Hoe goed is het SCP-rapport?

[Wim Keizer]

De vraag is gerezen hoe goed het SCP-rapport over de toekomst van de openbare bibliotheek is.

Het waarschijnlijke toekomstscenario is volgens het rapport dat de openbare bibliotheek langzaam kopje onder gaat. Maar een mogelijk scenario is dat het ineens veel sneller gaat dan op basis van het huidige daalproces waarschijnlijk lijkt. Dat huidige daalproces is dan wel sterk opgehangen aan traditionele gegevens als uitleencijfers. Het rapport zegt: “Hoewel dat gebruik uit meer bestaat dan de bibliotheek bezoeken en boeken lenen, beperkt ons onderzoek zich hier grotendeels toe. Over andere vormen van bibliotheekgebruik zijn maar beperkt cijfers beschikbaar, en zeker geen trendgegevens".

Wenselijk vindt het rapport beide daalvarianten niet. "Het verschil tussen het waarschijnlijke en wenselijke scenario is de mate waarin de bibliotheek tegemoet weet te komen aan de wijze waarop gebruikers meer en meer zelf content produceren en organiseren".
De gebruiker moet centraal staan, zegt het rapport.
Maar, zegt het rapport: "Dit betekent zeker niet 'u vraagt, wij draaien'. Een zekere paternalistische attitude is en blijft vanuit de maatschappelijke opdracht van de bibliotheek wenselijk en nodig".

En dus?
Hoe combineren wij het centraal stellen van de gebruiker met een zekere paternalistische attitude? Toch ook de “content” een beetje centraal stellen?

Wim Keizer

[Natalie]

Je snijdt in deze blogpost twee onderwerpen aan; de juistheid/volledigheid van het SCP-rapport en het centraal stellen van de gebruiker:

- juistheid/volledigheid rapport: ondanks de overweldigende bronnenlijst vind ik het nogal magertjes dat men alleen de uitleencijfers gebruikt; inderdaad erg traditioneel en niet recht doend aan de werkelijkheid. Op mijn eigen blogje uit ik de mening dat het hoog tijd wordt dat er écht goede BIS-statistieken komen, waarin je jezelf op een redelijke manier op alle dienstverleningsaspecten met anderen kunt vergelijken.
- centraal stellen gebruiker: krijg een beetje een déja vu; is daar niet al (veel) eerder (en vaker) discussie over geweest en ligt de waarheid niet gewoon in het midden?

[Nanno Nanninga]

Wim, de titel van je discussie is wat vreemd. Ikzelf twijfel niet aan de juistheid van het wetenschappelijke SCP rapport. Dat lijkt me ook geen interessante invalshoek. Ik denk, heel kort geformuleerd, dat de toekomst van de openbare bibliotheek in twee dingen ligt. Ten eerste in een fysieke plek in een stad, wijk of dorp waar informatie te vinden is, een literair trefpunt, een studieplek, kortom, alles wat we nu de ontmoetingsfunctie noemen. Ten tweede een instituut dat zich bezig houdt met mediagebruik, mediawijsheid, educatie en dergelijke. Inhoudelijk betekent dit denk ik een forse verdieping, qua fysieke omvang en omvang in financiele zin een forse reductie ten opzichte van nu. Zo, dat was mijn 1e inhoudelijke aftrap op deze community!

[Johanna Kasperkovitz]

Vanuit de jaarlijkse monitor bibliotheekvernieuwing kunnen een aantal kanttekeningen geplaatst worden bij het sombere toekomstbeeld dat nu lijkt te ontstaan. Zonder aan de kwaliteit van het SCP-rapport te willen tornen (de titel van deze discussie kan deze indruk wekken) laten de meest recente gegevens zien dat er veel positieve ontwikkelingen in de bibliotheeksector in gang gezet zijn, die ook hun vruchten beginnen af te werpen.

