Bibliotheekopleiding

[Josje Calff]

Er bestaan MBO- en HBO-opleidingen die in hun naamgeving meestal wel het woord "informatie" hebben, maar het woord "bibliotheek" angstvallig vermijden. Daarnaast is er volgens mij behoefte aan een opleiding gericht op mensen die reeds in de bibliotheek werkzaam zijn en verder willen en kunnen, op academisch niveau (opleidend tot een diploma Master of Library and Informatieion Science & Management, MA LIS). Zowel gericht op hogere en/of leidinggevende functies in de OB en de WB-wereld. Doelgroep zijn NIET schoolverlaters, maar mensen die in de bibliotheek "terecht gekomen zijn", zich daar op hun plek voelen, en zich daar verder in willen ontwikkelen.

Wat denken jullie daarover?

[Jeroen van Beijnen]

Voordat men een academische opleiding start, denk ik dat je heel duidelijk moet hebben wat het is dat een academische geschoolde bibliothecaris precies meer moet doen dan een gewone bibliothecaris en vooral ook waarom.

Als ik in mijn huidige werk kijk, dan denk ik dat er niet echt veel mogelijkheden zijn om door te groeien. Zelf heb ik mezelf ook wel eens afgevraagd waarom men voor dit werk mensen met een HBO opleiding inzet. Of eigenlijk waarom wij mensen met een HBO opleiding aannemen om vervolgens geen gebruik te maken van hun competenties, maar deze mensen voor simpele routinematige klussen inzetten.
Ik weet dat dit misschien een overdreven stellingname is die enige nuancering nodig heeft, maar kan ook niet ontkennen dat ik dit gevoel niet of nooit gehad heb.

Als men nu een academische bibliotheek opleiding zou opstarten dan vraag ik mij dus af welke academische vaardigheden men binnen de bibliotheekwereld nodig zijn om hoger op te komen. En of als men hoger op wil het misschien niet nuttiger is om aan management of bedrijfskundige opleiding op HBO niveau aan te bieden waarin men zich specialiseert in de bibliotheekwereld.

[Josje Calff]

De vraag welke "academische vaardigheden" dan nodig zijn, raakt een belangrijke kern van de zaak. Volgens mij gaat het (o.a.) om strategisch nadenken en visie ontwikkelen gericht op het bibliotheek- en informatievak. Dat vak verandert permanent, dus je komt er niet als je alleen leert wat nù state of the art is. Daarvoor is m.i. een "academisch werk- en denkniveau" nodig, waarmee ik overigens niet wil zeggen dat sommige bibliothecarissen met een HBO-opleiding dat niet zouden hebben.

En zeker moet daarnaast (verander)management deel van het curriculum uitmaken, plus een brede achtergrondkennis van het bibliotheek- en informatievak - naast de praktijkervaring die mijn denkbeeldige studenten ook al hebben.

[Jeroen van Beijnen]

Management is een belangrijk onderdeel van mijn studie geweest. Ik heb zelfs 3 keer een module veranderingsmanagement mogen volgen. Van wat ik daar geleerd heb zie ik helaas maar weinig terug in de bibliotheekwereld. Deze vaardigheid is zeker belangrijk voor mensen die strategisch met de bibliotheek bezig zijn.

Dan zou ik graag ook een module over strategisch personeelsmanagement toegevoegd zien waarin aandacht besteed word aan het in kaart brengen van sterke competenties van medewerkers en het strategisch inzetten van deze competenties. Wat zijn de sterke en zwakke kanten van mijn medewerkers en hoe zet ik deze zo efficiënt mogelijk in om de strategische doelen van de bibliotheek te verwezenlijken.

Ook een stukje projectmanagement is dan een goede toevoeging aan het curriculum. Ik vond het vreemd om te zien dat alles wat ik tijdens mijn opleiding moest doen projectmatig moest aanpakken terwijl de meeste zaken die op mijn werk ontwikkeld werden adhoc geregeld werden.

Maar als ik mijn bovenstaande lijstje goed bekijk, dan blijf ik me afvragen of dit onderwerpen zijn academische opleiding of dat niet ook met een HBO opleiding volstaan kan worden.

[Gerard Bierens]

Waar kan ik me inschrijven? :)

[Josje Calff]

Dat is een reactie, die ik zó vaak hoor, dat het bijna geen toeval kan zijn.

Een aspect daarvan, waar niets mis mee is, is dat zo'n opleiding voor ambitieuze collega's (met bijvoorbeeld een IDM-opleiding) persoonlijk ook iets substantieels te bieden heeft, namelijk een master-titel. Als het lukt zo'n opleiding op echt hoog niveau te brengen wat eisen betreft, biedt het een mogelijkheid om je te onderscheiden.

[Nicole Giling]

Er is natuurlijk altijd overlap met andere opleidingen als het gaat om bedrijfskundige processen en managementvaardigheden. Je moet dus zoeken naar net dat specifieke bibliotheekaspect dat je elders niet kunt halen. Volgens mij zit dat in een vertaling van een steeds sneller veranderende wereld naar innovatief handelen binnen de branche en het etaleren daarvan buiten de branche. Ik heb me destijds georiënteerd op andere opleidingen en nooit ergens ingeschreven omdat ik dat dus precies miste. Hoe kan ik mij op dit moment binnen mijn branche verder ontwikkelen en onderscheiden? Door allerlei andere opleidingen en cursussen te volgen van buiten de branche, dat is toch een vreemde zaak? Bovendien geeft het behalve jezelf ook de hele branche meer ‘aanzien’ als er een masteropleiding bestaat. Ik vind het dus een goede zaak als die er komt. Ik hoop alleen wel dat je met een soort intake/toelatingsexamen aangenomen kunt worden, anders gaat het aan mij alweer voorbij ☹ maar ik ben je tweede klant!

