Verandert de bibliotheek straks is een boekmuseum dankzij de e-reader?

[Robert Leonard de Vos (Rob)]

Na een lange carrière bij de Postbank en Postkantoren BV, ben ik nu werkzaam bij de bibliotheek Rotterdam. Tijdens mijn vorige loopbaan was ik betrokken bij de uitrol van de giromaten.
Destijds kreeg ik van ieder het commentaar dat ik gek was, omdat dit nooit wat zou worden..."geld halen uit de muur, dat doe je toch niet". Nu is thuisbankieren en pinnen de gewoonste zaak van de wereld! Dit alles heeft zich hier in Nederland, in slechts zo'n twintig jaar tijd afgespeeld!
Nu is er de E-Reader, het boek lezen vanaf een handheld beeldschermpje.
Wanneer ik mijn collega's erop wijs, dat dit de toekomst is en dat het papierenboek dezelfde weg zal gaan als de 78 toeren plaat, kijkt men mij wederom aan met een blik waaruit blijkt, dat ik dringend eens met een psychiater moet gaan praten... "een boek vanaf een beeldscherm lezen, dat doe je toch niet"
En dan stel ik de vraag: Waarom niet? Waarom zou de jeugd, m.n. die momenteel nog in de wieg ligt, nog een papierenboek willen? Lekker sjouwen met al je schoolboeken of gewoon 1 simpel apparaatje meenemen van huis waarmee je kan bellen, e-mailen etc. en waar al je schoolboeken in staan met niet alleen plaatjes zoals nu, maar ook met filmpjes.
Houden wij als bibliotheek hier rekening mee? Hoe gaan wij nu met onze investeringen om? Moeten wij een voortrekkersrol gaan spelen met de ontwikkeling van het e-lezen of wordt dit een verloren slag en worden wij straks een boekmuseum??
Mijn mening is, dat wij ons moeten voorbereiden op de e-reader en met de uitgevers om de tafel moeten gaan zitten om een systeem te ontwikkelen, waarbij onze leden bij ons ook een e-book kunnen lenen. Dit zal technisch niet gaan meevallen, daar het beveiligen van bestanden nog nimmer waterdicht is gebleken. Maar nu niets doen.......ik moet er niet aan denken! Maar ja, wie weet heb ik wel deskundige hulp nodig....

[Peter Delsman]

Goed dat deze discussie vanuit de Unit Dienstverlening (Klantenservice) van Bibliotheek Rotterdam wordt gestart. Wel wil ik attenderen op een reeds bestaande levendige discussie op dit netwerk, waar je zeker ook je bijdrage aan zou kunnen leveren. Het is handig deze discussie een beetje op één plaats te voeren. Kijk hier voor de discussie "E-portal (NBD-Biblion) rijp voor landelijke uitrol? Denk het niet!"

Peter

[Edwin Mijnsbergen]

Ik kan me goed vinden in je mening, Robert Leonard!

[Jeroen van Beijnen]

Mooie bijdrage Robert.
Leuke vergelijking met de geldautomaat ook.Ben het helemaal met je eens wat de voortrekkersrol van de bibliotheek betreft!

[Ron Wessels]

Rob,

Dit is een onderwerp waarmee inmiddels waarschijnlijk wel veel (of: alle) openbare bibliotheken mee worstelen. Ik geef je groot gelijk dat je vind dat er eigenlijk nu iets moet gebeuren! Anders heeft de bibliotheek straks het nakijken, terwijl zij eigenlijk een belangrijke rol heeft cq zou moeten hebben als wegwijzer in informatieland en dan weer in de breedste zin van het woord. Kortom: goed dat je dit 'probleem' hebt aangezwengeld.

Binnen GO opleidingen komt dit onderwerp ook regelmatig naar voren in de wandelgangen. Ik zou het dan ook helemaal niet gek vinden om over hierover bijvoorbeeld een seminar te organiseren (misschien zelfs wel i.s.m. Bibliotheek 2.0!), waarbij naast inhoudelijk bijdragen en praktijkcases ook leveranciers en uitgevers hun producten kunnen laten zien (soort informatiemarkt).

Is dat een aardig idee om eens verder over te denken en hebben jullie daarvoor suggesties of ideeën? Het zou overigens prima passen in onze plannen rond ons 60-jarig bestaan in 2010!

