Praat en denk mee over de visienotitie van de Commissie Digitale Bibliotheek

[Edwin Mijnsbergen]

 

De commissie Digitale Bibliotheek heeft een visienotitie gepubliceerd waarin zij bibliotheekmedewerkers nadrukkelijk vraagt te reageren op de inhoud. De notitie is hier toegevoegd als bijlage. Schroom niet, en reageer onder deze oproep. De commissie noemt Bibliotheek 2.0 expliciet als een van de mogelijke platformen voor reacties. Bij dezen gooi ik het balletje op.

[Mark Deckers]

Dag Edwin,

Dank voor je balletje. Zelf ben ik lid van de commissie Digitale Bibliotheek en ik vind het wel prettig als ik nog wat informatie mag geven. De notitie zoals die er nu ligt, is zeker geen eindnotitie. Het gaat dus echt om om met elkaar ons beleid te verrijken en verder vorm te geven. Dus elke stem mag gehoord worden. Naast de discussie op Ning, op Twitter en op andere plaatsen, is het ook handig om te weten dat onze commissiesecretaris Coen van Hoogdalem, om mailtjes in onvangst te nemen. Wie dus rechtstreeks wil reageren kan dat doen naar [e-mail].

 

Uiteraard is een visie op de digitale bibliotheek een deel van de visie op de bibliotheek als geheel. Het zal een ieder dan ook niet verwonderen dat de visie op de digitale bibliotheek meegenomen zal worden in de branchestrategie.

 

Ik wens ons een mooi dialoog!

Mark Deckers

[Jeroen van Beijnen]

Het document begint al met een uitgangspunt waarvan ik me afvraag of dit misschien niet een idee is dat wij los moeten laten. 

De digitale bibliotheek bestaat dus niet los van de fysieke bibliotheek, net zomin als er een fysieke bibliotheek zonder digitale toepassingen bestaan.

In een digitale wereld hebben wij namelijk helemaal niet noodzakelijk een fysieke bibliotheek nodig. Bol.com heeft ook geen winkels, Google en Wikipedia hebben ook geen fysieke bezoekerslocaties, Spotify heeft ook geen platenwinkel etc etc. 

Natuurlijk kan een fysieke locatie een aanvulling zijn op de digitale wereld (als dit daadwerkelijk iets toevoegt) en in dit geval de digitale bibliotheek. Maar ik zie niet in waarom dit er niet los van zou kunnen staan.

[Alek Dabrowski]

Dit zou zo zijn als er geen fysieke boeken meer zouden bestaan; vooralsnog is slechts een klein deel van ons bibliotheekbezit in digitale vorm verkrijgbaar / gescand. Voorlopig blijft de fysieke bibliotheek nodig.

Hoewel, met een groot magazijn en een goed werkende infrastructuur en bezorgservcie.....

[Jeroen van Beijnen]

Maar het gaat hierbij toch om de visie voor de toekomst. Een situatie waar wij naar toe willen werken? 

En zelfs als er weinig boeken digitaal beschikbaar zijn is een fysieke bibliotheek ook niet noodzakelijk als je gaat kijken naar "scanning on demand". Je bent dan niet afhankelijk van de huidige fysieke bibliotheek, maar alleen van een goed ingerichte back-office. Zoals je idd aangeeft een groot magazijn en bijbehorende goed ingerichte infrastructuur. 

 

Ik snap overigens ook wel dat de fysieke bibliotheek een gegeven is waar wij (nog) niet zonder kunnen. En de digitale bibliotheek nu alleen nog maar een uitbreiding van de fysieke bibliotheek is welke soms terecht en soms onterecht kunstmatig aan elkaar gekoppeld wordt. 

Maar in een visiedocument kan/moet dit wel genoemd kunnen worden lijkt mij. 

[Alek Dabrowski]

Klopt! In Rotterdam gaan we op termijn naar 6 fysieke bibliotheken; betekent dat wij moeten zorgen voor een gedegen digitale bibliotheek (branchebreed natuurlijk). Ik denk dat deze 6 fysieke vestigingen vooral context bij de content moeten leveren: mensen stimuleren, activeren, met elkaar in contact brengen, etc. Dit kan allemaal ook digitaal, maar ik zelf zou bijvoorbeeld schrijversoptredens en levende debatten niet willen missen. Een popconcert zie ik ook liever live, of gaat deze vergelijking mank?

