloten software was een feit. Nu beseffen steeds meer overheden, organisaties en burgers dan ze in feite een soort van gijzelaar / verslaafde zijn die afhankelijk is van een bedrijf ergens in de wereld waarvan de eigenaren zich gigantisch verrijken door flinke winstmarges te pakken. Tja, als (bijna) monopolisten kun je dat natuurlijk vrij makkelijk doen. De opkomst van vrije en open source software is langzaam gegroeid en zal dat naar mijn vast overtuiging blijven doen. Hoewel bedrijven zoals Oracle lijken te proberen om open source software kapot te 'knuffelen'. Ik denk aan de overname van Sun en daarmee van MySQL. Het is voor mij moeilijk te geloven dat Oracle dat laatste, een open source software product, hetgeen concurreert met hun eigen core product, net zo actief te onderhouden als dat gebeurde toen MySQL nog zelfstandig was of na de overname door Sun. Hoe goed het onder Sun ging weet ik niet. De aard van Sun is echter met onder meer Java en OpenSolaris anders dan van Oracle. Zoals zo vaak zie je dan ook dat groepen mensen met een 'fork' van MySQL aan de slag gaan. Vrije software wil open zijn en blijven ! Denk ook aan Mambo en Joomla!. Bovendien staat er ook al weer een nieuwe vrije database op, namelijk CouchDB. Hoe zeer sommige bedrijven ook hun best zullen doen om software zo veel mogelijk gesloten te houden zal dat steeds minder makkelijk blijken. De vraag om open standaarden toe te passen en daarmee de uitwisselbaarheid en duurzaamheid van informatie goed te regelen neemt gelukkig toe. In Nederland wordt op dat punt actief beleid gevoerd middels een actieplan van EZ. Open standaarden voor onder meer eBooks zijn ook heel belangrijk zoals je wellicht weet.

Die digitale geletterdheid waar Lessig over schrijft kan ik alleen maar onderschrijven. Ook teksten, foto's, geluids-/muziek-opnamen en video's willen vrij zijn, moeten vrij(er ;-)) worden / zijn. Denk je na over copyrights als kind bij het verzamelen van afbeeldingen voor jouw spreekbeurt? Nee. Mag je de eventuele presentatie die je voor die spreekbeurt maakt met auteursrechtelijk beschermd materiaal er in online zetten? Nee, dat mag niet. Dat gaat dus gewoonweg tegen de menselijke natuur in. Dat mag je niet verder vertellen want ik heb copyright op wat ik tegen je zeg. Haha. En anders... 'betalen' !

[Off-topic] Onderliggend is het natuurlijk ook een groot cultureel, politiek vraagstuk. Moet in alles het verdienen van geld, het vragen van geld... het innen van geld, het uitgeven van geld... rijk worden... zo centraal staan? [einde O-t]

Ik kan jouw 'pleidooi' voor de bibliotheek als vrijplaats met altijd vrije(!) toegang tot digitale informatie alleen maar toejuichen. En die rol bij het verder ontwikkelen van 'literacy' onderschrijf ik. Ik ken de mediacoaches nog niet. Heb ze nog niet ontmoet. [verdieping] Ah, Google helpt me verder. Ik vind 'Eerste MediaCoaches gecertificeerd' en 'Over de Nationale Opleiding MediaCoach'. Boeiend.[/verdieping] Jammer dat zij zich vooral richten op kinderen. En hopelijk / waarschijnlijk ook op ouders?! MediaCoaching is echter volgens mij voor iedere Nederlandse burger relevant. Toch !?

Nogmaals, hoewel het voor jou en mij misschien voor de hand ligt, ik zie het werken met open instrumenten (tools), open content en open toegang (access) zich nog veel te langzaam ontwikkelen in de bibliotheken. Positief is in ieder geval dat de groep bibliotheken die kiest voor Drupal, Joomla! of andere open source software voor hun website en webapplicaties groeit. Dat geeft wel hoop. Nu nog actief aan de slag met een open source browser voor de bezoekers, open catalogi / data, onder creative commons media beheren en maken en vrije toegang bieden !

Dank je Jeroen voor het mij ontlokken van deze vrij lange teksten. Ik ben benieuwd of en wie, behalve wij zelf, ze heeft gelezen en zal lezen? Ben jij zo'n lezer? Reageer eens. Ben je het er mee eens / oneens? En als je wilt en kunt: licht s.v.p. jouw keuze toe.

[Jeroen van Beijnen]

Wow "Tulip's Freenet". Zo ben ik ook voor het eerst met internet in aanraking gekomen. Geleende 14k4 modem en en maar hopen dat je eindelijk een keer verbinding kreeg :)

Er is sindsdien veel veranderd. Jammer dat de traditionele uitgevers en de politiek niet zijn mee verandert....