Een aantal van de gegevens in het SCP-rapport zijn tot 2005 in kaart gebracht, terwijl de effecten van het vernieuwingsproces pas vanaf 2006 zichtbaar beginnen te worden. Zo is in de meest recente (voorlopige) cijfers uit de bibliotheekstatistieken (over 2006) te zien dat het aantal uitleningen na jarenlange daling weer gestegen is, zowel bij volwassenen (0,13%) als bij jeugd (1,6%). Bij volwassenen is de uitleen van non-fictie zelfs met 5,75% gestegen en bij jeugd de uitleen van fictie met 3,12%. De geprognosticeerde continue daling lijkt dus vooralsnog niet bevestigd te worden.

Deze stijging is het gevolg van een grote investering van de gezamenlijke bibliotheken in vernieuwing en leesbevordering, die ook in andere onderzoeken tot zichtbare effecten leidt. De monitor 2006 liet zien dat op diverse gebieden inhoudelijke vernieuwing fysiek zichtbaar begon te worden in de bibliotheken, al waren er nog terreinen die sterk achterbleven, zoals de horizontale verbreding. In de monitor 2007 blijkt dat ook op dit gebied een enorme ontwikkeling is doorgemaakt, waarbij veelvuldig gebruik gemaakt wordt van de G!DS, een digitale dienst die zeer goede resultaten laat zien. Ook de sterke toename van het gebruik van lokale aquabrowsers laat zien dat de bibliotheken succesvol inspelen op de behoefte van de gebruikers.

Vanuit deze onderzoeken ontstaat niet het beeld dat de bibliotheken in een neerwaartse spiraal zitten, al zal het veel inspanning blijven vragen om gezien de razendsnelle ontwikkelingen op digitaal gebied aantrekkelijk te blijven voor bezoekers en gebruikers. Maar de investeringen van de laatste jaren blijken te lonen, dus een verdere inzet op deze koers, misschien met een sterkere focus, zou er wel eens toe kunnen leiden dat de werkelijkheid straks een rooskleuriger scenario te zien geeft.

[Kees van H]

Ooit (1980) heb ik een herexamen mondeling gehad, waarschijnlijk omdat ik de stelling verdedigde dat 'het gewone volk' ook eigen publicaties in de bibliotheek mochten neerleggen, de bibliotheek kon dan helpen dit te ordenen en wat selectie-criteria opstellen om de kwaliteit van de gebruikerscollectie te handhaven,
o.a de oud-direkteur van Amsterdam (leek overigens een aardige man, zo tegenover je aan de tafel) keek mij meewarig aan en al snel was mij duidelijk dat mijn ouders voor niets naar Amsterdam zouden komen. Te laat om af te bellen. Het eindexamenfeestje heb ik nog wel meegemaakt, als een boer met kiespijn, die een maatje te klein bleek om de permanente educatie ooit te helpen vormgeven.
Zou de tijd/de bibliotheek mijn toenmalige stelling alsnog realiseerbaar maken ?

[Edwin Mijnsbergen]

Ik heb het rapport gisteren in de trein nu eens helemaal gelezen en eerlijk gezegd vind ik het een prima document. Er zullen ongetwijfeld dingen in staan die alweer nuance behoeven (dat heb je snel met cijfers en statistieken) maar ik kan mezelf wel goed vinden in de manier waarop de onderzoekers de urgentie benadrukken.

Alle goede ontwikkelingen verdienen bijval en stimulans en ik hoop oprecht dat het beeld wat rooskleuriger zal worden maar eerlijk gezegd heb ik daar een hard hoofd in. Wie ik ook spreek, wat ik ook zie...het maakt het beeld er niet bepaald positiever op. Toen ik zag dat de cijfers van 2005 waren dacht ik juist dat 2008 al een heel ander beeld zou geven over digitaal gedrag etc. Het nieuwe web begint nu pas echt te landen. Gaming wordt nu pas echt groot. Volgens mij betekent dat ook dat de grote massa dus nog minder tijd heeft.

Maar hopelijk heb ik ongelijk :-/