[Josje Calff]

"Meer aanzien voor de branche" vind ik beslist ook een interessant aspect. En dan zou ik daar ook graag een serieuze accreditatie aan willen verbinden ... alleen is wel de vraag bij welke organisatie die het beste belegd kkan worden ("geaccrediteerd door de NVB" zou op mij als werkgever op dit moment weinig indruk maken ;-) .

Bedoel je met "intake/toelatingsexamen" de mogelijkheid om aan de masteropleiding deel te nemen zonder dat je reeds in het bezit bent van een afgerond HBO (~BA) of universitaire BA -diploma ... omgeacht in welk vak? Ik weet niet precies of daar voorschriften voor bestaan, maar als dat zo is bestaan er hopleijk ook mogelijkheden om dat te omzeilen door een toelatingsexamen o.i.d.

[Nicole Giling]

Die accreditatie zou binnen en buiten de branche gedragen moeten worden. Bijvoorbeeld zeker ook in het onderwijs. Kan dat niet een ministerie OC&W zijn?

Of zo’n toelatingsexamen ongeacht voor welk vak zou moeten gelden, dat ligt eraan of wij mensen uit andere branches aan willen trekken (ik dacht van wel). Voor mij persoonlijk geldt dat de bibliotheekopleiding wel erg lang geleden is en ik in mijn werk meer heb aan mijn ervaring en –ik noem dat- privescholing door samenwerking met de meest vooraanstaande bibliotheekmensen (maar dat zet je niet in een CV). Ik behoor tot de doelgroep die je omschrijft: "Doelgroep zijn NIET schoolverlaters, maar mensen die in de bibliotheek "terecht gekomen zijn", zich daar op hun plek voelen, en zich daar verder in willen ontwikkelen." Ik denk dat voor veel mensen die zo'n masteropleiding willen volgen daaraan toe te voegen is dat ze vooral ook een steentje willen bijdragen aan het bibliotheekwerk in algemene zin. Misschien mag dat zelfs een vereiste zijn?

Zo zou je via zo'n master het bijhouden van de opgedane kennis meteen kunnen faciliteren. Daar zou de branche bijvoorbeeld via het kenniscentrum van de VOB dan meteen van mee kunnen profiteren. En het ministerie, als er nog eens advies nodig is ;)))

[Jeroen van Beijnen]

Als je echt een academische opleiding wilt aanbieden die een mastertitel mag uitgeven. Dan zal de opleiding altijd geacrediteerd moeten worden door de NVAO (Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie).
Ik denk ook dat het wenselijk is om voor een dergelijk programma samen te werken met een bestaande Hogeschool of Universiteit die reeds een vergelijkbaar programma aanbied. En misschien zelfs ook wel een samenwerking met een buitenlandse universiteit die al eenzelfde opleiding aanbied.

[Josje Calff]

Klopt - accreditatie bij de NVAO is noodzakelijk om een Ma-titel te kunnen uitgeven. Maar waar ik naar zoek is iets vergelijkbaars met wat ALA in de VS en Cilip in de UK doen: zuiver vakinhoudelijke criteria opstellen, competenties, eindtermen en niveau-eisen formuleren etc., aangepast aan (en meeveranderend met) waar toekomstige werkgevers - de bibliotheken dus - op zitten te wachten.

Ik zou samenwerking met bijvoorbeeld de Universiteit Leiden graag nader willen onderzoeken. En misschien is jouw suggestie van een buitenlandse partner heel nuttig, bijvoorbeeld een Engelse - dat zou ook voordelen mbt accreditatie kunnen hebben.

[Enno Meijers]

Nicole, wat bedoel je precies met "een vertaling van een steeds sneller veranderende wereld naar innovatief handelen binnen de branche en het etaleren daarvan buiten de branche". Ik volg momenteel een algemene ICT master opleiding en het valt me op dat er een grote overlap is in problematiek tussen de bibliotheekwereld en daarbuiten. Wat me wel duidelijk wordt is dat er in de bibliotheekwereld geen duidelijk beeld is van onze kernwaarden en dat we slecht in staat zijn om een visie en een strategie te formuleren. Als een bibliotheekmaster zich daarop zou concentreren dan zie ik daar wel een grote meerwaarde in, de rest is het organiseren en toepassen waarvoor een academisch werk- en denkniveau niet persé nodig is.

[Nicole Giling]

Hoi Enno,
Ik bedoel dat je als ervaringsdeskundige uit de bibliotheekbranche die vertaling kunt maken, daaraan sturing kunt geven, daarnaar kunt handelen (pragmatisch, projectmatig, resultaatgericht whatever) en dat je naar de buitenwereld kenbaar maakt dat dat je specifieke kernwaarden zijn. Er is geen overlap, de bibliotheekwereld is uniek doordat het vele raakvlakken kent. Dat wil niet zeggen dat wij daardoor onze identiteit kwijtraken. Het is onze identiteit. Het valt mij op dat bibliothecarissen vaak zo bescheiden zijn en daardoor de identiteit uit het oog verliezen.