[Alek Dabrowski]

Wat ik heel lastig vind bij de digitale bibliotheek van de toekomst is het volgende:

Nu hebben wij met onze fysieke collecties een monopolie. De klant komt vooral in de bibliotheek om goedkoop boeken te lenen. Straks is in de digitale wereld dit monopolie weg. Hoe kunnen we deze concurrentie weerstaan? Wat  maakt ons straks uniek?

Ik vrees dat wij dan niet meer uniek zijn en misschien zijn we daarom wel bang om ons veilige fysieke aanbod los te laten en voluit digitaal te gaan.

[Peter Nugteren]

We hebben natuurlijk al een tijdje te maken met digitale concurrentie: enorme terugloop van uitleningen non-fictie, doordat informatie vooral van internet gehaald wordt.

Deze concurrentie zal straks, vooral op ebook gebied, steeds groter worden: Bol, Google, Piratenbaaien.

Ik denk dat het steeds belangrijker wordt om onszelf op zoveel mogelijk plaatsen digitaal te etaleren om die concurrentie aan te gaan. Overal plaatsbare en deelbare widgets met relevante content voor bijvoorbeeld patiëntenverenigingen, postduivenhouders, werkzoekenden, liefhebbers van scifi, enzovoorts.

Widgets kunnen leiden naar beschikbare digitale content (zowel bibliotheekcontent als "publieke" content), maar ook naar papieren bronnen.

Als je content, gemak en snelheid aan een goede prijs kunt koppelen, denk ik dat we die concurrentie best wel aankunnen.

[Alek Dabrowski]

Ik heb ook wel hoop, maar het is lastig. Als ik naar mijzelf kijk. Ik lees veel en plaats recensies op fb, schaken doe ik op diverse schaaksites, informatie over muziek zoek ik op een aantal vaste sites van bijvoorbeeld radiostations, platenwinkels, e.d. (ook natuurlijk muziekweb). Ik denk bij informatie zoeken en delen niet meteen aan de bibliotheek, maar zoek gewoon op het web naar plekken waar ik mij het meeste thuisvoel. Hoe krijgen we de Nederlander zover dat zij al zoekend op internet vanzelf zo'n plek vinden bij  bibliotheek.

Muziekweb is al zo'n site waar ik vanzelf op kom; net als dbnl. De KB of een openbare bibliotheek niet.

[Peter Nugteren]

Inderdaad. Omdat we waarschijnlijk veel en gericht internetten, zullen we eerder op dergelijke sites terechtkomen.

Maar er zijn waarschijnlijk vele honderdduizenden die die sites nooit zullen vinden op het web, omdat ze blijven hangen op marktplaats, hyves, 'reisjeboeken.nl' en 'autokopen.nl'.

Is volgens mij óók onze taak om mensen op de betere websites te attenderen.

Maar eerst zullen we zelf een hele prominente plaats op het web moeten veroveren. In het visiedocument staat dat de Digitale Bibliotheek in de top tien van meest gevolgde sociale media moet komen. Je kunt zo'n doelstelling mogelijk tè ambitieus vinden. Maar het actieve streven naar een dergelijke positie vind ik wel heel belangrijk.

[Peter Delsman]

Wat opvallend is aan de statistieken van de laatste jaren is de afname van de uitleningen, maar tegelijkertijd een stijging van het aantal bezoekers van m.n. de Centrale Bibliotheek (Rotterdam). De fysieke bibliotheek heeft dus nu al meer te bieden dan het uitlenen van een fysieke collectie. En het publiek is qua leeftijd volgens mij zeer gemengd, d.w.z jong en oud is vertegenwoordigd. Onze 6 toekomstige bibliotheken moeten een vergelijkbare functie krijgen.