[Peter Delsman]

Goed idee, zo'n seminar met informatiemarkt. Zelf voel ik ook veel voor een soort opstelling in de bibliotheek waarop de diverse readers worden gepresenteerd en de klanten ze kunnen uitproberen. Een aantal klanten kun je de apparaten uitlenen met het verzoek er een testverslagje van te schrijven. We moeten dus zeker contacten leggen met leveranciers en Bol.com
We zijn bij Bibliotheek Rotterdam net begonnen (naast de NBD/Biblion e-portal en iLiad uitleen) om de rol van de bibliotheek te bepalen. Ik heb daarvoor de volgende bespreekpunten opgesteld:

1. Kennis binnen BR t.a.v. e-books vergroten
a. Formaten (PDF, E-pub, DRM, …)
b. Aanbieders (Google-books, Amazon, E-book.nl, Netlibary.com/NBDportal, Bol.com, …)
c. E-readers: iLiad/I-Rex, Kindle/Amazon, Sony, Bebook, Cybook, E-reader.nl, …
d. Participeren in discussies op oa. Bibliotheek 2.0

2. Samenwerken met andere bibliotheken (Delft, OBA, Vlissingen, …) en landelijk. Wat doen andere bibliotheken en wat doet het landelijk (Bibliotheek.nl lijkt al met iets bezig te zijn. Wie neemt initiatief. Er zijn al contacten met Delft en OBA. Een bureaustudie dus

3. Rol van bibliotheek bepalen:
a. Focus op e-book boven e-reader
b. Publiek kennis laten maken met e-book en e-readers; tijdelijke presentatie van e-readers in testopstelling i.s.m. met leveranciers
c. permanente presentatie van e-books in virtuele boekenkast in een leeshoekopstelling (evt. i.c.m.
luisterboeken luisterhoek); e-book tankstation
d. Verzamelen en analyseren van klantreacties
e. Aanbod e-books gratis en betaald in kaart brengen en aanbieden via catalogus (zie 5)
f. …

4. Uitgevers benaderen voor samenwerking:
a. Via catalogus aanbieden van digitale versies van boeken, fragmenten (a la Amazon.com of Bol.com);
b. Lenen/downloaden bibliotheekexemplaar volgens methode CDR
c. Kopen/Downloaden via Bol.com
d. Verdienmodel bepalen

5. Programma van Eisen E-books (en e-readers?)
a. Zichtbaarheid in catalogus
b. Één uitleensysteem/ leenoverzicht
c. Formaat (E-pub?)
d. Statistische informatie
e. ….

Binnenkort meer over wat hier uit komt.

[Peter Delsman]

Of juist niet: Britse Bibliotheken populair door e-books. Is wel uit de Telegraaf, maar zou zo maar waar kunnen zijn. Wel kwestie van op tijd instappen. Lees verder.

Peter

[Peter Delsman]

En zo ziet dat er uit in bijv. Luton

[Robert Leonard de Vos (Rob)]

Toch wel een seminar. Al is het alleen al om de bibliotheekneuzen in Nederland in dezelfde richting te laten wijzen. Nodig onze vrienden uit Luton hiervoor ook uit, zodat wij van de ervaring die ze in Luton hebben opgedaan kunnen leren.

[Ron Wessels]

Ik ga intern wel overleggen of we iets 'moois' op kunnen zetten. Voor het onderwerp moet in ieder geval veel belangstelling zijn en veel bibliotheken zijn 'zoekende'. Ik zou het ook aardig vinden om dit i.s.m. een 'voorloper' (een bibliotheek die hiermee al vrij ver is) willen doen, of bijvoorbeeld onder de Bibliotheek 2.0-vlag. Suggesties?

Ik vond overigens ook hier een (wel diepgaand) congresprogramma over e-books. Misschien interessant om een aantal onderdelen hieruit als basis te nemen en verder een aantal leveranciers/aanbieders erbij te zoeken.

[Jeroen van Beijnen]

Goed idee om hier een speciale bijeenkomst over te organiseren die wat dieper op de materie in gaat dan de meeste bijeenkomsten die tot nu toe georganiseerd worden! Ik denk dat hier zeker wel behoefte aan is.

Binnen Brabant is men overigens wel bezig met een eBook roadshow waarmee verschillende bibliotheken kennis kunnen maken met het eBook en de mogelijkheden hiervan: http://www.cubiss.nl/nieuws/ontdek-de-mogelijkheden-van-het-e-book
Ik zou wel eens kunnen kijken of ik deze voor een bijeenkomst kan regelen.

[Peter Delsman]

Hoe is die display tot stand gekomen? Is er een deal met een PDA-shop of hebben jullie zelf iets laten maken? Wij willen iets dergelijks: een grotere permanente display voor de centrale en een kleinere om te rouleren op de vestigingen. Hoe wordt e.e.a. beveiligd (je kent Rotterdam; superlijm is niet genoeg, dan blijft alleen het achterkantje zitten)? Wordt er ook om reacties van collega's en klanten gevraagd? Worden ze ook meegegeven/uitgeleend om door klanten te laten testen in ruil voor een testverslagje? Details please!!
Per mail of tel. mag ook:
p.delsman ad bibliotheek.rotterdam.nl/ 010 2816100

[Annette Stevens]

In de NRC las ik een interessante visie over het e-book van auteur Hans Vervoort. Hij denkt met het e-book de boekhandel en uitgeverij te kunnen omzeilen.

Lezer en schrijver winnen bij e-book
Boeken Schrijver kan zich direct tot lezer wenden; einde van bestsellerdictaat

Opinie | Woensdag 07-10-2009 | Sectie: Overig | Pagina: 07 | Hans Vervoort

De komst van het e-book zal grote gevolgen hebben voor de boekenmarkt. Uitgevers krijgen het zwaar en de boekhandels krijgen een andere functie, meent Hans Vervoort.
Het ziet er naar uit dat, na een lange aanloop, het e-book in de komende jaren terrein zal winnen op de boekenmarkt. Bange voorgevoelens bekruipen de boekhandelaren en de uitgevers: zal het e-book hun einde betekenen?

En dat terwijl de branche het in de laatste decennia net zo goed voor elkaar had. Jaarlijks bepaalden de inkopers van de boekhandelsketens welke nieuwe titels bestsellers zouden worden en kochten die in grote aantallen in, uiteraard met extra korting. Die titels, in grote stapels neergelegd, werden natuurlijk vanzelf de toptienboeken. Via deze self-fulfilling prophecy werd het risico van flops ingedamd. Een goed werkend systeem was het en het CPNB liet dan ook steevast weten dat de boekenmarkt weer een uitstekend jaar achter de rug had. Schrijvers klaagden dat de levensduur van hun titels nog maar enkele maanden was en intellectuelen vonden de keuze in hun buurtboekhandel wel erg mager worden. Maar een kniesoor die daarop lette.

Toen een jaar of tien geleden het eerste e-book op de markt kwam, schudde de branche het hoofd. Lezen van een scherm zou nooit wat worden. Ze kregen gelijk in hun scepsis, het e-book kwam niet van de grond.

Tot twee jaar geleden het elektronische papier uitgevonden werd, en de e-reader zich als gewoon papier liet lezen. Daarmee was het grootste bezwaar overwonnen en begonnen de voordelen van het e-book te prevaleren: lagere boekprijzen, enorme opslagmogelijkheid, doorzoekbaarheid van de tekst, keuzemogelijkheid van lettergrootte en -type.

Wat voor consequenties zal het oprukken van het e-book hebben voor de betrokken partijen: schrijvers, uitgevers, boekhandels en lezers?

Van veel auteurs zijn nu alleen de laatste titels in de boekhandel te krijgen. Het e-book maakt het voor schrijvers en hun uitgevers mogelijk al hun titels tot in alle eeuwigheid beschikbaar te stellen voor de lezers, al dan niet tegen betaling. Oud fonds krijgt daardoor een nieuw leven en daarvan profiteert de schrijver: lezers die zijn laatste boek waardeerden, kunnen voorgaande titels opvragen, terwijl dat bij het papieren boek alleen nog via de bibliotheek of een antiquariaat mogelijk was.

Voor bestsellerschrijvers biedt het e-book grote kansen op betere verdiensten. Ze kunnen zowel uitgever als boekhandel omzeilen en hun nieuwe boek rechtstreeks als e-book aanbieden op hun eigen website of een gezamenlijk bestsellersverkooppunt. Een corrector voor de tikfouten en een vormgever voor lay-out en omslag zijn makkelijk te vinden, en als die betaald zijn kan hij de volledige opbrengst van het boek in eigen zak steken. Dat is andere koek dan de 10 à 15 procent van de verkoopprijs die schrijvers nu ontvangen.