De vraag is wat deze klanten precies naar de bibliotheek lokt. Van vrienden hoor ik dat het hier gewoon lekker toeven is. Wat daar nu precies aan bijdraagt kan ik moeilijk benoemen, maar ik denk dat hierbij rust, ontspanning, ruimte, vrijblijvendheid (niets te koop), mensen, diversiteit, maar ook informatie, activiteit, kennis een rol spelen. Misschien is de bieb straks wel (naast de kerk) de enige plek waar je welkom bent, rust en ontspanning kan vinden en niets hoeft te consumeren. Is die beleving wel eens onderzocht?

Daar zie ik niet zo snel een virtuele equivalent voor. Dus laten we hier wel zuinig op zijn. Dat wat betreft de fysieke component.

Over de digitale bieb moet ik nog eens goed nadenken. Vooral wat ons daar uniek kan maken. Ik denk dat je dan toch uitkomt op het menselijk kapitaal, klantvriendelijkheid (zonder commercieel oogmerk), kennis van informatie zoeken, vinden, waarderen en beschikbaar stellen. De mensenbibliotheek dus. Daarbij moet de informatiebemiddeling m.i. meer verlegd worden van gedrukte en digitale informatiebronnen naar samenwerking met informatie-organisaties (NOS, Beeld en Geluid, ...) en experts/curatoren (type Govert Schilling, Bas Haring, Robert Dijkgraaf, ...) in  de vorm van goed ontsloten podcasts en vodcasts, lectures.

Op het 'literaire' vlak gaat het denk ik meer om de content er omheen, dus niet het (e-)book zelf, maar de kwalitatieve metadata waarmee je via collectief ingekochte informatiebronnen en linked open data allerlei betrouwbare informatie (door samenwerking, dan wel collectief ingekocht) kunt koppelen. En deze op diverse manieren ter beschikking stellen en doorzoekbaar maken via themasites, blogs, etc., voorzien van handige NBC-widgets (GGC + Open Index). En waarbij resultaten gefilterd kunnen worden op onderwijs- en leesniveau (A1 t/m C2) van de gebruiker. Een betrouwbaar, kwalitatief en selectief alternatief voor de grote (commerciële) vergaarbak die Google je levert.

 

[Alek Dabrowski]

De doelstellingen vind ik erg ambitieus, en tercht!

Als we op minder inzetten kunnen we beter meteen helemaal stoppen.

[Jeroen van Beijnen]

"In het visiedocument staat dat de Digitale Bibliotheek in de top tien van meest gevolgde sociale media moet komen."

Ik vraag me af wat hierbij als Digitale Bibliotheek, als Sociale Media en als volgen op sociale media wordt gedefinieerd. Zonder een duidelijke definitie van wat hier precies mee bedoeld wordt, is deze doelstelling niet te meten en dus eigenlijk ook niet ambitieus of niet te noemen. 

Persoonlijk vind ik het lastig om hier een duidelijke uitspraak over te doen. Wat mij wel opvalt is dat in deze regel (en in een groot gedeelte van het stuk) van "volgen" en "het volgen van de digitale bibliotheek" wordt uit gegaan. Ik vraag mij af of onze gebruikers de bibliotheek wel willen volgen of niet. 
Dit lijkt mij niet bij de huidige maatschappij aan te sluiten. Ipv de bibliotheek te volgen zouden gebruikers in mijn ogen de content van de bibliotheek moeten delen.

Wij als bibliotheek zouden online onze hele collectie moeten ontsluiten. Die wij in zijn geheel of gefilterd (naar thema, trefwoord, datum etc etc) aanbieden en waar onze leden in kunnen zoeken, informatie uit kunnen ophalen, aanpassen (maken van mashups of hun eigen filters toepassen), toevoegen en met elkaar kunnen delen.

Het aanbieden kan passief zijn, maar moet ook zeker actief gebeuren. Zoals in het stuk volgens mij wel genoemd wordt via samenwerkingen met andere instellingen. Maar ook zonder de samenwerking kunnen wij collecties aan instellingen en organisaties aanbieden zonder dat zij hier expliciet om hebben gevraagd. Een tweet van een jongen die aangeeft een verslag over voetbal aan het maken te zijn, kunnen wij natuurlijk actief doorverwijzen naar de speciale bibliotheekcollectie over dit onderwerp.