Maar ook voor schrijvers met een beperkt publiek is het e-book aantrekkelijk. In de huidige hectische boekenmarkt is het voor hen vrijwel onmogelijk om voldoende kopers te vinden gedurende de drie of vier maanden dat hun boek in de winkel ligt. Deze en andere slowsellers zullen op internet veel meer kans krijgen gevonden te worden door hun publiek.

Een groot deel van de functie van de uitgever, namelijk het drukken en verspreiden van het boek vervalt in het digitale tijdperk. Over blijven de selectie van al dan niet verkoopbare manuscripten, de redactionele begeleiding van de schrijver en de pr-activiteiten. Dat laatste is een al tanende bezigheid: schrijvers beseffen dat het tegenwoordig tot het schrijversvak behoort om aandacht van de media te trekken en nemen dat al lang zelf ter hand. In de digitale markt zullen ze steeds meer geneigd zijn hun eigen pr te verzorgen. Een eigen website is wel het minimum. Nu zijn er al op YouTube filmpjes te zien die schrijvers van zichzelf maken.

Als bestsellerauteurs in de toekomst hun e-books zelf of via een e-boekhandel te koop aanbieden, is de uitgeverij de kurk kwijt waar het op drijft. Blijft over: het begeleiden van debutanten en kleine schrijvers. Dat zal geen vetpot zijn.

Boekhandelsketens zoals Libris en AKO/Bruna draaien nu vooral op de toptien-verkopen die zij zelf op gang brengen. Maar als hete-book de markt verovert, zullen juist die populaire titels het eerst in digitale richting verdwijnen, mee op vakantie. Het einde van de ketenboekhandels lijkt dan in zicht, de digitale e-bookstore neemt het over.

De boekhandels die zich richten op een groot assortiment zullen minder last hebben van de digitalisering. Het meest voor de hand liggende toekomstbeeld is dat je over een jaar of tien naar de boekhandel gaat voor:

Print on demand: je wilt een bepaald boek toch in papieren vorm in je boekenkast hebben en de boekhandel heeft de daarvoor benodigde printersoftware en papier.

Heel bijzondere uitgaven: kunstboeken, 3-dimensionale boeken en boeken die een groot formaat vergen.

Denkbaar is dat er nog vrij lang behoefte zal zijn om te browsen, om rond te wandelen in een boekwinkel en nieuwe uitgaven te zien. Boekhandels zouden zich kunnen omvormen tot toonzalen van e-books, waarvan alle titels enkele print-on-demand-exemplaren beschikbaar zijn. De koper kan daar ouderwets bladeren en vervolgens het boek als e-book bestellen.

De lezer is met het e-book goedkoper uit en kan op vakantie zonder kilos papier mee te voeren. Maar het probleem zal worden dat hij vaak niet weet welk e-book te kopen. In de huidige boekhandel liggen de toptiensellers klaar, de keuze is overzichtelijk.

In de digitale boekenmarkt wordt het aantal titels gigantisch en hoe maak je daar je keus uit?

Dat zal nieuwe hulpmiddelen genereren. Natuurlijk gaan er toptienlijsten van e-books ontstaan, maar omdat er véél meer aanbod is dan op het ogenblik, zullen lezers ook meer uitgedaagd worden nieuwe paden te bewandelen. En dan komen opdagen:

Automatische signaleringssystemen: mail mij als er een nieuw boek uitkomt van schrijver X.

Boekenzoekmachines waarbij de lezer intikt naar welk soort boek hij op zoek is (qua onderwerp, stijl e.d.). De boekenzoekmachine genereert dan uit het aanbod een titelselectie van bekende maar ook minder bekende auteurs. Enkele al functionerende zoekmachines zijn whichbook.net allreaders.com en Google Books.

De review-sites zoals je die nu al ziet in de reiswereld: elk hotel, elk restaurant beoordeeld door bezoekers. Dat zal ook voor boektitels gaan gelden.

Kortom: het wordt stil op straat en druk op de digitale snelweg.

Het einde van de ketenboekhandels lijkt dan in zicht Mail mij als er een nieuw boek uitkomt van schrijver X

Info: Hans Vervoort is schrijver.